तालिबानची संगीतबंदी, तरीही काबूलच्या टॅक्सीत चेकपोस्टपुरतेच गाणे बंद

अफगाणिस्तानात तालिबानने लावलेल्या संगीतबंदीमुळे सार्वजनिक ठिकाणी गाणी ऐकणे आता सोपे राहिलेले नाही. तरीही काबूलमधल्या रस्त्यांवर काही टॅक्सी चालक आपल्या गाड्यांमध्ये संगीत वाजवतच असल्याचे समोर आले आहे. फरक इतकाच की, हे चालक कुठे आणि कधी गाणे वाजवायचे याची पुरेपूर काळजी घेतात.

तालिबानचे सुरक्षा कर्मचारी किंवा तपासणी नाके जवळ येताच हे चालक गाण्याचा आवाज एकतर कमी करतात किंवा पूर्णपणे बंद करून टाकतात. एकदा का चेकपोस्ट मागे पडले, की गाडीत पुन्हा गाणे सुरू होते. यामुळे काबूलच्या रस्त्यांवर संगीताचा एक प्रकारचा लपाछपीचा खेळ रंगलेला दिसतो.

रोईन नावाच्या एका टॅक्सी चालकाने याबाबत सांगितले, की प्रवासादरम्यान प्रत्येक तपासणी नाक्याजवळ पोहोचताना ते आधीच गाण्याचा आवाज कमी करतात किंवा पूर्ण बंद करतात. तालिबानच्या कर्मचाऱ्यांकडून काही त्रास होऊ नये, म्हणून ही खबरदारी घेतली जाते, असे त्यांनी नमूद केले. तालिबानच्या सदाचार आणि दुर्गुण प्रतिबंध मंत्रालयाच्या नियमांनुसार व्यावसायिक वाहनांच्या चालकांनी गाडीत संगीत वाजवू नये, असे बंधन घालण्यात आले आहे. त्यामुळे गाडीत संगीत ठेवायचे झाले तरी चालकांना सतत सावध राहावे लागते.

रोईन यांच्या म्हणण्यानुसार, या निर्बंधांमुळे संगीत ऐकण्याची त्यांची इच्छा उलट अजूनच वाढली आहे. सकाळी लवकर गाणे ऐकता आले नाही तरी नंतर गाडी चालवताना ते संगीत सुरू करतात. त्यांच्यासाठी संगीत ऐकणे हा आता केवळ टाईमपास राहिलेला नसून रोजच्या आयुष्यातला एक महत्त्वाचा भाग बनला आहे, असे त्यांनी सांगितले.

दुसऱ्या एका टॅक्सी चालकानेही आपण संगीत ऐकत असल्याचे मान्य केले, पण तो केवळ गाडीत एकटा असताना गाणे लावतो. यापूर्वी त्याला तपासणी नाक्यावर दोन वेळा थांबवण्यात आले होते. गाडीत USB आणि मेमरी कार्ड सापडल्यानंतर त्याची तपासणी करण्यात आली होती. या घटनेमुळे चालकांमध्ये एक प्रकारची भीती असल्याचे दिसते.

तालिबानच्या निर्बंधांमुळे सार्वजनिक ठिकाणी संगीताचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात घटले आहे. मनोरंजनाच्या इतर साधनांवरही अनेक ठिकाणी मर्यादा आल्या आहेत. अशा परिस्थितीत टॅक्सीतला छोटासा रेडिओ किंवा मोबाइलवर वाजणारे गाणे हाच चालकांसाठी मनोरंजनाचा एक आधार बनला आहे.

काही चालकांच्या मते संगीत हा अफगाण संस्कृतीचा महत्त्वाचा भाग आहे, त्यामुळे निर्बंध असले तरी तो पूर्णपणे सोडून देण्याची त्यांची तयारी नाही. मात्र तालिबानच्या कारवाईची भीती असल्याने हा विरोध ते उघडपणे न करता सावधपणे करतात.

त्यामुळे काबूलच्या गजबजलेल्या रस्त्यांवर सध्या एक वेगळेच चित्र दिसते आहे. गाडीत गाणे सुरू असते, पुढे चेकपोस्ट दिसताच लगेच शांतता पसरते आणि चेकपोस्ट पार होताच पुन्हा संगीताचा आवाज सुरू होतो. तालिबानच्या संगीतबंदीच्या सावटाखाली टॅक्सी चालकांचा हा गुपचूप संगीत प्रवास सध्या चर्चेचा विषय ठरला आहे.