वात्सल सोईन यांच्याकडून डार्क डेटा व्यवस्थापनासाठी नवा पेटंट अर्ज, २३ सप्टेंबरला दाखल

आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स क्षेत्रात मॉडेल्स, एजंट्स, एजीआय आणि सिंग्युलॅरिटी यावर सतत चर्चा होत असते. पण याच क्षेत्रामागे एक शांत समस्या दडलेली आहे, ती म्हणजे कंपन्या, हॉस्पिटल्स, प्रयोगशाळा, बँका, उत्पादक कंपन्या आणि सरकारी संस्थांमध्ये साठवलेला प्रचंड जुना डेटा, जो एआय इन्फ्रास्ट्रक्चर आतापर्यंत फारसा हाताळत नव्हता. संशोधक वात्सल सोईन यांनी २३ सप्टेंबर २०२६ रोजी एक पेटंट अर्ज दाखल केला असून त्यात त्यांच्या 0->1 डॉक्ट्रिनचा विस्तार याच डेटा थरापर्यंत केला आहे. यामध्ये एआय-एजीआय ट्रेनिंग सिग्नल्ससाठी क्वांटम-रेझिलियंट आर्किटेक्चर आणि मेटाडेटा तपासणीपासून नियंत्रित डिलीशन व मोनेटायझेशनपर्यंतचा गणिती मार्ग यांचा खुलासा करण्यात आला आहे.

ही जुनी साठवलेली माहिती अनेकदा दशकांपासून पडून असते, वेगवेगळ्या विभागांमध्ये विखुरलेली असते आणि तिच्यावर कोणताही एकसंध नियम लागू नसतो. त्यामुळे ही निष्क्रिय माहिती ना पूर्णपणे मालमत्ता ठरते ना पूर्णपणे जबाबदारी. तिचे मूल्य हे तिच्यावर कायदेशीर आणि तांत्रिकदृष्ट्या काय करता येईल यावर अवलंबून असते. गरज आहे ती आणखी एका स्टोरेज सिस्टिमची नव्हे, तर पुढे काय करायचे हे ठरवण्याच्या शिस्तबद्ध पद्धतीची.

ही डॉक्ट्रिन ही एक दाखल केलेली गव्हर्नन्स संकल्पना आहे, जी कोणत्याही प्रस्तावित एआय कृतीला ० ते १ या मर्यादेतील एका संख्येत मोजते आणि ती अधिकृत नियमाच्या कसोटीवर तपासल्याशिवाय पुढे जाऊ देत नाही. बँड-बेस्ड आर्काइव्ह ट्रायाज म्हणजेच बीबीएटी हा याच कुटुंबातील नवा भाग असून तो जिवंत एआय कृतींऐवजी संस्थांनी नीट वर्गीकृत, नियंत्रित किंवा पुनर्वापर न केलेल्या जुन्या साठवलेल्या डेटाला लागू होतो.

या नव्या बीबीएटी अर्जात सुरुवातीची तपासणी केवळ मेटाडेटावर आधारित असते, म्हणजे वय, प्रकार आणि अधिकारक्षेत्र यासारखी वैशिष्ट्ये प्रत्यक्ष साठवलेली सामग्री न उघडता तपासता येतात. यातून तीन मार्ग निघतात, रिटेन, पर्ज आणि प्रमोट. प्रत्येक टप्प्यावर काय परवानगी दिली, काय पडताळले गेले आणि काय परवानगीबाहेर राहिले याची नोंद ठेवली जाते.

प्रमोट मार्गातून डेटा डार्क डेटा मोनेटायझेशन विदाऊट एक्स्पोजर म्हणजेच डीडीएमई मध्ये जाऊ शकतो. यामध्ये ट्रस्टेड एक्झिक्युशन एन्व्हायर्नमेंट म्हणजेच टीईई या सुरक्षित वातावरणात सामग्रीवर आधारित प्रक्रिया करून एक प्रमाणित बँड तयार केला जातो, ज्याला वरची आणि खालची अशा दोन्ही मर्यादा असतात.

या अर्जात सर्व घटकांसाठी एकच गणिती पद्धत लादलेली नाही, तर नियामक आदेश, आकडेवारीचे स्वरूप, नमूद केलेले गव्हर्नन्स उद्दिष्ट आणि संबंधित क्षेत्रातील अधिकाराची घोषणा अशा चार टप्प्यांची निवड पद्धत सांगितली आहे. क्रॉस-एजंट अ‍ॅग्रिगेशन डिटेक्टर म्हणजेच सीएएडी हा भाग वेळेनुसार क्रियाकलाप, कृतींचे केंद्रीकरण आणि थ्रेशहोल्ड-आधारित के घटक यांचा वापर करतो, आणि याचे वजन संबंधित क्षेत्रीय गव्हर्नन्स प्राधिकरण ठरवते.

बँड-डिराइव्ह्ड ट्रेनिंग सिग्नल म्हणजेच बीडीटीएस या प्रक्रियेद्वारे प्रमाणित बँड्समधून एआय प्रशिक्षणासाठी रचनात्मक सिग्नल तयार होतात, आणि हे वैयक्तिक नोंदींऐवजी लोकसंख्या पातळीवरील प्रतिनिधित्वाच्या आधारे केले जाते, त्याआधी गोपनीयता तपासणी केली जाते.

मेटाडेटा इनकन्सिस्टन्सी चेक मॉड्यूल अपूर्ण किंवा संदिग्ध मेटाडेटा असल्यास प्रक्रिया थांबवून अधिकृत स्पष्टीकरणासाठी पाठवतो. परमिशन अँड ऑथरायझेशन चेंज इव्हॅल्युएशन मॉड्यूल आधी घेतलेला निर्णय अजूनही वैध आहे का हे पुन्हा तपासतो. फ्रेशनेस री-इव्हॅल्युएशन मॉड्यूल परिस्थिती बदलल्यास जुना निर्णय कायमस्वरूपी वैध मानला जाऊ नये यासाठी आहे. हार्डवेअर अटेस्टेशन सर्टिफिकेट डिलीशन कमिटमेंटशी संबंधित मोजलेली माहिती नोंदवते.

वात्सल सोईन हे सिरियल इन्व्हेंटर आणि उद्योजक असून त्यांची डॉक्ट्रिन एआय निर्णय गव्हर्नन्स, बायोमेट्रिक ऑथरायझेशन, आर्थिक व्यवहार नियंत्रण आणि जागतिक स्तरावरील निष्क्रिय डेटा गव्हर्नन्स या क्षेत्रांत पसरलेली आहे. त्यांचे पेटंट अर्ज सहा खंडांत दाखल झाले असून अमेरिका, भारत, जपान आदी देशांत मंजुरीही मिळाली आहे. ते एसआयएम-आरएमआयटी आणि सिंगापूरमधील नान्यांग टेक्नॉलॉजिकल युनिव्हर्सिटीचे माजी विद्यार्थी आहेत. मंजूर पेटंट्समध्ये यूएस पेटंट १२,४४६,६५२ बी२, जपान पेटंट ७५६०९०९, आणि भारतीय पेटंट्स ४५४०८१ आणि ५९९३१७ यांचा समावेश आहे.