शाळेच्या संगीत वर्गातून काढलेल्या उषा उथुप यांचा आवाज आज जगभर गाजतोय

गायिका उषा उथुप यांचा जन्म ८ नोव्हेंबर १९४७ रोजी मुंबईत झाला. त्यांचं कुटुंब तमिळ होतं. बॉलिवूडच्या संगीतविश्वात स्वतःची वेगळी ओळख तयार करणं कोणत्याही कलाकारासाठी सोपं नसतं. त्यासाठी अनेक वर्षांची मेहनत, जिद्द आणि प्रतिभा लागते. उषा उथुप यांच्या बाबतीत मात्र त्यांचा वेगळा, भारदस्त आणि दमदार आवाजच त्यांच्या यशाचं कारण ठरला.

त्यांचं बालपण संगीताच्या वातावरणात गेलं. आई-वडिलांना भारतीय शास्त्रीय संगीताबरोबरच पाश्चात्य संगीताचीही आवड होती, त्यामुळे लहानपणापासूनच उषा यांना गाण्याची गोडी लागली. त्यांनी मुंबईतील बायकुला येथील सेंट ॲग्नेस हायस्कूलमध्ये शिक्षण घेतलं. शाळेतही त्यांना गाण्याची आवड होती, पण त्यांचा आवाज इतर मुलींपेक्षा खूप वेगळा आणि भारदस्त होता. याच कारणामुळे एकदा त्यांना शाळेतील संगीत वर्गातून काढून टाकण्यात आलं होतं.

तरीही त्यांच्या संगीत शिक्षकांनी त्यांच्यातली प्रतिभा ओळखली होती. म्हणून गाण्याऐवजी क्लॅपर आणि त्रिकोण यांसारखी वाद्यं वाजवण्याची संधी त्यांना देण्यात आली. संगीताचं औपचारिक प्रशिक्षण नसतानाही उषा यांचं संगीतावरचं प्रेम कमी झालं नाही.

वयाच्या अवघ्या नवव्या वर्षी त्यांनी पहिल्यांदा सार्वजनिक कार्यक्रमात गाणं गायलं. त्यांच्या बहिणींनाही संगीताची आवड होती. बहिणींमार्फत उषा यांची ओळख प्रसिद्ध रेडिओ निवेदक अमीन सयानी यांच्याशी झाली. सयानी यांनी त्यांना रेडिओ सिलोनवरच्या 'ओव्हलटीन म्युझिक अवर' या कार्यक्रमात गाण्याची संधी दिली. त्यात उषा यांनी 'मॉकिंगबर्ड हिल' हे गाणं सादर केलं. अशा प्रकारे त्यांच्या संगीतप्रवासाला सुरुवात झाली.

व्यावसायिक कारकिर्दीची सुरुवात १९६९ मध्ये चेन्नईत झाली. तिथल्या 'नाइन जेम्स' नावाच्या नाइट क्लबमध्ये त्यांनी गाणं सुरू केलं. पहिल्याच कार्यक्रमाला प्रेक्षकांकडून उत्तम प्रतिसाद मिळाला आणि क्लबच्या मालकाने त्यांना सलग आठवडाभर गाण्याची संधी दिली. त्यानंतर त्यांनी कोलकाता, दिल्ली आणि मुंबईतल्या अनेक नाइट क्लबमध्ये कार्यक्रम केले. कोलकात्यातच त्यांची भेट जानी चाको उथुप यांच्याशी झाली आणि पुढे दोघांनी लग्न केलं.

नाइट क्लबमधल्या कार्यक्रमांनंतर उषा उथुप यांनी बॉलिवूडमध्येही आपल्या आवाजाची जादू दाखवली. १९७० मध्ये 'बॉम्बे टॉकी' या चित्रपटातून त्यांनी पार्श्वगायनाला सुरुवात केली. त्यानंतर 'हरे रामा हरे कृष्णा' या चित्रपटासाठीही त्यांनी गाणी गायली. आर. डी. बर्मन आणि बप्पी लाहिरी यांसारख्या दिग्गज संगीतकारांबरोबर काम करण्याची संधी त्यांना मिळाली.

'रंभा हो हो हो', 'मेहबूबा मेहबूबा' आणि 'डार्लिंग' या गाण्यांनी त्यांना प्रचंड लोकप्रियता मिळवून दिली. पॉप, जॅझ, रॉक आणि चित्रपट संगीत अशा वेगवेगळ्या संगीतप्रकारांत त्यांनी आपल्या आवाजाची छाप उमटवली. एकेकाळी ज्या आवाजामुळे त्यांना शाळेतल्या संगीत वर्गातून बाहेर पडावं लागलं होतं, त्याच आवाजाने पुढे त्यांना संगीतविश्वात वेगळी ओळख दिली. आज उषा उथुप यांचा प्रवास अनेक नवोदित गायकांसाठी प्रेरणादायी ठरतो.