अमेरिकेत 'RSS फ्रेंड्स' गटाची FARA खाली नोंदणी, नवी दिल्लीचा संघ फॉरेन प्रिन्सिपल

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे समर्थक आणि हितचिंतक यांचा अमेरिकेत 'RSS फ्रेंड्स' नावाचा एक गट आहे. या गटाने अमेरिकेच्या न्याय विभागाकडे फॉरेन एजंट म्हणून आपली नोंदणी केली आहे. अमेरिकेत संघटनेचा प्रभाव आणि पोहोच वाढवण्याच्या उद्देशाने हे मोठे वैधानिक पाऊल उचलले गेले आहे.

या नोंदणीत नवी दिल्लीतील केशवकुंज येथे असलेला राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ हा या गटाचा फॉरेन प्रिन्सिपल म्हणून नमूद करण्यात आला आहे.

ही नोंदणी अमेरिकेच्या फॉरेन एजंट्स रजिस्ट्रेशन अॅक्ट म्हणजेच FARA या कायद्याखाली झाली आहे. आरएसएस फ्रेंड्सने 27 ऑगस्ट रोजी न्याय विभागाकडे हा अर्ज दाखल केला होता. अधिकृत कागदपत्रांमध्ये या संघटनेचा पत्ता अमेरिकेतील जॉर्जिया राज्याचा नोंदवलेला आहे.

गटाचे प्रशासकीय कामकाज आणि देखरेख पाहण्यासाठी एक बोर्ड ऑफ डायरेक्टर्स तयार करण्यात आला आहे. या बोर्डात प्रामुख्याने तीन जण आहेत: राजेंद्र सोनरीकर, जयंत पंत आणि देवानंद गड्डम. अमेरिकेतील गटाच्या उपक्रमांची आणि प्रशासकीय कामाची जबाबदारी हे संचालक मंडळ सांभाळणार आहे.

गटाने अमेरिकन प्रशासनाला दिलेल्या माहितीनुसार, त्याचे प्रस्तावित उपक्रम मुख्यतः माहिती देणे, शिक्षण, जनसंपर्क आणि समाजाशी जोडले जाणे यांच्याशी संबंधित आहेत.

कामाची क्षेत्रे आणि संवादाची पद्धत यात अनेक मुद्दे आहेत. शिक्षण आणि माहितीप्रसाराच्या अंतर्गत समाजात संघटनेची उद्दिष्टे आणि भारतीय संस्कृती याबद्दल जागरूकता वाढवण्याचे काम येते. व्यापक जनसंपर्कात सामान्य जनता, पत्रकार, माध्यम संस्था, संशोधक तसेच शैक्षणिक आणि धोरणविषयक संस्था यांच्याशी थेट संवाद साधायचा आहे. सामुदायिक आणि संस्थात्मक सहभागात समाजाचे नेते, नागरी समाज संघटना आणि गरज पडल्यास सरकारी यंत्रणा किंवा अधिकारी यांच्याशी संपर्क ठेवायचा आहे.

नोंदणीच्या कागदपत्रांत आरएसएस फ्रेंड्सने स्पष्ट केले आहे की, भारतातील राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी त्यांचा रोजगार, सल्लागार, लॉबिंग, जनसंपर्क किंवा मोबदल्यावर आधारित एजन्सीचा कोणताही लेखी करार नाही.

त्याच वेळी गटाने हेही सांगितले की, लेखी करार नसला म्हणजे दोघांमध्ये कोणताही संबंध, विनंती, समज, समन्वय किंवा सूचना नाहीत असा अर्थ होत नाही. आरएसएस फ्रेंड्स आपल्या उपक्रमांशी जोडलेली खरी आणि व्यावहारिक तथ्ये पूर्ण पारदर्शकतेने उघड करेल, असेही गटाने म्हटले आहे.

कागदपत्रांमध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे वर्णन भारतातील व्यक्ती किंवा स्वयंसेवी संघटनांचा एक असंघटित निकाय, तसेच स्वयंसेवी आणि सामाजिक-सांस्कृतिक संघटना असे केले आहे. अमेरिकेत FARA अंतर्गत नोंदणी झाल्यामुळे हा गट अमेरिकन नियमांच्या चौकटीत राहून आपले उपक्रम कायदेशीररीत्या चालवू शकेल.