उत्तर कोरियाच्या युद्धकैद्यांवरून झेलेन्स्की यांच्या वक्तव्यामुळे दक्षिण कोरिया संतापला, माफीची मागणी

आंतरराष्ट्रीय राजकारणात आणि मुत्सद्देगिरीत सध्या एक नवीन वाद पेटला आहे. रशिया-युक्रेन युद्धादरम्यान रशियन सैन्याला मदत करण्यासाठी आलेल्या दोन उत्तर कोरियन सैनिकांना युक्रेनियन सैन्याने जिवंत पकडले होते. पुढे या दोन्ही युद्धकैद्यांना दक्षिण कोरियाकडे सोपवण्यात आले. हे अत्यंत संवेदनशील प्रकरण गुप्त ठेवण्याबाबत दोन्ही देशांमध्ये गोपनीयता करार झाला होता. मात्र युक्रेनचे अध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेत याबाबत जाहीर खुलासा केला. युक्रेनच्या या एकतर्फी कृतीमुळे दक्षिण कोरियाचे राष्ट्रपती कार्यालय संतापले असून, हा कराराचा थेट भंग असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे आणि युक्रेनकडून अधिकृत स्पष्टीकरण व माफी मागितली आहे.

दक्षिण कोरियाच्या राष्ट्रपती कार्यालयातील जनसंपर्क विभागाचे वरिष्ठ सचिव सेओंग घी-होंग यांनी रविवारी याबाबत अधिकृत निवेदन दिले. ते म्हणाले, "युक्रेनने परस्पर सहमतीने ठरलेला गोपनीयता करार मोडून एकतर्फी माहिती जाहीर केली आणि नंतर असा कोणताही करार अस्तित्वातच नव्हता, अशी खोटी भूमिका घेतली, याबद्दल आमच्या कार्यालयाला तीव्र खेद वाटतो." दक्षिण कोरियाने हा संपूर्ण प्रकार राजनैतिक विश्वासाचा घात असल्याचे मानले असून, गरज पडल्यास पुढे कडक पावले उचलण्याचा इशाराही दिला आहे.

दक्षिण कोरियाचे राष्ट्रपती ली जे-म्युंग आणि त्यांच्या प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, या सैनिकांचे हस्तांतरण गुप्त ठेवण्यामागे आंतरराष्ट्रीय कायदे आणि मानवतावादी भूमिका होती. दक्षिण कोरियाच्या दाव्यानुसार, या प्रकरणाची गोपनीयता राखण्याची मागणी सुरुवातीला युक्रेन सरकारनेच केली होती. याचे कारण असे की, युक्रेनियन सैनिकांच्या बदल्यात या उत्तर कोरियन युद्धकैद्यांची अदलाबदल करण्याची संधी युक्रेनने गमावली, अशी टीका युक्रेनमध्येच होऊ शकली असती.

याशिवाय, हे युद्धकैदी आणि उत्तर कोरियात राहणाऱ्या त्यांच्या कुटुंबीयांच्या जीवाला धोका निर्माण होऊ नये, हा या गोपनीयतेमागचा मुख्य हेतू होता. तरीही असा करार अस्तित्वातच नव्हता, असा प्रचार युक्रेनियन माध्यमांतून केला जात असल्याने दक्षिण कोरियाने तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. संवेदनशील सुरक्षा आणि राजनैतिक मुद्द्यांचे राजकारण केले जात असल्याचा थेट आरोप सेओंग यांनी युक्रेनवर केला आहे.

२३ सप्टेंबर रोजी संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या ८१ व्या सत्रात बोलताना युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की यांनी या हस्तांतरणाचा जाहीर उल्लेख केला. झेलेन्स्की म्हणाले, "आम्ही नुकतेच दोन उत्तर कोरियन युद्धकैद्यांना दक्षिण कोरियाकडे पाठवले आहे. या लोकांना जिवंत पकडणे अजिबात सोपे नव्हते. जेव्हा एका सैनिकाला आपण पकडले जाणार याची जाणीव झाली, तेव्हा त्याने थेट आत्महत्येचा प्रयत्न केला. मात्र नशिबाने त्याला वाचवले." उत्तर कोरियातील नागरिकांवर आणि सैनिकांवर लहानपणापासून कशा प्रकारे टोकाचे ब्रेनवॉशिंग केले जाते, हे दाखवण्यासाठी झेलेन्स्की यांनी या घटनेचा दाखला दिला.

२०२५ च्या सुरुवातीला रशियाच्या कुर्स्क प्रदेशात युद्ध सुरू असताना युक्रेनच्या सैन्याने या उत्तर कोरियन सैनिकांना ताब्यात घेतले होते. उत्तर कोरियाचे हुकूमशहा किम जोंग उन यांनी रशियन सैन्यातील कमकुवत भाग मजबूत करण्यासाठी आणि रशियाला पाठिंबा देण्यासाठी हजारो सैनिक तिथे तैनात केले होते. या युद्धात उत्तर कोरियन सैनिकांचे मोठे नुकसान झाल्याचे सांगत, किम जोंग उन आपल्या सैनिकांचा वापर क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन तंत्रज्ञानाच्या बदल्यात 'चलन' सारखा करत असल्याचा गंभीर आरोपही झेलेन्स्की यांनी आपल्या भाषणात केला.