पुणे विमानतळावर बॉम्ब धमकीची रंगीत तालीम, चेक-इन आणि कार्गो भागात डमी बॉम्ब सापडला

पुणे : भारतीय विमानपत्तन प्राधिकरणाने (AAI) पुणे विमानतळावर केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल (CISF) आणि इतर संबंधित यंत्रणांच्या मदतीने वार्षिक बॉम्ब धमकी मॉक एक्सरसाइज घेतली. बॉम्ब थ्रेट कंटिजन्सी प्लॅन (BTCP) अंतर्गत झालेल्या या सरावाचा उद्देश आणीबाणीच्या वेळची तयारी तपासणे आणि बॉम्बच्या धमकीला तोंड देताना विविध यंत्रणांमधला समन्वय अधिक मजबूत करणे हा होता.

सरावाची सुरुवात सकाळी 1100 वाजता AAI प्रशासकीय इमारतीच्या कॉन्फरन्स हॉलमध्ये झालेल्या टेबलटॉप एक्सरसाइजने झाली. यात काल्पनिक धमकीचे प्रसंग, सहभागी यंत्रणांच्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्या, तसेच संपर्काची ठरलेली पद्धत यावर चर्चा झाली.

त्यानंतर 1130 वाजता टर्मिनल बिल्डिंगमध्ये प्रत्यक्ष सराव सुरू झाला. ठरवलेल्या प्रसंगानुसार एका अनोळखी व्यक्तीने इंडिगोच्या पुण्यातील मॅनेजरला चेक-इन भागात एक बेवारस बॅग असल्याचे सांगितले. त्या बॅगेत डमी इम्प्रोव्हाइज्ड एक्सप्लोझिव्ह डिव्हाइस (IED) असल्याचा संशय होता. इंडिगोच्या मॅनेजरने लगेच CISF च्या सिक्युरिटी ऑपरेशनल कंट्रोल रूमला कळवले. कंट्रोल रूमने तातडीने क्विक रिअॅक्शन टीमला (QRT) सतर्क केले आणि संबंधित ड्युटी पोस्टना माहिती दिली. बाधित भागातील प्रवासी, कर्मचारी आणि concessionaires यांना ठरवलेल्या जागी सुरक्षितपणे हलवण्यात आले.

सरावात संशयित बॅगेवर ब्लास्ट इनहिबिटर टाकण्यात आला आणि तो परिसर घेरून बंद करण्यात आला. त्यानंतर बॅगेची अनेक टप्प्यांत तपासणी झाली. आधी नजरेने पाहणी झाली, मग श्वान पथकाने तपासले, नंतर एक्सप्लोझिव्ह व्हेपर डिटेक्टर (EVD) वापरला गेला. श्वान पथकाने पुन्हा खात्री केली. त्यानंतर नॉन-लिनियर जंक्शन डिटेक्टर (NLJD), इलेक्ट्रॉनिक स्टेथोस्कोप आणि हँडहेल्ड रिअल टाइम व्ह्यूइंग सिस्टीम (RTVS) यांचाही वापर झाला. ठरलेल्या प्रक्रियेनुसार IED असल्याचे काल्पनिक रूपात निश्चित झाले, बॉम्ब थ्रेट असेसमेंट कमिटीची (BTAC) बैठक बोलावण्यात आली आणि स्पेसिफिक थ्रेट जाहीर करण्यात आला.

पुढच्या टप्प्यात बॉम्ब डिटेक्शन अँड डिस्पोजल स्क्वॉडच्या (BDDS) पथकाने टेलिस्कोपिक मॅनिप्युलेटरने संशयित बॅग हाताळली आणि ती सस्पेक्ट लगेज कंटेनमेंट व्हेसलमध्ये (SLCV) ठेवली. सिम्युलेटेड रेंडर सेफ प्रोसिजर (RSP) यशस्वीरीत्या पूर्ण झाल्यावर ती धमकीची बॅग पुढील कारवाईसाठी सेफ डिस्पोजल एरिया (SDA) किंवा कूलिंग पिटमध्ये नेण्यात आली.

टर्मिनल इमारतीतील सरावाशिवाय, काल्पनिक धमकीच्या प्रसंगाचा भाग म्हणून कार्गो भागात इंडिया पोस्टजवळही एक डमी IED ठेवण्यात आला होता. राज्याच्या बॉम्ब डिटेक्शन अँड डिस्पोजल स्क्वॉडच्या (BDDS) पथकाने तो यशस्वीपणे शोधून काढला. विमानतळाच्या कार्गो भागातील सुरक्षा धोक्यांना तोंड देण्याची या पथकाची तयारी आणि क्षमता त्यातून दिसून आली.

सहभागी यंत्रणांची कामकाजाची तयारी तपासणे, प्रत्येकाला आपली भूमिका आणि जबाबदारी नीट माहीत असल्याची खात्री करणे, आणि विमानतळ परिसरात बॉम्बच्या धमकीसारख्या प्रसंगात यंत्रणांमधला समन्वय व संपर्क किती प्रभावी आहे हे तपासणे हा या सरावाचा उद्देश होता.

या सरावात CISF, भारतीय हवाई दल, पुणे पोलीस, राज्य आपत्ती प्रतिसाद दल (SDRF), अग्निशमन सेवा, कस्टम्स, इमिग्रेशन, आरोग्य यंत्रणा, विमान कंपन्या आणि विमानतळाशी संबंधित इतर घटकांचे प्रतिनिधी सहभागी झाले होते.

अशा मॉक एक्सरसाइज विमानतळाच्या आणीबाणीच्या तयारीचा अविभाज्य भाग आहेत. कामकाजाची सज्जता वाढवणे, समन्वय बळकट करणे आणि सुरक्षेच्या आकस्मिक प्रसंगात प्रभावी व एकत्रित प्रतिसाद देणे यात त्यांची मोलाची भूमिका असते.