'पार्टिसिपेट मुंबई' पोर्टल सुरू होऊन महिना झाला, तरी स्वयंसेवकांसाठी एकही संधी नाही

मुंबई महापालिकेच्या (BMC) 'पार्टिसिपेट मुंबई' या पोर्टलवर स्वयंसेवकांना सहभागी होण्यासाठी एकही संधी उपलब्ध नाही. महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी या पोर्टलचे औपचारिक उद्घाटन केले होते. त्याला आता महिना उलटून गेला आहे, तरीही स्वयंसेवा करू इच्छिणाऱ्या नागरिकांच्या हाती काहीच लागत नाही.

नागरिक, कंपन्या आणि संस्था यांना एकत्र आणणे, तसेच कॉर्पोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी (CSR) चा निधी आणि स्वयंसेवकांचे प्रयत्न मुंबईच्या शाश्वत विकासाकडे वळवणे, हा या व्यासपीठाचा उद्देश आहे. पोर्टलवरील स्वयंसेवक सहभाग पानावर 'समुद्रकिनारा स्वच्छतेपासून वृक्षारोपणापर्यंत आणि आरोग्य शिबिरांपासून शिक्षण उपक्रमांपर्यंत, खरा फरक घडवणाऱ्या हजारो नागरिकांमध्ये सहभागी व्हा' असे आवाहन केले आहे. पोर्टलच्या ध्येयात मुंबईच्या सर्वात निकडीच्या विकासआव्हानांसाठी CSR संसाधने पोचवण्याची 'संरचित, पारदर्शक आणि कार्यक्षम यंत्रणा' उभारण्याचा उल्लेख आहे.

आरोग्य, समाजसेवा, शिक्षण, पर्यावरण, आपत्ती निवारण, बागा आणि उद्याने तसेच घनकचरा व्यवस्थापन, अशा सर्व श्रेणी 'स्वयंसेवी उपक्रम लवकरच येत आहेत' या मथळ्याखाली दाखवल्या आहेत. मात्र त्यापैकी कुठल्याही श्रेणीत सध्या एकही संधी टाकलेली नाही. उद्घाटनाच्या वेळी महापालिकेने सुमारे ५०० स्वयंसेवकांची नोंदणी झाल्याचे सांगितले होते. नागरिक सहभागाच्या बाजूला महिना अखेरपर्यंत संधी उपलब्ध होतील, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

CSR च्या बाजूला मात्र काम सुरू असल्याचे चित्र आहे. सध्या २४६ प्रकल्प सुरू आहेत आणि सुमारे ४० कोटी रुपयांचे CSR प्रस्ताव आले आहेत. घनकचरा व्यवस्थापन प्रकल्पांना सर्वाधिक प्रतिसाद मिळाला असून त्यानंतर शिक्षणाचा क्रमांक लागतो. एका महापालिका अधिकाऱ्याने सांगितले, "आरोग्याशी संबंधित प्रकल्पांमध्येही संस्थांनी सहभागी व्हावे, अशी आमची विनंती आहे."

उद्घाटनावेळी सांगितलेले सुमारे ५०० नोंदणीकृत स्वयंसेवक आता काय करत आहेत, असे विचारले असता एका अधिकाऱ्याने सांगितले, "स्वयंसेवकांची नोंदणी आमच्याकडे झालेली आहे. संधी सुरू करताच त्यांच्यापर्यंत पोचून त्यांना सहभागाची संधी देऊ." गेल्या महिनाभरात नोंदणीकृत स्वयंसेवकांचा आकडा वाढला का, यावर अधिकारी म्हणाले, "नाही. आधी कार्यक्रम सुरू करण्यावर आमचा भर आहे. त्यानंतर विद्यार्थी आणि ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत पोचून आणखी स्वयंसेवक जोडण्यावर लक्ष देऊ."

नागरिकांनी आतापर्यंत किती स्वयंसेवी कल्पना सुचवल्या, असा प्रश्न विचारला असता अधिकारी म्हणाले, "आतापर्यंत आम्हाला पंधरा कल्पना मिळाल्या आहेत आणि त्यांचा विचार सुरू आहे. नागरिक पोर्टलवरून आपल्या कल्पना मांडू शकतात आणि महापालिका त्या यादीत घेण्याची प्रक्रिया करेल. या महिना अखेरपर्यंत अनेक संधी पोर्टलवर येतील."

मालाड येथील गुरुद्वाराशी संबंधित अन्नवाटप स्वयंसेवक तेजिंदरपाल सिंग (५९) म्हणाले, "आम्ही गुरुद्वारात आणि इतर ठिकाणीही नियमित लंगर सेवा देतो. पण कधी कधी घेणारेच मिळत नाहीत आणि शिजवलेले अन्न फार कमी वेळ टिकते. 'पार्टिसिपेट मुंबई' सारख्या पोर्टलवर अन्नवाटपाच्या संधी तत्काळ मिळाल्या, तर आम्हाला उपयोग होईल. तंत्रज्ञानामुळे आमची सेवा सोपी होईल आणि अन्नाची नासाडी कमी होण्यास मदत होईल."

मानसशास्त्राची विद्यार्थिनी आणि मानसिक आरोग्य समुपदेशन स्वयंसेवक ग्रेस हरजस (२२) म्हणाल्या, "मी विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षण आणि करिअर समुपदेशन, आरोग्य शिबिरांमध्ये कौटुंबिक आणि नातेसंबंध समुपदेशन आणि मानसशिक्षणाच्या जनजागृती मोहिमांमध्ये स्वयंसेवा केली आहे. अशा संधी सहज मिळणे कठीण असते आणि बहुतेकदा अनुभवासाठी आम्हालाच आयोजकांना पैसे द्यावे लागतात. मुंबईतील अनेक मानसशास्त्र विद्यार्थी या पोर्टलचा वापर करून गरजूंना आणि या अनुभवातून स्वतःलाही मदत करू शकतील."

स्वयंसेवक धर्मेश बराई म्हणाले, "आम्ही स्वयंसेवेत प्रस्थापित गट आहोत आणि गेली पाच वर्षे दर आठवड्याच्या शेवटी सातत्याने स्वच्छता मोहिमा राबवतो. मुंबई महानगर प्रदेशात ३२४ कार्यक्रमांमध्ये सुमारे १.५ लाख स्वयंसेवक सहभागी झाले आणि किनारपट्टीवरून १३०० टन कचरा काढला गेला. तरीही या पोर्टलची आम्हाला माहितीच नाही. पोर्टलवर टाकण्यासाठी महापालिकेला स्वयंसेवी संधी हव्या असतील, तर योग्य अनुभव असलेल्या आमच्यासारख्या गटांशी संपर्क का साधू नये?"