सप्टेंबरमध्ये बेरोजगारी दर ५ टक्क्यांवर, ग्रामीण भागात घट तर शहरी दर स्थिर

देशातील बेरोजगारी दर सप्टेंबर 2026 मध्ये 5 टक्क्यांवर आला आहे. वार्षिक आधारावर त्यात 0.2 टक्के अंकांची घट नोंदवली गेली. राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने (NSO) गुरुवारी प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीतून ही माहिती समोर आली आहे.

ग्रामीण आणि शहरी भागांचे चित्र मात्र वेगवेगळे आहे. ग्रामीण भागातील बेरोजगारी दर सप्टेंबरमध्ये 0.4 टक्के अंकांनी कमी होऊन 4.2 टक्क्यांवर आला. गेल्या वर्षी याच कालावधीत तो 4.6 टक्के होता. शहरी भागातील दर मात्र गेल्या वर्षीच्या तुलनेत बदललेला नाही आणि तो 6.8 टक्क्यांवर कायम राहिला. म्हणजे कुठे दिलासा, तर कुठे स्थिती जैसे थे, असे चित्र आहे.

श्रमशक्ती सहभाग दर (LFPR) सप्टेंबरमध्ये वार्षिक आधारावर 0.2 टक्के अंकांनी वाढून 55.5 टक्क्यांवर पोहोचला. सप्टेंबर 2025 मध्ये तो 55.3 टक्के होता. ग्रामीण भागातील हा दर 57.4 टक्क्यांवरून 58 टक्के झाला. शहरी भागातील दर 50.9 टक्क्यांवरून घसरून 50.7 टक्क्यांवर आला. तरीही शहरी भागातील श्रमशक्ती सहभाग दरात मासिक आधारावर 0.3 टक्के अंकांची सुधारणा दिसून आली.

महिलांच्या श्रम सहभागात चढ-उतार दिसले. सप्टेंबर 2026 मध्ये देशातील महिलांचा एकूण श्रमशक्ती सहभाग दर 34.6 टक्के नोंदवला गेला. ऑगस्टमध्ये तो 34.8 टक्के होता. वार्षिक आधारावर मात्र त्यात 0.5 टक्के अंकांची वाढ झाली असून सप्टेंबर 2025 मध्ये हा दर 34.1 टक्के होता.

ग्रामीण महिलांचा श्रमशक्ती सहभाग दर 37.9 टक्क्यांवरून वाढून 38.9 टक्क्यांवर पोहोचला. शहरी महिलांच्या बाबतीत मासिक आधारावर 0.5 टक्के अंकांची वाढ झाली आणि हा दर 25.4 टक्क्यांवरून 25.9 टक्के झाला. ऑक्टोबर 2025 नंतरची ही या दराची सर्वोच्च पातळी आहे.

सप्टेंबरमध्ये देशातील एकूण श्रमिक लोकसंख्या प्रमाण (WPR) 52.7 टक्क्यांवर जवळपास स्थिर राहिले. वार्षिक आधारावर त्यात 0.3 टक्के अंकांची वाढ झाली; सप्टेंबर 2025 मध्ये हे प्रमाण 52.4 टक्के होते. शहरी भागातील श्रमिक लोकसंख्या प्रमाण ऑक्टोबर 2025 नंतरच्या सर्वोच्च म्हणजे 47.2 टक्क्यांवर पोहोचले. शहरी पुरुषांचे प्रमाण 70.7 टक्क्यांवरून 71 टक्के झाले, तर महिलांचे प्रमाण 23.2 टक्क्यांवरून 23.5 टक्क्यांवर गेले.

NSOच्या आकडेवारीनुसार सप्टेंबरमधील बेरोजगारी दरातील घट प्रामुख्याने ग्रामीण भागात दिसून आली. महिलांचा श्रम सहभाग आणि शहरी श्रमिक लोकसंख्या प्रमाण यांमध्येही काही सकारात्मक बदल नोंदवले गेले आहेत.