ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे गोव्यात निधन, ७५ व्या वर्षी हृदयविकाराचा झटका

ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी गोव्यातील त्यांच्या घरी हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झाले. ते ७५ वर्षांचे होते. त्यांचे मूळ नाव विश्वनाथ पाटेकर. या बातमीने संपूर्ण चित्रपटसृष्टीला मोठा धक्का बसला असून आजची सकाळ अतिशय दुःखद बातमीने उजाडली आहे.

नानांनी अनेक दशके सिनेसृष्टीवर आपली छाप ठेवली. मराठमोळ्या या अभिनेत्याने कधीही कसला तामझाम केला नाही. साधी राहणी आणि उच्च विचार असलेला हा अवलिया जातानाही तितक्याच साधेपणाने गेला, याची सर्वांना हुरहूर लागून राहील.

नाना पाटेकर यांचा जन्म १ जानेवारी १९५१ रोजी मुरुड-जंजिरा येथे झाला. तेव्हा ते मुंबई संस्थानात होते, पण आजच्या महाराष्ट्रात येते. लहानपणापासून हलाखीच्या परिस्थितीतून वर येत त्यांनी नाना पाटेकर म्हणून स्वतःचे नाव कमावले. घरची गरिबी असल्यामुळे वयाच्या १३ व्या वर्षीच त्यांनी काम करायला सुरुवात केली. सुरुवातीला त्यांनी चित्रपटांची पोस्टर्सही रंगवली.

पुढे त्यांनी मुंबईतील सर जे. जे. इन्स्टिट्यूट ऑफ अप्लाईड आर्ट्स येथे शिक्षण घेतले आणि रंगभूमीवर काम सुरू केले. हिंदी चित्रपटसृष्टीत तेव्हा हिरो कसा असावा याच्या वेगळ्या कल्पना होत्या, तरीही स्वतःच्या अभिनयाच्या जोरावर त्यांनी तिथे आपले स्थान निर्माण केले. त्यांनी इतर अनेकांसाठी हिंदी चित्रपटसृष्टीत वाट मोकळी करून दिली. त्यांच्यामागे पत्नी नीलाकांती पाटेकर आणि मुलगा मल्हार आहेत.

नानांनी १९७८ साली 'गमन' या चित्रपटातून अभिनयात पदार्पण केले. त्यानंतर मराठी चित्रपटांत त्यांनी अनेक छोट्या भूमिका केल्या, त्यात 'माफीचा साक्षीदार' (१९८६) याचाही समावेश आहे. 'लॉर्ड माउंटबॅटन: द लास्ट व्हाईसरॉय' (१९८६) या ब्रिटीश टेलिव्हिजन मालिकेत त्यांनी नथुराम गोडसेची भूमिका केली. 'आज की आवाज' (१९८४), 'अंकुश' (१९८६), 'प्रतिघात' (१९८७), 'अंधायुद्ध' (१९८७), 'मोहरे' (१९८७), 'त्रिशग्नी' (१९८८), 'आवम' (१९८७) आणि 'सागर संगम' (१९८८) मध्येही त्यांच्या भूमिका लक्षात राहिल्या. 'अंधा युद्ध'मधील कामामुळे त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याच्या फिल्मफेअर पुरस्कारासाठी पहिले नामांकन मिळाले.

'परिंदा' (१९८९), 'प्रहार' (१९९१), 'क्रांतिवीर' (१९९४), 'खामोशी', 'अब तक छप्पन' (२००४), 'वेलकम' (२००७) आणि 'राजनेती' (२०१०) हे त्यांचे सर्वाधिक गाजलेले चित्रपट. या सगळ्यांत नानांच्या कामाने सर्वांचे लक्ष वेधले आणि हिरोंच्या यादीत त्यांचे स्थान पक्के झाले. २००७ हे वर्ष त्यांच्यासाठी यशस्वी ठरले. अनिल कपूर यांच्यासोबतच्या 'वेलकम'मध्ये त्यांनी मुंबईतील एका शक्तिशाली गुन्हेगाराची भूमिका केली, ज्याला एकेकाळी चित्रपट अभिनेता व्हायचे होते. या कामाचे खूप कौतुक झाले. त्यानंतर संगीत सिवन यांच्या 'एक' (२००९) मध्ये ते दिसले.

नानांची संवादशैली अफलातून होती. प्रभावी संवादफेक आणि गंभीरपासून विनोदीपर्यंत वेगवेगळ्या भूमिका यासाठी ते ओळखले गेले. त्यांचे संवाद अनेक मिमिक्री आर्टिस्टसाठी पर्वणीच ठरले. आवाज आणि संवादशैली हीच त्यांची ओळख बनली होती. उत्कृष्ट अभिनयासाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाले, तर भारत सरकारने २०१३ मध्ये पद्मश्री देऊन त्यांचा सन्मान केला. इतका मोठा अभिनेता असूनही ते कायम साध्या वेषात राहिले आणि कामाशी काम ठेवले.

अनेकांना माहीत नसेल, पण १९९० मध्ये भारतीय प्रादेशिक सेनेत कॅप्टन म्हणून त्यांची निवड झाली आणि त्यांनी लष्करी प्रशिक्षण घेतले. १९९९ च्या कारगिल युद्धातही त्यांनी सेवा बजावली होती. २०१३ मध्ये ते लेफ्टनंट कर्नल म्हणून टेरिटोरियल आर्मीमधून निवृत्त झाले. नाम फाउंडेशनशीही त्यांचे नाव जोडलेले आहे. महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त शेतकरी आणि सैनिकांच्या कुटुंबीयांना मदत करण्यासाठी त्यांनी या फाउंडेशनची स्थापना केली.