कल्पतरूचा पुण्यात दशकांचा अनुभव, पण क्रिसिलने रेटिंग घटवले; मूल्यमापनात ७९.५/१०० गुण

पुण्यात आणि मुंबईत कल्पतरूइतकी वर्षे टिकलेली बांधकाम कंपनी फार कमी आहे. कंपनी स्वतःला एकात्मिक रिअल इस्टेट डेव्हलपर म्हणवते आणि तिचा इतिहास पाच दशकांपेक्षा जास्त जुना आहे. मुंबई, ठाणे, पनवेल, पुणे, हैदराबाद, इंदूर, बेंगळुरू आणि जोधपूर या शहरांत मिळून 130 पेक्षा जास्त प्रकल्प पूर्ण झाल्याचे कंपनी सांगते. कंपनीच्या वेबसाइटनुसार 57 वर्षांपेक्षा जास्त वाटचाल झाली असून 34.45 लाख चौरस मीटर बांधकाम दिले गेले आणि 28,200 पेक्षा जास्त कुटुंबे तिथे राहतात. हे आकडे कंपनीने स्वतः दिलेले आहेत.

पुणे हे कल्पतरूचे मुख्य कामाचे शहर आहे. सध्या सिंहगड रोडवर कल्पतरू ब्लॉसम्स हा प्रकल्प सुरू आहे. पूर्ण झालेल्या प्रकल्पांत मांजरीतील सेरेनिटी, वाकडमधील एक्विझिट, वाकडेवाडीतील इन्फिनिया, तसेच प्लाझा, गार्डन्स, हॅबिटॅट, रीजन्सी आणि आर्केड यांचा समावेश आहे. बाणेरमध्ये जेड स्कायलाइन आणि जेड रेसिडेन्सेस हे प्रकल्प सुरू आहेत.

आर्थिक बाजू मात्र संमिश्र आहे. क्रिसिलने 10 सप्टेंबर 2026 च्या आढाव्यात कंपनीचे दीर्घ मुदतीच्या बँक कर्जसुविधांचे रेटिंग BBB+/Stable वरून BBB/Stable असे खाली आणले. कर्जफेड अपेक्षेपेक्षा हळू झाली, रोख प्रवाहाच्या तुलनेत कर्ज जास्त राहिले आणि पर्यावरण मंजुरी तसेच प्रकल्पांचे टप्पे लांबले, असे कारण क्रिसिलने दिले. आर्थिक वर्ष 2028 पर्यंत कर्ज आणि रोख प्रवाहाचे गुणोत्तर 3.5 पट पेक्षा जास्त राहील, असा क्रिसिलचा अंदाज आहे. यंदाच्या वसुलीपैकी सुमारे 83 टक्के वसुली मुंबई महानगर प्रदेशातून आली, असेही क्रिसिलने नमूद केले.

दुसरीकडे आकडे सुधारलेही आहेत. आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये 2,222 कोटी रुपये असलेले उत्पन्न 2026 मध्ये 3,436 कोटी रुपये झाले. निव्वळ नफा 25 कोटींवरून 80 कोटी रुपये झाला. निवासी प्रकल्पांचे कर्ज सुमारे 9,200 कोटींवरून सुमारे 8,000 कोटी रुपयांवर आले. कर्ज आणि निव्वळ मालमत्तेचे समायोजित गुणोत्तर 4.14 पट वरून 2.23 पट झाले आणि व्याज भरण्याची क्षमता 1.08 पट वरून 3.14 पट झाली.

रेराच्या नोंदी तपासणाऱ्या एका तिसऱ्या पक्षाच्या डेटाबेसमध्ये कल्पतरू ब्रँडखाली 55 संस्था आणि 40 पॅन गटात धरून 128 नोंदणी दिसतात. त्यापैकी 54 प्रकल्प पूर्ण आणि 74 बांधकामाधीन आहेत. पूर्ण झालेल्यांपैकी 81 टक्के वेळेत दिले गेले. मात्र 18 प्रकल्प सहा महिने किंवा त्यापेक्षा जास्त उशिरा गेले, 20 सुरू प्रकल्प वायदा केलेली ताबा तारीख उलटून गेले आणि 7 नोंदण्या संपुष्टात आल्या. 48 प्रकल्पांत मिळून 460 तक्रारी नोंदल्या आहेत. हा आकडा एकाच कंपनीविरुद्धच्या तक्रारींचा नाही, कारण त्यात अनेक कायदेशीर संस्था, शहरे आणि प्रकल्प एकत्र केले आहेत. तक्रार म्हणजे दोष सिद्ध झाला असे नाही.

बाणेरमधील जेड स्कायलाइन (P52100033791) या प्रकल्पाची ताबा तारीख डिसेंबर 2026 आहे. त्यात 465 सदनिका असून 315 विकल्या किंवा बुक झाल्याची नोंद आहे. जून आणि जुलै 2026 मध्ये तीन तक्रारी दाखल झाल्या, त्यावर अजून आदेश नाही. ब्लॉसम्सच्या तीन टॉवरची नोंदणी वेगवेगळी आहे: P52100077659, P52100077649 आणि P52100077750. तिथे 2, 3, 4 आणि 4.5 BHK घरे असून ताबा मार्च 2029 च्या सुमारास अपेक्षित आहे.

मांजरीतील सेरेनिटी 14.45 एकरांवर पसरलेली असून सहा टॉवरमध्ये 624 सदनिका आहेत. एका प्रॉपर्टी पोर्टलवर रहिवाशांनी या प्रकल्पाला एकूण 4.3/5 गुण दिले आहेत. सुविधांना 4.6/5 आणि बांधकामाला 3.9/5 मिळाले. पाणीपुरवठा, पार्किंग आणि बांधकामाचा दर्जा याबद्दल काही रहिवाशांच्या तक्रारीही आहेत.

या सगळ्याचा हिशोब करून कल्पतरूला नऊ निकषांवर एकूण 79.5/100 गुण देण्यात आले आहेत. घर घेणाऱ्यांनी फक्त ब्रँडवर विसंबू नये. प्रकल्प कोणता, रेरा नोंदणीत कोणती कंपनी प्रवर्तक म्हणून आहे, ताब्याची तारीख काय, हे प्रत्यक्ष तपासावे, असा या मूल्यमापनाचा निष्कर्ष आहे. हे गुण कायम नसून सप्टेंबर 2026 पर्यंतच्या माहितीवर आधारित आहेत.