पुणे पदवीधर मतदारसंघात फक्त २८,५०९ नोंदणी, दहा लाख पदवीधरांपैकी अल्प मतदार

महाराष्ट्राची सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक राजधानी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पुणे शहरात पदवीधर मतदारांची नोंदणी खूपच कमी झाली आहे. शुक्रवारी होणाऱ्या पुणे विभाग पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीसाठी शहरात फक्त २८,५०९ मतदारांची नोंद झाली आहे. शहरात दहा लाखांपेक्षा जास्त पदवीधर असल्याचा अंदाज आहे. जिल्हा प्रशासनाने ही आकडेवारी जाहीर केली आहे. म्हणजेच विधान परिषदेच्या या निवडणुकीत मतदान करण्यासाठी शहरातील पदवीधरांपैकी अगदी थोड्यांनीच नाव नोंदवले आहे.

या कमी नोंदणीमुळे राजकीय पक्षांना आपली खालच्या पातळीवरची यंत्रणा आणि कार्यकर्त्यांची जमवाजमव तपासावी लागत आहे. ही निवडणूक बारकाईने पाहिली जाईल, असे अपेक्षित आहे.

विधानसभा मतदारसंघनिहाय पाहिले तर शहरात सगळीकडेच नोंदणी कमी आहे. शिक्षित नोकरदारांची संख्या जास्त असलेल्या भागांतही हेच चित्र आहे. पर्वतीमध्ये सर्वाधिक ६,१०० पदवीधर मतदारांची नोंद झाली. त्यानंतर खडकवासल्यात ५,३३७ नोंदणी झाली. कोथरूड हा पारंपरिकरीत्या मध्यमवर्गीय आणि उच्चशिक्षित भाग मानला जातो, तिथे ४,२२४ मतदार नोंदले गेले. वडगाव शेरीमध्ये ही संख्या ३,२९० आहे.

अनेक शैक्षणिक संस्था, कॉलेज आणि विद्यापीठाचे परिसर असलेल्या शिवाजीनगरमध्ये फक्त २,२७८ मतदारांची नोंद झाली. शहरात सर्वात कमी नोंदणी पुणे कॅन्टोन्मेंटमध्ये झाली, तिथे ही संख्या १,११२ आहे.

या आकडेवारीमुळे राजकीय पक्षांच्या संघटनात्मक ताकदीवर प्रश्न उभे राहिले आहेत. पुण्यात पक्षांचे प्रभागपातळीवर मोठे जाळे आहे, लोकप्रतिनिधी आहेत आणि तरुणांच्या शाखाही सक्रिय आहेत. तरीही पात्र पदवीधरांची नोंदणी करून घेण्यात त्यांना यश आलेले नाही.

सत्ताधारी पक्षाच्या पदाधिकाऱ्यांनी निवडणुकीचे धावपळीचे वेळापत्रक याला कारणीभूत ठरवले. भाजपचे प्रदेश सरचिटणीस राजेश पांडे म्हणाले, \"पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुका मुळात नोव्हेंबरमध्ये होतील असे वाटत होते, पण त्या ऑक्टोबरमध्येच जाहीर झाल्या. साधारणपणे मतदार नोंदणीचा सर्वाधिक भर मोहिमेच्या शेवटच्या टप्प्यात असतो. वेळापत्रक लवकर जाहीर झाल्याने यंत्रणा अचानक अडचणीत सापडली आणि अपेक्षेप्रमाणे मोहीम पूर्ण करण्यासाठी कमी वेळ मिळाला.\"

विरोधी पक्षाच्या नेत्यांनी हे स्पष्टीकरण फेटाळून लावले. काँग्रेसच्या एका ज्येष्ठ नेत्याने नाव न छापण्याच्या अटीवर सांगितले, \"निवडणूक लवकर जाहीर झाल्याचे कारण देणे म्हणजे संघटनेचे अपयश आणि मतदारांची व्यापक निराशा लपवण्याचा बहाणा आहे. राज्य यंत्रणा आणि पक्षाचे कार्यकर्ते नोंदणीची प्रक्रिया सोपी करू शकले नाहीत किंवा लोकांशी सक्रिय संपर्क ठेवू शकले नाहीत, तर शिकलेल्या नागरिकांचा या प्रक्रियेवरचा विश्वासच उडतो.\"

राजकीय निरीक्षकांच्या मते, ही आकडेवारी पक्ष आणि शहरी सुशिक्षित वर्ग यांच्यातील वाढती दरी दाखवते. लोकसभा किंवा विधानसभा निवडणुकीसाठी वापरले जाणारे नेहमीचे मतदार ओळखपत्र परिषदेच्या जागांसाठी पुरेसे नसते, असेही त्यांनी नमूद केले. पदवीधर मतदारसंघात नाव येण्यासाठी पात्र पदवीधरांना स्वतंत्र नोंदणी अर्ज भरावा लागतो.

मतदान जवळ येत असताना आपल्या मतदारांना सक्रिय करण्याचे अवघड काम पक्षांसमोर आहे, कारण ही विधान परिषदेची मोठी चुरशीची लढत बनली आहे.

पुणे विभाग पदवीधर मतदारसंघ हा महाराष्ट्र विधान परिषदेचा मतदारसंघ असून त्यात पुणे, सातारा, सांगली, कोल्हापूर आणि सोलापूर हे पाच जिल्हे येतात. या द्विवार्षिक निवडणुकीसाठी मतदान शुक्रवारी, २३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी होणार आहे. महायुतीतर्फे डॉ. स्मिताताई योगेश जाधव रिंगणात आहेत. त्यांना भाजप, राष्ट्रवादी (अजित पवार गट), शिवसेना (एकनाथ शिंदे गट) आणि RPI(A) च्या नेत्यांचा पाठिंबा आहे. महाविकास आघाडीच्या उमेदवार हर्षदा जाधव-देशमुख आहेत.