२८ ऑक्टोबर: आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन दिन आणि या तारखेला घडलेल्या घटनांचा आढावा

दरवर्षी २८ ऑक्टोबरला आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन दिन साजरा केला जातो. ॲनिमेशन या कलेचे महत्त्व ओळखावे आणि त्यातली सर्जनशीलता साजरी करावी, हा या दिवसाचा उद्देश आहे. १८९२ मध्ये एमिल रेनॉड यांनी पहिल्यांदा पब्लिक ॲनिमेशन शो सादर केला होता. त्याचा सन्मान म्हणून हा दिवस पाळला जातो.

ॲनिमेशन ही एक ताकदवान कला आहे. वेगवेगळ्या संस्कृती, कथा आणि कल्पना ती जगभरातल्या प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवते. लहान मुलांसाठीच्या कार्टूनपासून मोठ्यांसाठीच्या चित्रपटांपर्यंत या क्षेत्राचा विस्तार मोठा आहे. तांत्रिक प्रगतीमुळे मनोरंजन आणि शिक्षण या दोन्ही क्षेत्रांत या माध्यमाने महत्त्वाची जागा मिळवली आहे.

आता २८ ऑक्टोबरला देशात आणि जगात घडलेल्या काही महत्त्वाच्या घटना पाहू. १४२० मध्ये बीजिंगला अधिकृतपणे मिंग राजवंशाची राजधानी म्हणून नेमण्यात आले. १४९० मध्ये ख्रिस्तोफर कोलंबस पहिल्या प्रवासानंतर क्युबाला पोहोचला. १६३६ मध्ये युनायटेड स्टेट्समध्ये हार्वर्ड विद्यापीठाची स्थापना झाली.

१८८६ मध्ये अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ग्रोव्हर क्लीव्हलँड यांनी स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टी राष्ट्राला समर्पित केले. १९०४ मध्ये पनामा आणि उरुग्वे यांच्यात राजनैतिक संबंध प्रस्थापित झाले. १९२२ मध्ये बेनिटो मुसोलिनीच्या नेतृत्वाखाली इटालियन फॅसिस्टांनी रोममधले सरकार उलथून टाकले. १९४० मध्ये, दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान, इटलीने ग्रीसवर आक्रमण केले.

१९६९ मध्ये तारापूर अणुऊर्जा प्रकल्प सुरू झाला. २००९ मध्ये NASA ने एरेस I-X मिशन यशस्वीरित्या प्रक्षेपित केले. त्या अल्पकालीन तारामंडल कार्यक्रमासाठीचे हे एकमेव रॉकेट प्रक्षेपण होते.

या तारखेला जन्मलेल्या व्यक्तींची यादीही मोठी आहे. १८६७ मध्ये स्वामी विवेकानंदांच्या शिष्या भगिनी निवेदिता यांचा जन्म झाला. त्यांचे निधन १३ ऑक्टोबर १९११ रोजी झाले. १८९३ मध्ये कवी शंकर केशव कानेटकर यांचा जन्म झाला; त्यांचे निधन ४ डिसेंबर १९७३ रोजी झाले. १९३० मध्ये हिंदी चित्रपटसृष्टीतले प्रसिद्ध गीतकार लालजी पाण्डेय यांचा जन्म झाला. त्यांचे निधन १३ सप्टेंबर १९९७ रोजी झाले.

१९५५ मध्ये मायक्रोसॉफ्टचे सहसंस्थापक बिल गेट्स यांचा जन्म झाला. त्याच वर्षी भारतीय वंशाच्या अमेरिकन कॉर्पोरेट अधिकारी इन्द्रा नूयी यांचाही जन्म झाला. १९५६ मध्ये इराणचे सहावे राष्ट्राध्यक्ष मोहम्मद अहमदिनेजाद यांचा जन्म झाला. १९५८ मध्ये महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण यांचा जन्म झाला. १९६७ मध्ये अमेरिकन अभिनेत्री ज्यूलिया रॉबर्ट्स आणि १९७९ मध्ये युट्यूबचे सहसंस्थापक जावेद करीम यांचा जन्म झाला.

आता या तारखेला झालेल्या निधनांकडे वळूया. १६२७ मध्ये चौथे मुघल सम्राट जहांगीर यांचे निधन झाले. त्यांचा जन्म ३१ ऑगस्ट १५६९ रोजी झाला होता. १८११ मध्ये होळकर साम्राज्याचे महाराजा श्रीमंत यशवंतराव होळकर यांचे निधन झाले. त्यांचा जन्म ३ डिसेंबर १७७६ रोजी झाला होता. १९०० मध्ये जर्मन विचारवंत मॅक्स मुल्लर यांचे निधन झाले; त्यांचा जन्म ६ डिसेंबर १८२३ रोजी झाला होता.

१९४४ मध्ये डॉक्टरेट मिळवणाऱ्या पहिल्या अमेरिकन महिला हेलन व्हाईट यांचे निधन झाले. त्यांचा जन्म २८ नोव्हेंबर १८५३ रोजी झाला होता. २००२ मध्ये एच अँड एमचे संस्थापक इर्लिंग पर्स्सन यांचे निधन झाले; त्यांचा जन्म २१ जानेवारी १९१७ रोजी झाला होता. २०१० मध्ये ग्रीनलँडचे पहिले पंतप्रधान जोनाथन मोट्झफेल्ड यांचे निधन झाले. त्यांचा जन्म २५ सप्टेंबर १९३८ रोजी झाला होता. २०१३ मध्ये भारतीय लेखक राजेंद्र यादव यांचे निधन झाले; त्यांचा जन्म २८ ऑगस्ट १९२९ रोजी झाला होता.