१० ऑक्टोबरला जागतिक मानसिक आरोग्य दिन; शरीराइतकीच मनाची काळजी घेण्याचे आवाहन

दरवर्षी १० ऑक्टोबरला जगभरात जागतिक मानसिक आरोग्य दिन साजरा केला जातो. शरीराच्या तब्येतीइतकेच मनाचे आरोग्यही महत्त्वाचे आहे, याची आठवण हा दिवस करून देतो. लोकांमध्ये जागरूकता वाढवणे, मानसिक आरोग्याबद्दलचे गैरसमज दूर करणे आणि कोणताही संकोच न बाळगता मदत घेण्यासाठी लोकांना प्रोत्साहन देणे, हा या दिवसाचा उद्देश आहे.

आजच्या धावपळीच्या काळात तणाव, चिंता आणि नैराश्य मोठ्या प्रमाणात वाढत आहेत. त्यामुळे आपल्या मनाची काळजी घेणे यापूर्वी कधीही नव्हते इतके गरजेचे झाले आहे, असे या दिवसाच्या निमित्ताने सांगितले जाते.

मानसिक आरोग्यात आपले भावनिक, मनोवैज्ञानिक आणि सामाजिक कल्याण येते. आपण रोजच्या आयुष्यात कसा विचार करतो, काय अनुभवतो आणि कसे वागतो, यावर त्याचा परिणाम होतो. संतुलित जीवनशैलीसाठी पौष्टिक आहार, पुरेशी झोप आणि शारीरिक हालचाल यांचा उल्लेख या निमित्ताने केला जातो.

मानसिक आरोग्य ही फक्त एका माणसाची वैयक्तिक अडचण नाही, तर ती समाजाची समस्या आहे. ऑफिस, शाळा आणि समाजात मानसिक आरोग्याला किंमत देणारे आणि पाठिंबा देणारे वातावरण तयार व्हायला हवे. नोकरी देणारे कामाचे आणि वैयक्तिक आयुष्याचे संतुलन राखण्यास प्रोत्साहन देऊ शकतात, तर शाळा विद्यार्थ्यांना अभ्यासाचा आणि भावनांचा ताण सांभाळण्यास मदत करण्यासाठी मानसिक आरोग्याचे कार्यक्रम सुरू करू शकतात.

जागरूकता वाढली असली, तरी मानसिक आरोग्याबद्दलची नकारात्मक भावना हा उपचारांच्या वाटेतील सर्वात मोठ्या अडथळ्यांपैकी एक आहे. लोक आपल्याबद्दल काय मत बनवतील, या भीतीने अनेकजण आपल्या अडचणी बोलून दाखवत नाहीत. यावर मोकळेपणाने बोलले, तर हा विषय सामान्य होतो आणि इतरांनाही आपले अनुभव सांगण्याचे धैर्य मिळते. करुणा, समज आणि सहानुभूती ही आधार देणारा समाज घडवण्याची पहिली पावले आहेत.

अधूनमधून सोशल मीडियापासून दूर राहून प्रत्यक्ष माणसांशी बोलण्यावर लक्ष द्यावे, असेही यात म्हटले आहे. खूप दडपण जाणवत असेल, तर समुपदेशक, मानसशास्त्रज्ञ किंवा मानसोपचारतज्ज्ञांशी संपर्क साधावा. थेरपीमुळे बरे होण्यास आणि पुन्हा संतुलन मिळवण्यास मदत होऊ शकते.

निसर्गोपचार तज्ज्ञ डॉ. भीमराव गणवीर यांनी याबाबत माहिती दिली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार आजकाल अनेकांच्या आयुष्यात मानसिक आजाराने शिरकाव केला आहे. घरातील तणाव आणि समाज माध्यमांचा अतिवापर ही त्याची प्रमुख कारणे आहेत. वेळेत उपचार करणे गरजेचे आहे, अन्यथा हा आजार बळावतो आणि गंभीर रूप धारण करतो, असे डॉ. गणवीर यांनी सांगितले.