पोंभुर्णा येथील आदिवासी धर्मचिंतन परिषदेत जनगणनेसाठी उसेंडी यांचे समाजबांधवांना आवाहन

आगामी जनगणनेत धर्माच्या रकान्यात 'आदिवासी' असेच स्पष्ट लिहावे, असे आवाहन माजी आमदार डॉ. नामदेव उसेंडी यांनी आदिवासी समाजबांधवांना केले. पोंभुर्णा येथे झालेल्या सहाव्या भव्य आदिवासी धर्मचिंतन परिषदेत ते बोलत होते. परिषदेचे उद्घाटन त्यांच्याच हस्ते झाले. आदिवासी समाजाची स्वतंत्र धार्मिक व सांस्कृतिक ओळख, परंपरा आणि अस्मिता जपण्यासाठी समाजाने एकजुटीने पुढे यायला हवे, असे त्यांनी सांगितले.

ही परिषद शनिवार, ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भरली होती. बिरसा क्रांती दल, अखिल भारतीय आदिवासी विकास परिषद, गोंडवाना गणतंत्र पार्टी, आदिवासी टायगर सेना यांच्यासह अनेक आदिवासी सामाजिक संघटनांनी मिळून तिचे आयोजन केले. समाजातील विविध क्षेत्रांतील मान्यवर, सामाजिक कार्यकर्ते, संघटनांचे पदाधिकारी आणि मोठ्या संख्येने समाजबांधव हजर होते.

अध्यक्षस्थानी माजी मंत्री आणि अखिल भारतीय आदिवासी विकास परिषदेचे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष ॲड. शिवाजीराव मोघे होते. बिरसा क्रांती दलाचे संस्थापक व राष्ट्रीय अध्यक्ष दशरथ मडावी प्रमुख मार्गदर्शक म्हणून उपस्थित होते. माजी आयुक्त संभाजी सरकुंडे, बिरसा क्रांती दलाचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष डी. बी. अंबुरे, अखिल भारतीय आदिवासी विकास परिषदेचे प्रदेशाध्यक्ष रामसाहेब चव्हाण, संजय मडावी, प्रभाकर गेडाम, व्ही. डी. कोवे, चिंतामन किनाके, रमेश भिसनकर, राजेंद्र मसराम, रवींद्र पेंदाम, शेषराव कोवे, जनार्दन गेडाम, महेंद्र शेडमाके आणि संतोष कुडमेथे यांच्यासह इतरही अनेक जण आले होते.

उद्घाटनाच्या भाषणात डॉ. उसेंडी म्हणाले की, आदिवासी समाजाची वेगळी संस्कृती, जगण्याची पद्धत, रूढी-परंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांना ऐतिहासिक महत्त्व आहे. ही वेगळी ओळख टिकवायची असेल, तर समाजाने आपल्या धार्मिक अस्मितेबद्दल जागरूक राहणे गरजेचे आहे. जनगणनेत धर्माच्या रकान्यात 'आदिवासी' अशी नोंद व्हावी म्हणून सर्वांनी मिळून पुढाकार घ्यावा, असे त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले.

दशरथ मडावी यांनी समाजाच्या एकजुटीवर भर दिला. आदिवासींना एकत्र आणण्यासाठी स्वतंत्र धार्मिक आणि सांस्कृतिक ओळखीच्या आधारे मोठ्या प्रमाणात जनजागृती करावी लागेल, असे ते म्हणाले. आदिवासी समाज अनेक जमाती आणि पोटजमातींमध्ये विभागलेला आहे आणि त्यांच्यातील ऐक्य आणखी मजबूत करणे ही काळाची गरज आहे, असेही त्यांनी सांगितले. पारंपरिक संस्कृतीचे संवर्धन, ऐतिहासिक वारशाचे जतन आणि घटनात्मक हक्कांबाबत जागृती यासाठी धर्मचिंतन परिषदा महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात, असेही ते म्हणाले.

बिरसा क्रांती दलाचे महाराष्ट्र प्रदेशाध्यक्ष डी. बी. अंबुरे यांनी स्वतंत्र 'आदिवासी धर्मकोड'च्या मागणीबद्दल भूमिका मांडली. फक्त निवेदने देऊन किंवा मागणी करून भागणार नाही, तर जनगणनेच्या वेळी समाजबांधवांनी आपल्या धार्मिक ओळखीबाबत सजग राहिले पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले. आदिवासी समाजाची धार्मिक व सांस्कृतिक ओळख अधिकृत आकडेवारीत स्पष्टपणे दिसावी, यासाठी जनगणनेतील धर्माच्या नोंदी महत्त्वाच्या आहेत, असे अंबुरे म्हणाले. स्वतंत्र आदिवासी धर्मकोडच्या मागणीसाठी लोकशाही मार्गाने संघटितपणे प्रयत्न करावेत, असेही त्यांनी आवाहन केले.

परिषदेत समाजाची स्वतंत्र धार्मिक ओळख, प्राचीन रूढी-परंपरा, सांस्कृतिक वारसा, सामाजिक संघटन, घटनात्मक हक्क आणि सर्वांगीण विकास या विषयांवर सविस्तर चर्चा झाली. समाजातील विविध संघटनांनी एकमेकांशी समन्वय ठेवून समाजाच्या प्रश्नांवर एकत्र काम करावे, अशी गरजही यावेळी मांडण्यात आली.

चंद्रपूर जिल्ह्यासह विदर्भातील वेगवेगळ्या भागांतून मोठ्या संख्येने आदिवासी समाजबांधव परिषदेला आले होते. मान्यवरांच्या मार्गदर्शनामुळे धार्मिक आणि सांस्कृतिक अस्मितेबद्दल समाजात जागृती होण्यास मदत झाली, अशी भावना उपस्थितांनी व्यक्त केली.

परिषद यशस्वी करण्यासाठी महेंद्र शेडमाके, जनार्दन गेडाम, इंद्रशहा कडते, अरुण तलांडे, ईवंधर गेडाम, सुखदेव सिडाम, भोला कोवे, प्रतिमा आलाम, रेखा मेश्राम, ललिता कोवे, वर्षा आत्राम, संभाजी आत्राम, दिलीप शेडमाके, जगदीश शेमले, रमेश कनाके, जगण येलके आणि राजेश शेडमाके यांच्यासह अनेक कार्यकर्त्यांनी मदत केली.