सिंहगडावरील सायकल शर्यतीवरून वाद; आयोजकांवर कारवाईच्या तयारीत पुरातत्त्व विभाग

पुणे, 27 ऑक्टोबर 2026: ऐतिहासिक सिंहगड किल्ल्यावर रविवारी झालेल्या डाउनहिल माउंटन बायकिंग स्पर्धेवरून वाद पेटला आहे. आयोजकांनी परवानगीतील अटींचे उल्लंघन केले, असे वन विभागाचे म्हणणे आहे. स्पर्धा घेण्यापूर्वी आपली मंजुरी घेतली गेली नव्हती, असे सांगत राज्य पुरातत्त्व विभागाने आयोजकांवर कारवाई सुरू करण्याचे ठरवले आहे.

झोरावन (Zoravan) यांनी ही स्पर्धा आयोजित केली होती. वेग, धाडस आणि सहनशक्तीची कसोटी म्हणून तिची जाहिरात करण्यात आली होती. ब्राझीलचे डग्लस आणि भारताचे वीरेंद्र माळी यांच्यासह नऊ देशांतील 28 स्पर्धक त्यात उतरले होते. सिक्कीम आणि लडाखमधील स्पर्धांनंतर ही स्पर्धा सिंहगडावर घेण्यात आली. जाहिरात केलेला मार्ग Sinhacha Caves, मारुती मंदिर आणि इतर भागांतून जात होता.

रविवारी सकाळी किल्ल्यावर पर्यटकांची मोठी गर्दी होती. अशा वेळी सायकलस्वार किल्ल्यावरील वाटा आणि पायऱ्यांवरून शर्यत लावत होते. त्यामुळे पर्यटक आणि गडप्रेमींनी या प्रकाराबद्दल टीका केली.

वन विभागाने ZLS Downhill Mountain Biking Pune यांना 22 ते 25 ऑक्टोबर या काळात सिंहगडाच्या पायवाटेवर शर्यत घेण्याची परवानगी दिली होती. वनक्षेत्र आणि वन्यजीवांच्या संरक्षणासह अनेक अटी त्या परवानगीत होत्या. मात्र आयोजकांनी ठरवून दिलेले नियम पाळले नाहीत, तसेच शर्यत किल्ल्याच्या आतून सुरू होणार आहे हे त्यांनी कळवले नव्हते, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

सांगितल्याप्रमाणे, शर्यत पुणे दरवाजाच्या आतल्या पायऱ्यांवरून सुरू झाली. त्यामुळे गडावर चालत आलेल्या आणि वाहनांनी आलेल्या पर्यटकांना काही काळ दरवाजाकडे जाता आले नाही. या गैरसोयीमुळे स्पर्धा धोकादायक पद्धतीने घेतली गेली, अशा तक्रारी पुढे आल्या.

या प्रकरणावर कार्यकर्ते आणि गडप्रेमींनीही विरोध नोंदवला आहे. ऐतिहासिक महत्त्वाच्या जागेचा व्यावसायिक क्रीडा स्पर्धांसाठी वापर कसा होऊ शकतो, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला. आमचा विरोध क्रीडा स्पर्धांना नाही, तर किल्ल्याचा वारसा, पर्यटकांची सुरक्षा आणि स्थानिकांचे हित यांना बाधा आणणाऱ्या गोष्टींना आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

"सिंहगड हे केवळ पर्यटनस्थळ नाही, तर स्वराज्याच्या पराक्रमाचे प्रतीक आहे. त्याचे पावित्र्य जपणे हीच छत्रपती शिवाजी महाराजांची खरी भक्ती आहे," असे कार्यकर्त्यांनी म्हटले. अशा ऐतिहासिकदृष्ट्या संवेदनशील ठिकाणी असे कार्यक्रम घेण्याच्या परवानग्यांचा प्रशासनाने फेरविचार करावा, असेही त्यांनी सांगितले. वन विभागाने दिलेल्या परवानगीचा गैरवापर करून आयोजकांनी स्पर्धा किल्ल्याच्या आत नेली, असा आरोपही त्यांनी केला.

वनपरिक्षेत्र अधिकारी मनोज बारबोले म्हणाले की, आयोजकांनी वन विभागाकडून परवानगी घेतली होती, पण त्यांना घालून दिलेल्या अटी त्यांनी मोडल्या. "शर्यत किल्ल्यावरून सुरू होणार आहे, हे त्यांनी आम्हाला सांगितले नव्हते. गरज पडल्यास पुढील कारवाई आम्ही करू," असे बारबोले यांनी सांगितले.

राज्य पुरातत्त्व विभागाचे सहायक संचालक विलास वहाणे यांनी सांगितले की, कार्यक्रम घेण्यापूर्वी आयोजकांनी विभागाची परवानगी घेतली नव्हती. "सिंहगड हे ऐतिहासिक स्मारक आहे आणि त्याच्या वास्तूंना हानी पोहोचू शकेल अशी कोणतीही कृती अयोग्य आहे. वन विभागाने दिलेल्या परवानगीचा तपशील आम्ही तपासू आणि जबाबदार असलेल्यांवर कारवाई करू," असे वहाणे म्हणाले.

या प्रकरणी आयोजकांची बाजू समजून घेण्यासाठी त्यांच्याशी संपर्क होऊ शकला नाही.