घटस्थापना 11 ऑक्टोबरला; नवरात्रीच्या नऊ दिवसांचे रंग आणि देवींची यादी जाहीर
शारदीय नवरात्र 11 ते 19 ऑक्टोबर 2026 दरम्यान चालणार आहे. प्रत्येक दिवसाचा रंग ठरलेला असून भाविक त्या रंगाचे कपडे घालून सहभागी होतात.
शारदीय नवरात्र महाराष्ट्रासह देशभरात उत्साहात आणि भक्तिभावाने साजरी केली जाते. आदिशक्तीच्या नऊ रूपांच्या उपासनेचा पर्वकाळ म्हणून हा उत्सव मानला जातो. नऊ दिवसांच्या या उत्सवात देवीच्या नऊ वेगवेगळ्या रूपांची पूजा होते. प्रत्येक दिवसासाठी एक विशिष्ट रंग ठरलेला असतो आणि भाविक त्या रंगाचे कपडे घालून उत्सवात सहभागी होतात.
यंदा रविवार, 11 ऑक्टोबर 2026 रोजी घटस्थापना आहे. नवरात्रोत्सव 11 ऑक्टोबर ते 19 ऑक्टोबर दरम्यान चालणार आहे. रविवारी, 11 ऑक्टोबरला उत्सवाची सुरुवात 'केशरी' रंगाने होईल. केशरी रंग ऊर्जा, चैतन्य आणि उत्साहाचे प्रतीक मानला जातो, त्यामुळे पहिल्याच दिवशी वातावरणात वेगळा जोश दिसेल.
सोमवार, 12 ऑक्टोबरला शांतता आणि पावित्र्याचे प्रतीक असलेला 'पांढरा' रंग घालून नागरिक सहभागी होतील. मंगळवार, 13 ऑक्टोबरला प्रेमाचा आणि उत्साहाचा रंग असलेला 'लाल' रंग उत्सवाचे मुख्य आकर्षण असेल. बुधवार, 14 ऑक्टोबरला 'निळा', गुरुवार, 15 ऑक्टोबरला चैतन्यमय 'पिवळा' आणि शुक्रवार, 16 ऑक्टोबरला निसर्गाशी जोडणारा 'हिरवा' रंग ठरवण्यात आला आहे.
उत्तरार्धात शनिवार, 17 ऑक्टोबरला 'ग्रे / राखाडी', रविवार, 18 ऑक्टोबरला आकर्षक 'जांभळा' आणि सोमवार, 19 ऑक्टोबरला 'मोरपिशी' रंग असेल. मोरपिशी रंगाने या महोत्सवाची सांगता होईल.
या नऊ दिवसांत शाळा, महाविद्यालयीन तरुण-तरुणी, विविध मंडळे आणि महिला वर्गामध्ये या रंगांची मोठी क्रेझ दिसणार आहे. कार्यालये, सोसायट्या आणि सार्वजनिक ठिकाणीही या रंगांनुसार स्पर्धा, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि विविध शोचे आयोजन केले जाणार आहे. यामुळे रंगांची उधळण तर होईलच, पण नागरिकांमधला परस्पर सलोखा आणि आनंदाची देवाणघेवाणही वाढेल, यात शंका नाही.
आता देवीची रूपे आणि त्यांच्याशी जोडलेले रंग, दिवसानुसार. प्रतिपदेला (पहिली माळ) शैलपुत्रीची पूजा होते आणि रंग पांढरा आहे. देवीच्या एका हातात त्रिशूळ आणि दुसऱ्या हातात कमळ असते. पांढरा रंग पवित्रता, शांतता आणि स्वच्छतेचे प्रतीक मानला जातो.
द्वितीयेला (दुसरी माळ) ब्रह्मचारिणीची पूजा होते आणि रंग लाल आहे. कठोर तपश्चर्या करणाऱ्या या देवीच्या हातात जपमाळ आणि कमंडलू असतो. हे रूप ज्ञान, तप आणि संयमाचे प्रतीक आहे, तर लाल रंग ऊर्जा, साहस, पराक्रम आणि प्रेमाचे प्रतीक मानला जातो.
तृतीयेला (तिसरी माळ) चंद्रघंटेचे पूजन होते आणि रंग निळा आहे. मस्तकावर घंटेच्या आकाराचा चंद्र असल्यामुळे त्यांना 'चंद्रघंटा' म्हणतात. हे रूप भक्तांच्या सर्व संकटांचा नाश करणारे मानले जाते. निळा रंग अथांग आकाश, स्थिरता आणि शांततेचे प्रतीक आहे.
चतुर्थीला (चौथी माळ) कूष्मांडा आणि पिवळा रंग आहे. सृष्टीची उत्पत्ती करणाऱ्या या देवीने मंद हास्याने संपूर्ण ब्रह्मांड निर्माण केले, म्हणून त्यांना आदिशक्ती मानले जाते. पिवळा रंग चैतन्य, आनंद, सकारात्मक ऊर्जा आणि बुद्धिमत्तेचे प्रतीक आहे.
पंचमीला (पाचवी माळ) स्कंदमाता आणि हिरवा रंग आहे. कार्तिकेयांच्या (स्कंद) माता असलेल्या या देवी कमळाच्या आसनावर विराजमान असतात. हे रूप माता आणि बालकाच्या प्रेमाचे प्रतीक आहे. हिरवा रंग निसर्ग, समृद्धी, नवीन सुरुवात आणि वाढीचे प्रतीक मानला जातो.
षष्ठीला (सहावी माळ) कात्यायनी आणि राखाडी (ग्रे) रंग आहे. महर्षी कात्यायनांच्या तपश्चर्येने प्रसन्न होऊन देवीने त्यांच्या घरी कन्यारूपाने जन्म घेतला, म्हणून त्यांना माता कात्यायनी म्हणतात. हे रूप अतिशय तेजस्वी आणि योद्ध्याचे मानले जाते. राखाडी रंग संकटांचा सामना करण्याची ताकद आणि कष्टाळू वृत्ती दर्शवतो.
सप्तमीला (सातवी माळ) कालरात्री आणि नारंगी (भगवा) रंग आहे. माता पार्वतीचे हे सर्वात उग्र रूप असून त्यांचा वर्ण काळा आणि केस मोकळे असतात. अंधकार आणि वाईटाचा नाश करण्यासाठी हे रूप प्रसिद्ध आहे. हा रंग उत्साह, तेज, ऊर्जा आणि शौर्याचे प्रतीक मानला जातो.
अष्टमीला (आठवी माळ) महागौरी आणि मोरपिसी (पिकॉक ग्रीन) रंग आहे. अत्यंत गोऱ्या वर्णामुळे त्यांना महागौरी म्हटले जाते. हे रूप शांत, संयमी आणि भक्तांच्या सर्व मनोकामना पूर्ण करणारे मानले जाते. अष्टमीला कन्यापूजेला विशेष महत्त्व असते. हा रंग अद्वितीय सौंदर्य, बुद्धिमत्ता आणि समृद्धीचे प्रतीक मानला जातो.
नवमीला (नववी माळ) सिद्धिदात्री आणि जांभळा रंग आहे. नवरात्रीचा शेवटचा दिवस त्यांना समर्पित आहे. त्या सर्व प्रकारच्या सिद्धी आणि ज्ञानाची प्राप्ती करून देणाऱ्या देवी आहेत. जांभळा रंग अध्यात्म, उच्च विचारसरणी, वैभव आणि आत्मविश्वासाचे प्रतीक मानला जातो.
