मुंबई आणि कल्याणमधील नागरिकांच्या तक्रारी: कचरा, फुटपाथ, वाहतूक कोंडी आणि बंद सिग्नल

मुंबई आणि कल्याणमधील नागरिकांनी आपापल्या भागातील कचरा, फुटपाथ, वाहतुकीची शिस्त आणि बससेवेबाबतच्या तक्रारी पुन्हा एकदा मांडल्या आहेत. गेल्या सोमवारी मुंबईकरांनी आपले प्रश्न आणि अडचणी पाठवल्या होत्या. त्यानंतर संबंधित काही यंत्रणांनी उत्तरे दिली आहेत. बाकीच्यांचा पाठपुरावा सुरूच राहणार असून शहराच्या स्थितीबद्दल यंत्रणांना जबाबदार धरले जाईल, असेही सांगण्यात आले.

दीपक देसाई हे 75 वर्षांचे असून त्यांचा जन्म आणि बालपण पश्चिम रेल्वेलगत माटुंगा रोडजवळ गेले. टीएच कटारिया उड्डाणपुलाखालच्या गल्लीत फुटपाथ नाही आणि ती जागा कचरा टाकण्याचे ठिकाण झाली आहे, असे त्यांनी सांगितले. यंत्रणांनी हा परिसर लवकरात लवकर साफ करावा आणि फुटपाथ बसवावा, अशी त्यांची मागणी आहे.

अंशुल वोरा यांच्या म्हणण्यानुसार चर्चगेट स्टेशन परिसरात बहुतेक वेळा पूर्ण गोंधळ असतो आणि कोणालाच त्याची फिकीर दिसत नाही. वाहतुकीचे कोणतेच नियमन नाही, पादचारी स्टेशनजवळच्या मोठ्या रस्त्यांवर आणि चौकांत चालतात, मोटरसायकली उलट बाजूने धावतात आणि नियम मोडतात. पोलीस केवळ बघ्याच्या भूमिकेत आहेत, असे ते म्हणतात. महर्षी कर्वे रोडचा चौक नेहमी जाम असतो आणि स्टेशनजवळच्या रस्त्यावर टॅक्सी बेकायदा उभ्या असतात. पादचारी मुख्य रस्त्यावरून बिनधास्त चालतात, त्यामुळे गाड्यांना एकच लेन उरते. हा सुरक्षेचा धोका असून याकडे लक्ष द्यावे, असे वोरा यांनी म्हटले आहे.

जोगेश्वरी पश्चिमेतील मोमीन नगरमध्ये घनकचरा आणि टाकाऊ राडारोडा मोठ्या प्रमाणात साचला आहे, असे इक्बाल गिलानी मन्सुरी यांनी कळवले. आरोग्याला आणि पर्यावरणाला मोठा धोका असून विशेषतः तेथील लहान मुलांसाठी तो गंभीर आहे, असे ते म्हणतात. बीएमसीने तातडीने सफाई कर्मचारी पाठवावेत, ठरावीक कचराकुंड्या ठेवाव्यात आणि नियमित कचरा उचलण्याचे वेळापत्रक राबवावे, अशी त्यांची मागणी आहे. बेकायदा कचरा टाकणे थांबवण्यासाठी नागरिकांसोबत जनजागृती मोहीम सुरू करावी आणि कचरा करणाऱ्यांवर कडक दंड लावावा, असेही त्यांनी सुचवले.

काजेतान पीटर डिसूझा यांनी बेस्टकडे मागणी केली आहे की सीएसएमटी ते माहुल गाव आणि मुलुंड डेपो अशी बससेवा बीपीटी रोडमार्गे सुरू करावी. यामुळे कामगार, महिला आणि विद्यार्थी अशा अनेक प्रवाशांना दोन किंवा अधिक वाहने बदलावी लागणार नाहीत, असे ते म्हणतात.

कल्याणमधील दुर्गाडी किल्ला सर्कल, सूचक नाका सर्कल आणि चक्कीनाका सर्कल या तीन मोठ्या चौकांतील वाहतुकीच्या अराजकाकडे पियुष गुडका यांनी लक्ष वेधले आहे. वाहतूक पोलीस हाताने वाहतूक सांभाळण्याचा पूर्ण प्रयत्न करतात, पण रोजच्या कोंडीचे मूळ कारण लोकांमध्ये नागरी जाणिवेचा अभाव हे आहे, असे ते म्हणतात. दुर्गाडी किल्ला सर्कलवर सध्या सिग्नलच बसवलेला नाही, त्यामुळे वाहनचालक जागा दिसेल तिकडे मनमानी गाड्या घालतात. परिणामी रोज कोंडी होते आणि छोटे अपघात वारंवार घडतात. कल्याण पूर्वेतील सूचक नाका सर्कलवर सिग्नलची यंत्रणा आहे, पण ती पूर्णपणे बंद आहे. त्यामुळे चालक वर्तुळाचे नियम पाळत नाहीत आणि वळण घेण्याऐवजी शॉर्टकटसाठी चौकातून आडवे घुसतात. चक्कीनाका सर्कलचा सिग्नलही बंद आहे आणि तेथेही वाहने एकमेकांना छेदत फिरतात. कर्तव्यावरील कर्मचाऱ्यांचे प्रयत्न पुरेसे नाहीत आणि स्वयंचलित सिग्नलच नियम पाळायला भाग पाडू शकतात, असे गुडका यांचे म्हणणे आहे.

उत्तरांच्या बाजूला, गौतम लंकड यांच्या तक्रारीवर बीएमसीच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की बॅनर कायदेशीर आहे का हे तपासण्यासाठी नागरिक त्यावरील क्यूआर कोड पाहू शकतात आणि बेकायदा बॅनरवर कारवाई आधीच सुरू आहे. अशा प्रकरणांची तक्रार करायची असल्यास 1916 वर फोन करता येईल. रवी डी. बालिगा यांच्या लाऊडस्पीकरच्या तक्रारीवर एमपीसीबीच्या अधिकाऱ्याने म्हटले की अनियंत्रित ध्वनिप्रदूषणाविरुद्ध कारवाई करण्याचा आवश्यक अधिकार मुंबई पोलिसांना आहे. निवासी भागात सकाळी 6 ते रात्री 10 या वेळेत आवाजाची मर्यादा 55 डेसिबल आणि रात्री 10 ते सकाळी 6 या वेळेत 45 डेसिबल असावी, असे मार्गदर्शक तत्त्वांत म्हटले आहे.

जॉन दांतिस यांनी बाईकस्वारांच्या आवाजाची तक्रार केली होती. त्यावर एका पोलीस अधिकाऱ्याने सांगितले की समस्येची कल्पना आहे, 150 पेक्षा जास्त बाईकस्वारांवर तक्रारी नोंदवल्या आहेत आणि रोज देखरेख सुरू आहे. कीथ स्टीफन टौरो यांच्या रिक्षा नकाराच्या तक्रारीवर पश्चिम उपनगरांचे पोलीस उपायुक्त (वाहतूक) अजित बोऱ्हाडे म्हणाले की अधिकृत रिक्षा स्टँडवर उभ्या असलेल्या आणि भाडे नाकारणाऱ्या रिक्षाचालकावर, तपशिलांसह योग्य तक्रार मिळाल्यास कारवाई करता येईल. करिश्मा जामवाल यांच्या खोदलेल्या रस्त्याबाबत बीएमसी वॉर्ड कार्यालयाच्या अधिकाऱ्याने सांगितले की गटाराच्या अडचणीमुळे रस्ता खोदला होता, आता तो भाग पूर्ववत केला असून रस्त्यावरचा उंचवटा सपाट केला आहे. कबुतरांना खाऊ घालण्याचा प्रश्न आणि बेस्टचे मार्ग पुन्हा सुरू करणे या दोन विषयांवर अजून उत्तर आलेले नाही.

जन्म प्रमाणपत्रातील अडचणींबाबत एका जागरूक नागरिकाने मांडलेल्या मुद्द्यांवर बीएमसीने मुद्देनिहाय स्पष्टीकरण दिले आहे. नव्याने नोंदवलेल्या जन्मांची प्रमाणपत्रे कायद्यानुसार ठरलेल्या मुदतीत लगेच दिली जातात. मात्र जुन्या नोंदींच्या डिजिटायझेशनमध्ये जुने रेकॉर्ड आणि कागदपत्रे तपासावी लागतात, म्हणून वेळ लागतो. विद्यमान जन्म नोंदींमध्ये दुरुस्ती करण्यापूर्वी नव्या स्वरूपातील प्रमाणपत्र लागते, असेही नमूद आहे. रजिस्ट्रार जनरल ऑफ इंडिया आणि महाराष्ट्र राज्याचे मुख्य निबंधक, जन्म व मृत्यू, पुणे यांच्या 19.06.2026 च्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार 2016 पूर्वीच्या जुन्या जन्म नोंदी आधी मूळ रेकॉर्डशी पडताळून जशाच्या तशा डिजिटाइझ करून सिव्हिल रजिस्ट्रेशन सिस्टम पोर्टलवर भरणे आवश्यक आहे. त्यानंतर त्या सीआरएस पोर्टलवर अपलोड होतात आणि क्यूआर कोड असलेली प्रमाणपत्रे तयार होतात, मग ठरलेल्या प्रक्रियेनुसार दुरुस्ती करता येते. जुन्या प्रमाणपत्राच्या डिजिटायझेशनसाठी अर्ज करणाऱ्यांनी आधी दिलेले जन्म प्रमाणपत्र सादर करावे लागते.

प्रमाणपत्रे देण्यावर रोजची अशी मर्यादा नाही, पण ते कामाच्या सध्याच्या भारावर अवलंबून असते, असे बीएमसीने म्हटले आहे. ऑनलाइन डाउनलोडसाठी नोंदणीच्या वेळी अर्जदाराचा ईमेल आयडी प्रणालीत बरोबर नोंदवलेला असावा आणि माहिती देणाऱ्याला त्याची ईमेल पोचपावती मिळालेली असावी, तरच नागरिकांना प्रमाणपत्र डाउनलोड करता येते.