पुणे विमानतळावर बॉम्ब धमकीचे मॉक ड्रिल, सुरक्षा यंत्रणांच्या समन्वयाची चाचणी

विमाननगर, 24 ऑक्टोबर 2026: पुणे विमानतळावर शनिवारी वार्षिक बॉम्ब धमकी मॉक ड्रिल घेण्यात आले. बॉम्बच्या संभाव्य धमकीला तोंड देताना आपत्कालीन तयारी किती आहे आणि सुरक्षा यंत्रणा व इतर संबंधित घटक यांच्यातील समन्वय कसा आहे, हे तपासणे हा या सरावाचा उद्देश होता.

पुणे विमानतळाचे संचालक संतोष ढोके यांनी सांगितले की, भारतीय विमानतळ प्राधिकरणाच्या (AAI) पुणे विमानतळ कार्यालयाने केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल (CISF) आणि इतर यंत्रणांच्या सहकार्याने बॉम्ब थ्रेट कंटिन्जन्सी प्लॅन (BTCP) अंतर्गत हा सराव आयोजित केला.

सरावाची सुरुवात सकाळी 11 वाजता AAI प्रशासकीय इमारतीतील कॉन्फरन्स हॉलमध्ये टेबलटॉप सत्राने झाली. यात अधिकाऱ्यांनी काल्पनिक धमकीचे प्रसंग, सहभागी यंत्रणांच्या जबाबदाऱ्या आणि ठरलेली संपर्क पद्धत यावर चर्चा केली. त्यानंतर सकाळी 11.30 वाजता टर्मिनल इमारतीत प्रत्यक्ष मॉक ड्रिल झाले.

ठरवलेल्या प्रसंगानुसार एका अनोळखी व्यक्तीने पुण्यातील इंडिगोच्या मॅनेजरला कळवले की चेक-इन भागात एक बेवारस बॅग आहे आणि त्यात डमी इम्प्रोव्हाइज्ड एक्स्प्लोझिव्ह डिव्हाइस (IED) असल्याचा संशय आहे. मॅनेजरने ही माहिती CISF च्या सिक्युरिटी ऑपरेशनल कंट्रोल रूमला दिली. कंट्रोल रूमने क्विक रिअॅक्शन टीम (QRT) सक्रिय केली आणि संबंधित ड्युटी पोस्टना कळवले. बाधित भागातील प्रवासी, कर्मचारी आणि कन्सेशनर्स यांना ठरवलेल्या सुरक्षित जागी हलवण्यात आले.

सरावाचा भाग म्हणून संशयास्पद बॅगेवर ब्लास्ट इनहिबिटर झाकण्यात आले आणि आजूबाजूचा परिसर घेरण्यात आला. सुरक्षा कर्मचाऱ्यांनी श्वानपथकाकडून तपासणी, एक्स्प्लोझिव्ह व्हेपर डिटेक्टर (EVD), नॉन-लिनियर जंक्शन डिटेक्टर (NLJD), इलेक्ट्रॉनिक स्टेथोस्कोप आणि हँडहेल्ड रिअल टाइम व्ह्यूइंग सिस्टीम (RTVS) अशा अनेक तपासण्या करून बॅग तपासली.

ठरलेल्या तपासण्या झाल्यावर काल्पनिक IED असल्याची खात्री पटली. त्यानंतर बॉम्ब थ्रेट असेसमेंट कमिटीची (BTAC) बैठक बोलावण्यात आली आणि सरावापुरती ही परिस्थिती विशिष्ट धमकी म्हणून जाहीर करण्यात आली.

पुढे बॉम्ब डिटेक्शन अँड डिस्पोजल स्क्वॉडने (BDDS) टेलिस्कोपिक मॅनिप्युलेटरच्या मदतीने संशयास्पद बॅग हाताळली आणि ती सस्पेक्ट लगेज कंटेनमेंट व्हेसेलमध्ये (SLCV) ठेवली. काल्पनिक रेंडर सेफ प्रोसिजर (RSP) पूर्ण झाल्यावर बॅग पुढील कारवाईसाठी निश्चित केलेल्या सेफ डिस्पोजल एरियात (SDA) हलवण्यात आली. या जागेला कूलिंग पिट असेही म्हणतात.

कार्गो भागातही डमी IED सापडला. वेगळ्या काल्पनिक प्रसंगात विमानतळाच्या कार्गो भागात इंडिया पोस्टजवळ डमी IED ठेवण्यात आला होता. राज्याच्या बॉम्ब डिटेक्शन अँड डिस्पोजल स्क्वॉडने तो यशस्वीपणे शोधून काढला. त्यातून कार्गो विभागातील सुरक्षा धमक्यांना सामोरे जाण्याची या पथकाची तयारी दिसून आली.

या सरावात CISF, भारतीय हवाई दल (IAF), पुणे पोलीस, राज्य आपत्ती प्रतिसाद दल (SDRF), अग्निशमन सेवा, कस्टम्स, इमिग्रेशन, आरोग्य यंत्रणा, विमान कंपन्या आणि विमानतळावरील इतर घटकांचे प्रतिनिधी सहभागी झाले होते.

सहभागी यंत्रणा कामासाठी किती सज्ज आहेत हे तपासणे, प्रत्येकाची भूमिका आणि जबाबदारी स्पष्ट करणे, तसेच विमानतळ परिसरात बॉम्ब धमकीसारख्या प्रसंगात संपर्क आणि समन्वय किती प्रभावी ठरतो हे पाहणे, असा या सरावाचा हेतू होता.

असे मॉक ड्रिल हा विमानतळाच्या आपत्कालीन तयारीचा अविभाज्य भाग आहे, असे ढोके यांनी सांगितले. यामुळे यंत्रणांना आपल्या प्रतिसादाच्या पद्धती तपासता येतात, समन्वयातील संभाव्य उणिवा लक्षात येतात आणि सुरक्षेशी संबंधित आणीबाणीला प्रभावीपणे तोंड देण्याची क्षमता वाढते.