साबीर भाटिया यांची डॉक्युमेंटरी शेअर केल्याने मुंबई पोलिसांची २४ एक्स वापरकर्त्यांना नोटीस

मुंबई पोलिसांनी एक्स (पूर्वीचे ट्विटर) वरील २४ खातेधारकांना कायदेशीर नोटीस बजावली आहे. टेक उद्योजक साबीर भाटिया यांनी पोस्ट केलेली एक वादग्रस्त डॉक्युमेंटरी या खातेधारकांनी शेअर केली होती. त्यानंतर काही दिवसांतच ही कारवाई झाली.

पीटीआयच्या माहितीनुसार, या नोटिसा १८ ऑक्टोबर रोजी पाठवण्यात आल्या. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि उद्योगपती गौतम अदानी यांच्याबद्दल खोटे आणि बदनामीकारक दावे या डॉक्युमेंटरीत असल्याचा आरोप आहे. त्यावरून वाद पेटला होता, आणि काही दिवसांनी पोलिसांनी नोटिसा काढल्या.

नोटिसांमध्ये पोलिसांनी म्हटले आहे की, सायबर पोलिसांकडे एक अधिकृत तक्रार आली होती. एका मोठ्या उद्योगसमूहाला लक्ष्य करणारा अत्यंत आक्षेपार्ह मजकूर अनेक एक्स खात्यांवरून प्रसिद्ध झाल्याचे त्यात म्हटले होते. नोटिसांमध्ये दिलेल्या लिंक भाटिया यांच्या एक्स खात्याकडे जाणाऱ्या होत्या, असेही पीटीआयने सांगितले.

या मजकुरात कंपनीविरुद्ध खोटी, दिशाभूल करणारी आणि बदनामीकारक विधाने व आरोप आहेत, असे नोटिसांत नमूद आहे. कोणताही तथ्याचा किंवा कायदेशीर आधार नसताना ती पसरवली गेली आणि त्यामुळे कंपनीची प्रतिष्ठा, सद्भावना आणि सार्वजनिक प्रतिमा यांना सातत्याने नुकसान होत आहे, असेही त्यात म्हटले आहे.

असा मजकूर प्रसिद्ध करणे हे प्लॅटफॉर्मच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे उल्लंघन आहे, तसेच भारतीय न्याय संहितेच्या (बीएनएस) कलम ३५२ (शांतता भंग करण्याच्या हेतूने जाणूनबुजून केलेला अपमान) आणि कलम ३५६ (बदनामी) अंतर्गत शिक्षापात्र गुन्हा ठरतो, असे पोलिसांनी म्हटले आहे.

आक्षेपार्ह पोस्ट तातडीने तपासाव्यात आणि तो मजकूर काढून टाकावा किंवा त्यावरील प्रवेश बंद करावा, असे नोटिसांमध्ये प्लॅटफॉर्मला आणि खातेधारकांना सांगण्यात आले आहे.

पीटीआयनुसार, अनेक खातेधारकांनी व्हिडिओ क्लिप डिलीट केल्या. काहींनी मात्र पोलिसांच्या नोटिसीच्या प्रती आपल्या खात्यावर जाहीरपणे शेअर केल्या. ही कारवाई अतिरेकी आणि अन्यायकारक असल्याचा आरोप त्यांनी केला.

१९९६ मध्ये हॉटमेल ही पहिली मोफत वेब-आधारित ईमेल सेवा सुरू करणारे भारतीय-अमेरिकन उद्योजक भाटिया यांनी आपल्याला आलेल्या नोटिसीबद्दल सांगितले, "मुंबई पोलिसांनी मला काही अत्यंत आक्षेपार्ह ट्विट काढायला सांगितले. मी ते पाळले आणि ते काढून टाकले."

ते पुढे म्हणाले, "त्या 'अत्यंत आक्षेपार्ह' ट्विटमध्ये फक्त सत्तेच्या सर्वोच्च पातळीवरील कथित भ्रष्टाचाराकडे लक्ष वेधले होते." भ्रष्टाचारापेक्षा तो उघड करण्याची कृती पोलिसांना जास्त आक्षेपार्ह वाटली, असे दिसते, असेही त्यांनी म्हटले.

"चुकीकडे बोट दाखवणे हा चुकीपेक्षा मोठा गुन्हा ठरला, तर कायदा नेमके कोणाचे संरक्षण करतोय?" असा सवाल त्यांनी केला. "भारतातील जनतेला सांगायला मला खेद वाटतो की त्यांच्या भाषणस्वातंत्र्याच्या मूलभूत हक्कावर सरकार गदा आणत आहे. हे सरकार आता लोकांचे, लोकांनी चालवलेले, लोकांसाठीचे राहिलेले नाही," असे ते म्हणाले.

भाटिया यांनी असेही म्हटले, "मी खूप निराश आहे. १.४५ अब्ज लोकसंख्येच्या देशात नागरिक आपल्याला जे दिसते त्याबद्दल तोंड उघडायला घाबरतात. भीतीने लोकांना गप्प केले असेल, तर भारत सुधारण्याची आशा कोणी कशी करावी?" तसेच, "सत्य बोलण्यासाठी धैर्य लागत असेल, तर देश प्रगती करू शकत नाही," असे भाटिया यांनी म्हटले.