दुष्काळाच्या कचाट्यात शेतकरी; दूध व्यवसायावरही संकट, खरेदी दरवाढीची मागणी

पावसाअभावी शेतीचे अर्थकारण कोलमडले आहे. त्यातच शेतकऱ्यांचा जोडधंदा असलेला दूध व्यवसायही आता आर्थिक संकटात सापडला आहे. चारा, पशुखाद्य, औषधे, मजुरी आणि जनावरांच्या संगोपनाचा खर्च सतत वाढतो आहे. दूध विकून मिळणारे उत्पन्न मात्र त्या प्रमाणात वाढलेले नाही. म्हणजेच खर्च वाढत असताना शेतकऱ्यांच्या हातात येणारी कमाई तितकी वाढलेली नाही, अशी स्थिती आहे.

दुष्काळामुळे शेतकरी आधीच अडचणीत आले आहेत. आता जनावरांचा खर्च भागवायचा कसा, हे मोठे आव्हान त्यांच्यापुढे उभे राहिले आहे. या पार्श्वभूमीवर दूध उत्पादकांना तातडीने दिलासा मिळावा, म्हणून राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी (शरदचंद्र पवार) ने मागणी केली आहे. दूध खरेदी दर वाढवावा आणि दुष्काळग्रस्तांसाठी जाहीर केलेल्या सवलती प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवाव्यात, असे पक्षाचे म्हणणे आहे.

सातारा जिल्ह्यातील अनेक भागांत पाणी आणि चाऱ्याची टंचाई जाणवत आहे. शेतीतून अपेक्षित उत्पन्न मिळत नसल्याने अनेक शेतकरी उत्पन्नाचा आधार म्हणून जनावरे पाळण्याकडे पाहत आहेत. पण जनावरांसाठी पुरेसा चारा मिळत नाही, पशुखाद्याच्या किमती वाढत आहेत आणि औषधोपचाराचा खर्चही आहे. त्यामुळे दूध व्यवसायाचे गणित बिघडले आहे. शेतीला आधार देणारा हा जोडधंदाच आता शेतकऱ्यांसाठी आर्थिक ओझे ठरत असल्याचे चित्र आहे.

पशुखाद्याच्या वाढत्या किमती, चाऱ्याची कमतरता, औषधोपचार आणि मजुरी यांमुळे एक लिटर दूध तयार करण्याचा खर्च वाढत चालला आहे. त्या तुलनेत दूध खरेदी दर पुरेसा नाही. परिणामी दूध उत्पादकांच्या हातात प्रत्यक्षात किती उत्पन्न उरते, असा प्रश्न निर्माण झाला आहे. म्हणूनच उत्पादकांच्या खरेदी दरात तातडीने वाढ करून त्यांना आर्थिक दिलासा द्यावा, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी (शरदचंद्र पवार) चे जिल्हाध्यक्ष बाळासाहेब पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली जिल्हाधिकाऱ्यांना निवेदन देण्यात आले. दुष्काळ जाहीर झाल्यानंतर शासनाने जाहीर केलेल्या सवलती आणि मदत फक्त कागदावर राहू नये, ती प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांच्या बांधावर पोहोचणे गरजेचे आहे, असे पक्षाने स्पष्ट केले.

चारा, पाणी, आर्थिक मदत आणि इतर दुष्काळी सवलती पात्र लाभार्थ्यांपर्यंत तातडीने पोहोचवाव्यात, अशी मागणी निवेदनातून करण्यात आली. दुष्काळाची तीव्रता वाढण्यापूर्वी प्रशासनाने ठोस उपाययोजना केल्या नाहीत, तर शेतीबरोबरच जनावरे पाळण्यावरही गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली.