दिवाळीच्या तोंडावर पुण्यातील कुंभार वाड्यात हाताने बनवलेल्या सजावटीच्या वस्तूंना गर्दी

दिवाळी जवळ येत असल्याने पुण्यातील अनेक जण कसबा पेठेतील कुंभार वाड्याच्या गल्ल्यांकडे वळत आहेत. पुणे, ५ नोव्हेंबर २०२६ रोजीची ही स्थिती आहे. येथे हाताने बनवलेल्या पणत्या, कंदील, देवांच्या मूर्ती, रांगोळीचे साचे आणि त्याचे सामान, तसेच figurines असलेले हाताने बनवलेले किल्ले विक्रीला आहेत.

ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवर वस्तू सहज मिळत असतानाही हाताने बनवलेल्या सणासुदीच्या सजावटीसाठी खरेदीदार कुंभार वाड्यात येतात. स्थानिक कारागीर, म्हणजे कुंभार, बारीक नक्षी, वेगवेगळे आकृतिबंध आणि निरनिराळ्या शैलींमध्ये या वस्तू तयार करतात. त्यामुळे शहराच्या वेगवेगळ्या भागांतून ग्राहक इथे येतात.

कुंभार वाड्यात सणाच्या हाताने केलेल्या शोभेच्या वस्तू विकणाऱ्या Survana म्हणतात, "आम्ही सगळं हाताने करतो, त्याला एकूण एक महिना लागतो. सण झाल्यावर उरलेला माल पॅक करून पुढच्या वर्षासाठी ठेवला जातो."

वाड्याच्या आत गेलं की किल्ल्यांपाशी लोकांची गर्दी दिसते. मुलांसाठी हे बारीक कलाकुसरीचे, रंगीत आणि हाताने तयार केलेले किल्ले लोक घेतात आणि आपल्या दिवाळीच्या सजावटीत मांडतात.

किल्ले आणि मोर, सैनिक, देव अशा आकृत्या विकणाऱ्या आणखी एक विक्रेत्या अस्मिता काळे यांनी सांगितले, "काही किल्ले हाताने बनवलेले आहेत, त्यांना चमकी वगैरे लावलेली असते. पण काहींसाठी आम्ही साचे वापरतो, कारण त्यांना सगळ्यात जास्त मागणी असते, म्हणून एकसारखे अनेक नग करावे लागतात. हे बनवायला खूप वेळ लागतो, आधी घडवणे, मग रंगवणे आणि नंतर वाळवणे."

दिवाळी जवळ आली की कुटुंबीय आणि मित्रमैत्रिणींसह लोक या भागात येतात. पणत्या आणि इतर सजावटीच्या वस्तू घेऊन सणाची खरेदी पूर्ण करतात.

एका दुकानात आलेल्या ग्राहक Suchaita म्हणाल्या, "मी आणि माझी मैत्रीण पणत्या घ्यायला इथे आलो आहोत. इथे येऊन हव्या त्या वस्तू घेणं खरं तर जास्त चांगलं वाटतं. किंमत कमी असते हे तर आहेच, पण पणत्या स्वतः निवडताना, त्यांची डिझाइन प्रत्यक्ष पाहताना आणि विक्रीला असलेल्या सगळ्या वस्तूंमधून फिरताना सणाशी जास्त जोडल्यासारखं वाटतं."

आपल्या ऑफिसमधील 'Diya Painting' उपक्रमासाठी पणत्या, कंदील आणि रंगकामाचे सामान घेणारे ग्राहक प्रशांत म्हणाले, "मी ऑफिसमधल्या 'Diya Painting' उपक्रमासाठी पणत्या आणि रंगकामाचे इतर सामान घ्यायला इथे आलो आहे. मला रंगवायला सोपी डिझाइन निवडायची आहेत, आणि त्यामुळे त्याला वैयक्तिक स्पर्श मिळतो. मी एका आंतरराष्ट्रीय कंपनीत काम करतो. आम्ही आमचे सगळे सण शक्य तितक्या उत्साहाने साजरे करण्याचा प्रयत्न करतो, म्हणजे एकमेकांशी संपर्क टिकतो आणि आपल्या संस्कृतीची पुरेपूर कदर करता येते."

दिवाळी तोंडावर आलेली असताना सणासाठीच्या सजावटीच्या वस्तू आणि पारंपरिक हस्तकलेच्या वस्तू घेण्यासाठी पुणेकरांचं कुंभार वाडा हे ठिकाण कायम आहे. कारागीर या वस्तू तयार करत आहेत आणि विकत आहेत, तर ग्राहक सणाच्या खरेदीसाठी या भागात येत आहेत. त्यामुळे सणाच्या काळात हा बाजार सुरू आणि गजबजलेला आहे.