माहीममध्ये महापालिकेच्या एआय कॅमेऱ्याचा इशारा चुकीच्या वेळीही वाजतो, चाचणीत शंका

माहीममधील गजानन वाटिकेजवळ कचरा टाकला जाणाऱ्या ठिकाणी बृहन्मुंबई महापालिकेने (BMC) एआय (AI) तंत्रज्ञानावर चालणारा कॅमेरा बसवला आहे. उघड्यावर कचरा टाकणे थांबवावे, हा त्यामागचा हेतू आहे. काही स्थानिकांनी या उपक्रमाचे स्वागत केले आहे. मात्र प्रतिनिधीने तिथे केलेल्या चाचणीत हा कॅमेरा कचरा टाकणारा माणूस नेमका कसा ओळखतो, याबद्दल शंका निर्माण झाली.

पाहणीसाठी गेलेला प्रतिनिधी कॅमेऱ्याच्या देखरेखीच्या क्षेत्रात ये-जा करत असताना कॅमेऱ्याचा आवाजी इशारा वारंवार वाजला. त्या वेळी त्याच्याकडे कचऱ्याची पिशवीदेखील नव्हती. त्यामुळे चुकीचे इशारे वाजण्याची शक्यता, विशेषतः रात्री, याकडे या चाचणीने लक्ष वेधले आहे.

महापालिकेच्या म्हणण्यानुसार, कचरा टाकला जाणाऱ्या जागेकडे येणाऱ्या लोकांना हा एआय कॅमेरा ओळखतो आणि कचरा टाकू नका, असा इशारा तत्काळ आवाजातून देतो. सार्वजनिक ठिकाणी वारंवार कचरा टाकला जाण्याची समस्या हाताळण्याच्या प्रयत्नांचा हा भाग आहे. मुंबईत इतर ठिकाणीही असे कॅमेरे बसवण्याचा महापालिकेचा विचार असल्याचे सूचित झाले आहे.

प्रत्यक्ष पाहणीत काय दिसले, ते असे. कॅमेरा बसवण्यापूर्वी महापालिकेने ती जागा साफ केली होती. कचऱ्याची पिशवी नसतानाही फक्त हालचालीने इशारा वाजला. कॅमेऱ्याच्या जागी कचरा टाकणे बंद केलेले लोक त्रिकोणी बागेच्या इतर बाजूंना कचरा टाकताना दिसले. सुमारे 40 मिनिटांत, जिथे सुरुवातीला एकच कचऱ्याची पिशवी होती, तिथे आणखी पाच-सहा पिशव्या जमा झाल्याचे प्रतिनिधीने पाहिले. कचरा उचलणाऱ्या गाडीसाठी थांबावे लागते, असे रहिवासी आणि कचरा गोळा करणाऱ्यांनी सांगितले.

कॅमेरा नेमके काय ओळखतो, इशाऱ्याचा आवाज, कचरा उचलण्यातील विलंब आणि जवळपासच्या जागांकडे सरकणारा कचरा याबद्दल रहिवाशांच्या चिंता महापालिकेसमोर मांडण्यात आल्या. बातमी देईपर्यंत महापालिकेने त्यावर उत्तर दिलेले नव्हते.

समोरच व्यवसाय करणारे नरेश जैन म्हणाले की, सुरुवातीला कॅमेऱ्यामुळे लोक कचरा टाकायला कचरले. मात्र इशाऱ्याचा आवाज चिंतेचा विषय ठरला. ते म्हणाले, "अधिकाऱ्यांनी काल कॅमेरे बसवले आणि आम्हाला त्याबद्दल खूप उत्सुकता होती. कॅमेऱ्याच्या इशाऱ्यांमुळे लोक खरोखर थांबले होते. पण बुधवारी इशाऱ्याचा आवाज खूप मोठा आणि दचकवणारा होता. स्थानिकांनी अधिकाऱ्यांना सांगितल्यावर त्यांनी येऊन आवाज कमी केला." कमी केलेला आवाज दिवसा वाहनांच्या गोंगाटात ठीक वाटतो, पण रात्री त्रास होईल का, याची रहिवाशांना काळजी आहे.

समोरच्या इमारतीत राहणाऱ्या मीनल पाटील गुरुवारी दुपारी 4 ते 4.35 पर्यंत घरचा कचरा घेऊन थांबल्या होत्या, कारण तिथे उभ्या असलेल्या महापालिका कर्मचाऱ्याने त्यांना कचरा गाडीची वाट पाहायला सांगितले. त्या म्हणाल्या, "आमच्या घरी रोज मासे खाल्ले जातात आणि स्वयंपाकातून निघणारा कचरा घरात ठेवला तर खूप वास येतो. आम्ही आतापर्यंत जिथे कचरा टाकत होतो तिथे टाकू नये असे वाटत असेल, तर कचरा उचलण्याची वारंवारता वाढवावी लागेल आणि गाड्या कधी येणार याची वेळ कळली तर बरे होईल."

जवळच्या इमारतीत कचरा गोळा करण्याचे काम करणाऱ्या एका महिलेने सांगितले की, ती दोन तास गाडीची वाट पाहत थांबली, पण गाडी आली नाही. ती म्हणाली, "इथल्या अधिकाऱ्याने मला सांगितले की गाडी कदाचित ट्रॅफिकमध्ये अडकली असेल. तसे असेल तर जास्त गाड्या लागतील. उपक्रम चांगला आहे, पण इथल्या लोकांना 2 ते 3 दशकांची सवय सोडायला सांगितले आहे. ते कठीण आहे."

स्थानिक रहिवासी सुनील लक्ष्मण परब यांनी उपक्रमाचे स्वागत केले, पण त्याचे यश अंमलबजावणीतील त्रुटी दूर करण्यावर अवलंबून असेल, असे सांगितले. ते म्हणाले, "हे जमले तर इतर भागांतही हे राबवणे शहरासाठी खूप उपयोगी ठरेल. अशा काळजीची गरज असलेल्या अनेक जागा आहेत. नवीन जागा तयार होणे आणि कमी वारंवारता या अडचणी अधिकाऱ्यांनी सोडवल्या, तर मग आमच्यासाठी मागे वळून पाहायचे कारणच उरणार नाही."