UNGA बैठकीत ट्रम्प-पेझेश्कियान भेटीची शक्यता, इराणवर ट्रम्प यांचा इशारा

न्यूयॉर्कमध्ये सुरू असलेल्या संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या (UNGA 2026) वार्षिक बैठकीने आंतरराष्ट्रीय राजकारणात एकच खळबळ उडवून दिली आहे. या बैठकीच्या निमित्ताने अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांची भेट होऊ शकते, अशी चर्चा सुरू झाली आहे. मध्य-पूर्वेत गेले सहा महिन्यांहून जास्त काळ लष्करी आणि आर्थिक पातळीवर तणाव सुरू आहे. अशा परिस्थितीत ही भेट प्रत्यक्षात झाली, तर ती या संपूर्ण संघर्षातील सगळ्यात मोठी राजनैतिक घडामोड ठरेल.

रविवारी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना ट्रम्प यांनी सांगितले की, इराणच्या प्रश्नावर आपण अंतिम टप्प्यात निर्णय घेण्याच्या स्थितीत पोहोचलो आहोत. पुढच्या काळात खूप मोठ्या आणि महत्त्वाच्या घडामोडी घडतील, असा इशाराही त्यांनी दिला. इराणने योग्य पद्धतीने वागले नाही तर गंभीर परिणाम भोगावे लागतील, असे स्पष्टपणे सांगत ट्रम्प यांनी तीन पर्याय समोर ठेवले आहेत - इराणला लष्करी ताकदीने पूर्णपणे उद्ध्वस्त करणे, त्याला कठोर आर्थिक संकटात लोटणे किंवा दोन्ही देशांमध्ये राजकीय तडजोड घडवून आणणे.

दुसरीकडे इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान हेदेखील एका उच्चस्तरीय इराणी शिष्टमंडळासह न्यूयॉर्कला पोहोचत आहेत. तेहरानने कतारसारख्या मध्यस्थांमार्फत वॉशिंग्टनपर्यंत आपल्या मुख्य अटी पोहोचवल्या आहेत. आंतरराष्ट्रीय तेल व्यापारासाठी अतिशय महत्त्वाची असलेली होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्यासाठी या अटी घातल्या गेल्याचे सांगितले जात आहे.

इराणची भूमिका सकारात्मक राहिली, तर पेझेश्कियान यांची भेट घेण्यास आपण तयार आहोत, असे ट्रम्प म्हणाले. संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या मुख्य सत्रादरम्यान पेझेश्कियान हे जगातील वेगवेगळ्या देशांच्या प्रमुखांशीही चर्चा करणार आहेत. त्यामुळे वॉशिंग्टन आणि तेहरानमधील हा तिढा चर्चेतून सुटतो की युद्ध आणखी भडकते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.

मध्य-पूर्वेतील इतर संघर्षांचा उल्लेख करताना ट्रम्प यांनी येमेनच्या हौथी बंडखोरांबाबतही महत्त्वाची माहिती दिली. सौदी अरेबियावर नुकत्याच झालेल्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र हल्ल्यानंतर वॉशिंग्टन हौथी गटाच्या संपर्कात असल्याचे त्यांनी सांगितले. अमेरिकन कर्मचारी किंवा तळांवर हल्ला न करण्याचे हौथी बंडखोरांनी मान्य केल्याचा दावाही ट्रम्प यांनी केला.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष न्यूयॉर्कमधील या महासभेत दोन दिवस थांबणार आहेत. या काळात ते युक्रेन आणि युनायटेड किंगडमच्या प्रमुखांबरोबरच न्यूयॉर्कचे महापौर झोहरान ममदानी यांच्याशीही महत्त्वाची द्विपक्षीय चर्चा करतील. जगभरातील सुमारे १३० देशांचे प्रमुख एकत्र येत असताना, दुसऱ्या महायुद्धानंतर उभी राहिलेली जागतिक सुरक्षा व्यवस्था सध्या मोठ्या दबावाखाली आहे. न्यूयॉर्कमधील या महासभेतून मध्य-पूर्वेतील तणाव कमी होण्याचा मार्ग निघतो की नव्या संघर्षाची ठिणगी पडते, हे आता पाहावे लागेल.