वरळीच्या डोंगरमाथ्यावरील जरीमरी माता मंदिर: नवसाला पावणारी ग्रामदेवता, नवरात्रीत भंडारा

मुंबईच्या गजबजलेल्या वरळी परिसरातील डोंगरमाथ्यावर श्री जरीमरी माता मंदिर वसलेले आहे. हे मंदिर भाविकांचे श्रद्धास्थान आहे. जरीमरी माता नवसाला पावणारी आणि भक्तांच्या संकटांचे निवारण करणारी देवी म्हणून ओळखली जाते. देवीच्या दर्शनासाठी वरळीसह मुंबईच्या वेगवेगळ्या भागांतून भाविक इथे येतात. वरळी परिसरातील ग्रामदेवता म्हणूनही जरीमरी मातेची पूजा केली जाते.

या मंदिराच्या इतिहासाबद्दल सांगायचे तर, वरळीच्या डोंगरावरील भागात ७ ऑक्टोबर १९९३ रोजी देवीची प्राचीन आणि स्वयंभू मूर्ती सापडली, असे मानले जाते. काही ऐतिहासिक संदर्भांनुसार हा परिसर अनेक दशके देवीच्या वास्तव्यासाठी प्रसिद्ध आहे. पुढे कालांतराने स्थानिक नागरिक आणि मंडळे एकत्र आली आणि त्यांनी मिळून मंदिराचा जीर्णोद्धार केला. दोन इमारतींच्या मधोमध किंवा टेकडीच्या कुशीत असलेल्या या मंदिरात देवीची एकाच अखंड शिळेत कोरलेली देखणी मूर्ती आहे. नवसाला पावणारी आणि भाविकांची मनोकामना पूर्ण करणारी देवी म्हणून तिची ख्याती आहे.

श्रद्धेबद्दल बोलायचे तर, वरळी आणि आसपासच्या परिसरातील भाविकांची अशी श्रद्धा आहे की जरीमरी माता ही 'नवसाला पावणारी' देवी आहे. भक्तांच्या हाका ऐकणारी आणि संकटांपासून संरक्षण करणारी ग्रामदेवता म्हणून तिची पूजा केली जाते. 'जरी' म्हणजे ताप किंवा साथीचे आजार आणि 'मरी' म्हणजे रोगराई. या दोन्हींवर नियंत्रण ठेवणारी देवी म्हणून जरीमरी मातेची प्राचीन परंपरा आहे.

सण आणि उत्सवाच्या काळात या मंदिराचे रूप वेगळे असते. शारदीय नवरात्रोत्सवाच्या काळात मंदिरात मोठे चैतन्य असते. नऊ दिवस देवीचा विशेष शृंगार, रोषणाई, आरती आणि धार्मिक विधी केले जातात. नवरात्रीच्या अष्टमीला इथे विशेष भंडारा, म्हणजे महाप्रसाद, आयोजित केला जातो. त्याचा लाभ घेण्यासाठी वरळीसह मुंबईभरातून हजारो भाविक गर्दी करतात. एरवी रोजच्या दिवशी मंदिरात सकाळी आणि संध्याकाळी आरती होते.

मंदिरात कसे पोहोचायचे, तर प्रभादेवी, लोअर परळ किंवा दादर रेल्वे स्टेशनवरून टॅक्सीने किंवा स्थानिक बसने इथे सहज पोहोचता येते. मंदिराच्या मागे भव्य समुद्रकिनारा आहे. इथून जवळपास असलेल्या महालक्ष्मी मंदिरात, तसेच प्रभादेवी येथील सिद्धिविनायक आणि प्रभादेवी मातेच्या मंदिरातही सहज जाता येते.