ऑनलाइन तणनाशक विक्री प्रकरण, Amazon, Flipkart आणि JioMartला मोठा दंड, नियमांचं उल्लंघन केल्याची कारवाई
CCPAने नोंदणी नसलेल्या कृषी-रसायन उत्पादनाच्या विक्री आणि जाहिरातीप्रकरणी तिन्ही ई-कॉमर्स कंपन्यांवर कारवाई केली आहे.
ऑनलाइन शॉपिंग करणाऱ्यांसाठी ही बातमी महत्त्वाची आहे. केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरण म्हणजेच CCPA ने Amazon, Flipkart आणि JioMart या तिन्ही ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मवर मोठी कारवाई केली आहे. या तिन्ही कंपन्यांवर नोंदणी नसलेल्या कृषी-रसायन उत्पादनाची विक्री आणि जाहिरात केल्याचा आरोप आहे. नियमांचं उल्लंघन केल्याप्रकरणी ही कारवाई करण्यात आली असल्याचं सांगितलं जात आहे.
नियमांचं उल्लंघन केल्याप्रकरणी CCPA ने Amazon आणि Flipkart यांना प्रत्येकी १० लाख रुपयांचा दंड ठोठावला आहे, तर JioMartला ५ लाख रुपयांचा दंड आकारला आहे. हे संपूर्ण प्रकरण 'सायक्लोसिनोन हर्बिसाइड' नावाच्या तणनाशकाच्या विक्री आणि जाहिरातीशी संबंधित आहे.
CCPAच्या माहितीनुसार, सायक्लोसिनोन हे तणनाशक तिन्ही प्लॅटफॉर्मवर विकलं जात होतं, पण त्यातील सक्रिय रसायनाचं नाव आणि त्यातील घटक उघड केले गेले नव्हते. चौकशीदरम्यान कृषी मंत्रालयाने CCPAला कळवलं की, कीटकनाशक कायदा, १९६८ च्या अनुसूचीमध्ये सायक्लोसिनोन नावाच्या कोणत्याही रसायनाचा उल्लेखच नाही. म्हणजेच हे रसायन त्या कायद्याअंतर्गत नोंदणीकृतच नव्हतं. त्यामुळे या तणनाशकाच्या विक्री आणि विपणनासाठीची तपासणी आणि मंजुरी यावरच प्रश्नचिन्ह उभं राहतं.
CCPAच्या आदेशाच्या नोंदीनुसार, Amazonविरुद्धचा आदेश १६ सप्टेंबर २०२६ रोजीचा आहे, तर Flipkart आणि JioMartविरुद्धचा आदेश २२ सप्टेंबर २०२६ रोजीचा आहे. म्हणजे तिन्ही कंपन्यांवरची कारवाई एकाच आठवड्यात झालेली नाही, तर काही दिवसांच्या अंतराने झाली आहे.
कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाने तक्रार दाखल केल्यानंतर या प्रकरणाला सुरुवात झाली. ही तक्रार मूळात क्रॉप केअर फेडरेशन ऑफ इंडिया या संस्थेने दाखल केली होती. चौकशीत असं समोर आलं की कीटकनाशकं आणि तणनाशकांसारख्या कृषी-रसायनांच्या विक्री आणि वापरासाठी काही कायदेशीर अटींचं पालन करणं गरजेचं असतं. सायक्लोसिनोन तणनाशकाच्या ऑनलाइन लिस्टिंगमध्ये आवश्यक ती माहिती दिली गेली नव्हती, असं CCPAने म्हटलं आहे. थोडक्यात, ग्राहकाला जी माहिती मिळायला हवी होती तीच लिस्टिंगमधून गायब होती, असं या तक्रारीत नमूद करण्यात आलं होतं.
आदेशात CCPAने सांगितलं की, आतापर्यंत Amazonवर सायक्लोसिनोन तणनाशकासाठी ३८,४१० ऑर्डर्स आल्या असून एकूण ४३,६३४ युनिट्सची विक्री झाली आहे. या विक्रीचं एकूण मूल्य ९६.४२ लाख रुपये इतकं असल्याचं सांगण्यात आलं आहे. हे आकडे केवळ Amazonवरच्या विक्रीचे आहेत.
CCPAने Amazon, Flipkart आणि JioMart या तिन्ही कंपन्यांना सायक्लोसिनोन तणनाशकाची विक्री आणि जाहिरात तात्काळ थांबवण्याचे निर्देश दिले आहेत. याशिवाय तिन्ही कंपन्यांना त्यांच्या प्लॅटफॉर्मचं स्वतःहून ऑडिट करण्यास सांगितलं आहे, जेणेकरून कायद्याचं उल्लंघन करणारी किंवा सार्वजनिक सुरक्षेला धोका निर्माण करू शकणारी उत्पादनं ओळखता येतील. आदेश मिळाल्यापासून १५ दिवसांच्या आत अहवाल सादर करणं कंपन्यांना बंधनकारक असणार आहे. या मुदतीत कंपन्यांनी काय पावलं उचलली हे CCPAला कळवावं लागणार आहे.
