ऊस उत्पादकांचा महामार्गावर ठिय्या दुसऱ्या दिवशीही, पुणे-मुंबईला दूध-भाजीपाला रोखण्याचा इशारा

राज्य सरकारने मागण्या मान्य केल्या नाहीत, तर पुणे आणि मुंबईला होणारा दूध व भाजीपाल्याचा पुरवठा खंडित करू, असा इशारा महाराष्ट्रातील ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांनी दिला आहे. पुणे-बेंगळुरू महामार्गावरील त्यांचे बेमुदत रास्ता रोको आंदोलन गुरुवारी दुसऱ्या दिवशीही सुरू होते आणि त्यामुळे अवजड वाहने अडकून पडली आहेत.

माजी खासदार राजू शेट्टी आणि त्यांची स्वाभिमानी शेतकरी संघटना या आंदोलनाचे नेतृत्व करत आहेत. कोल्हापूर जिल्ह्यातील किणी टोल नाक्याजवळ हजारो शेतकरी महामार्गावर बसले आहेत. हे आंदोलन ३ नोव्हेंबरपासून सुरू झाले.

यंदाच्या गळीत हंगामात कारखान्यांना पुरवलेल्या उसासाठी प्रति टन किमान ४,५०० रुपयांचा पहिला हप्ता मिळावा, ही शेतकऱ्यांची मुख्य मागणी आहे. हा महामार्ग पश्चिम महाराष्ट्राला कर्नाटकाशी जोडतो. त्यामुळे या महत्त्वाच्या मार्गावरची वाहतूक विस्कळीत झाली आहे. वाद मिटला नाही, तर आंदोलन जीवनावश्यक वस्तूंच्या पुरवठ्यापर्यंत पोहोचू शकते, असे शेतकरी म्हणतात.

संघटनेचे म्हणणे असे की, साखर कारखान्यांना फक्त साखरेतूनच नाही, तर इथेनॉल, बगॅस, मळी आणि इतर उपपदार्थांतूनही पैसे मिळतात. या उत्पन्नातला रास्त वाटा उसउत्पादकांना मिळायला हवा, असा संघटनेचा युक्तिवाद आहे. साखर आणि तिच्या उपपदार्थांतून इतकी कमाई होत असताना कारखाने शेतकऱ्यांना जास्त पैसे द्यायला का तयार नाहीत, असा सवालही संघटनेने केला आहे.

४,५०० रुपयांच्या मागणीशिवाय साखरेची किमान विक्री किंमत ३१ रुपयांवरून ५० रुपये प्रति किलो करावी, अशी संघटनेची मागणी आहे. इथेनॉल खरेदीच्या दरांचाही फेरआढावा घ्यावा, असे संघटनेने म्हटले आहे.

किणी येथील आंदोलनस्थळाच्या दोन्ही बाजूंना अनेक अवजड वाहने अडकली आहेत. सातारा जिल्ह्यातील नागठाणे येथेही शेतकऱ्यांनी रस्ता अडवला असून, त्यामुळे इतर टप्प्यांवरची वाहतूकही प्रभावित झाली आहे.

पोलिसांनी कराड, पेठ नाका, सांगली फाटा, तोप, वाठार, कागल आणि उचगाव फाटा येथे वाहतूक वळवली आहे. पुणे आणि कोल्हापूरच्या दिशेने जाणारी वाहने पर्यायी रस्ते आणि गावांमधल्या मार्गांनी सोडली जात आहेत.

ट्रकचालकांचे म्हणणे आहे की, त्यांना याची कल्पनाच नव्हती आणि अवजड वाहनांसाठी पुरेसे पर्यायी मार्गही नाहीत. या लांबलेल्या खोळंब्यात काही जणांना पुरेसे जेवण आणि पिण्याचे पाणी मिळाले नाही, असेही ते सांगतात. बुधवारी ट्रकचालकांनी वेगळे आंदोलन केले, त्यामुळे पोलीस तिथे पोहोचले. आपल्यातील एका चालकाला मारहाण झाली, असा आरोप चालकांनी केला.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी शेट्टी यांना शांततेने आंदोलन मागे घेण्याचे आवाहन केले आहे. प्रश्न सोडवण्यासाठी चर्चा सुरू आहे, असे ते म्हणाले. सरकारने रास्त आणि किफायतशीर किंमत (एफआरपी) आधीच जाहीर केली आहे, पण शेतकऱ्यांना त्याहून जास्त रक्कम हवी आहे, असे फडणवीस यांनी सांगितले. सर्व संबंधितांशी चर्चा करण्याची सूचना त्यांनी मंत्री हसन मुश्रीफ यांना केली आहे. याशिवाय पुण्यातील साखर आयुक्तांच्या कार्यालयात साखर उद्योगाचे प्रतिनिधी आणि तज्ज्ञ बैठक घेतील, अशी अपेक्षा आहे.

दूध आणि भाजीपाल्याच्या इशाऱ्यामुळे पुणे आणि मुंबईतले ग्राहक चिंतेत आहेत. आंदोलन वाहतूक आणि पुरवठा मार्गांपर्यंत पसरले, तर जीवनावश्यक वस्तूंची ने-आण प्रभावित होऊ शकते. मात्र हा केवळ इशारा आहे, शहरभर पुरवठा ठप्प झालेला नाही. सध्या महामार्गावरील रास्ता रोको आणि तो आणखी चिघळण्याची शक्यता हीच मुख्य चिंता आहे. गळीत हंगाम सुरू असताना या वादात आता शेतकरी, साखर कारखानदार, वाहतूकदार आणि राज्याची यंत्रणा असे सगळेच गुंतले आहेत.