दिवाळीत मिठाई घेताय? भेसळ ओळखण्यासाठी महाराष्ट्र एफडीएच्या सोप्या सूचना

दिवाळीत मिठाईचा बॉक्स घेण्याआधी खरा चांदीचा वर्ख आणि अॅल्युमिनियम फॉइल यांच्यातला फरक एका सोप्या चाचणीने ओळखावा, असे महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) ग्राहकांना सांगितले आहे. गुरुवारी, 5 नोव्हेंबर रोजी एफडीएने यासंबंधी सूचनापत्रक काढले.

या सूचनापत्रकानुसार खरा चांदीचा वर्ख बोटांमध्ये चोळला तर विरघळतो, तर अॅल्युमिनियम फॉइलची छोटी गोळी होते. दिवाळीत मिठाई, खवा, तूप आणि सुका मेवा यांची मागणी खूप वाढते, त्यामुळे ही चाचणी ग्राहकांना उपयोगी पडू शकते.

सणासुदीची मिठाई आणि गिफ्ट हॅम्पर घेताना विशेष काळजी घ्यावी, असे एफडीएने नागरिकांना सांगितले आहे. भेसळीचे पदार्थ, संशयास्पद स्वस्त खाद्यपदार्थ आणि खराब होण्याची लक्षणे दिसणारी मिठाई यांपासून सावध राहण्याचा इशाराही दिला आहे.

मिठाई फक्त परवानाधारक किंवा नोंदणीकृत दुकानातूनच घ्यावी, असे प्रशासनाने म्हटले आहे. दुकानाची माहिती फूड सेफ्टी कम्प्लायन्स सिस्टीम (FoSCoS) पोर्टलवर किंवा दुकानात लावलेल्या फूड सेफ्टी डिस्प्ले बोर्डवर तपासता येते. विक्रेत्याच्या FSSAI परवाना क्रमांकासह बिल मागावे, असेही सांगितले आहे.

अनैसर्गिक चमकदार रंगाची मिठाई टाळावी आणि कमी किंवा अजिबात रंग नसलेली मिठाई निवडावी. मिठाई कधी तयार केली आणि किती दिवस टिकते, हे दुकानदाराला विचारावे. दुधाची मिठाई शक्यतो कमी प्रमाणात घ्यावी, फ्रीजमध्ये ठेवावी आणि एक-दोन दिवसांत संपवावी. आंबट वास येणारी, जास्त चिकट झालेली किंवा बुरशी दिसणारी मिठाई घेऊ नये.

खवा, तूप आणि सुका मेवा असामान्य स्वस्त मिळत असेल तर सावध राहावे, असेही एफडीएने म्हटले आहे. सुक्या मेव्यावर बुरशी, कीड, कुबट वास किंवा कृत्रिम चमक आहे का, ते पाहावे. पॅकबंद तूप आणि खाद्यतेल घेताना FSSAI परवान्याची माहिती असलेले सीलबंद पॅकच निवडावे.

गिफ्ट हॅम्परची विक्री जोरात सुरू असली तरी फक्त बाहेरच्या पॅकिंगवरून हॅम्पर ठरवू नये. हॅम्परमधील प्रत्येक वस्तूवरील एक्स्पायरी डेट, FSSAI परवान्याची माहिती, शाकाहारी किंवा मांसाहारी चिन्ह आणि अॅलर्जीची माहिती तपासावी. आयात केलेल्या खाद्यपदार्थांवर आयातदाराचे नाव, पत्ता आणि FSSAI परवाना क्रमांक असावा. ऑनलाइन शॉपिंग आणि क्विक कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवरून मागवलेल्या वस्तू घरी आल्यावर पॅकिंगचे सील आणि एक्स्पायरी डेट तपासावी. खराब किंवा एक्स्पायरीच्या जवळ आलेली वस्तू परत करावी, आणि लवकर खराब होणारे अन्न थंड अवस्थेत आले पाहिजे.

मिठाई उत्पादक, डेअरी आणि फरसाण तयार करणाऱ्यांना ताजा कच्चा माल वापरण्याचे, प्रतिबंधित भेसळीचे पदार्थ आणि कृत्रिम रंग टाळण्याचे आणि योग्य रेफ्रिजरेशन ठेवण्याचे निर्देश एफडीएने दिले आहेत. अॅनालॉग पनीर किंवा वनस्पती तेलावर आधारित पदार्थ योग्य ओळख दिल्याशिवाय खरे पनीर, खवा किंवा तूप म्हणून विकण्यास व्यावसायिकांना मनाई केली आहे. तसेच वैध FSSAI परवाने दर्शनी भागात लावणे, परिसर स्वच्छ ठेवणे, प्रशिक्षित फूड सेफ्टी सुपरवायझर नेमणे आणि परवानाधारक पुरवठादारांकडूनच कच्चा माल घेणे, असेही निर्देश आहेत.

"दिवाळी हा आनंदाचा सण आहे आणि प्रत्येक नागरिकाला या सणात सुरक्षित, दर्जेदार अन्न मिळावे हे आमचे सर्वात मोठे प्राधान्य आहे. भेसळ किंवा दर्जाशी तडजोड हे फक्त कायद्याचे उल्लंघन नाही, तर नागरिकांच्या आरोग्याशी केलेली तडजोड आहे," असे महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी म्हटले. ते पुढे म्हणाले, "अन्न व्यावसायिकांना त्रास देणे हा आमचा उद्देश नाही, तर अन्न सुरक्षा आणि नियमपालनाची संस्कृती उभी करणे हा आहे. सार्वजनिक आरोग्याच्या बाबतीत अजिबात तडजोड होणार नाही."

संशयास्पद अन्नपदार्थाची तक्रार करायची असल्यास एफडीएच्या टोल-फ्री हेल्पलाइन 18002223365 वर किंवा तक्रार पोर्टल https://complaints.mahafda.in वर संपर्क साधता येईल.