भारतीय सैन्यात डॉक्टर कसं बनायचं? परीक्षा, पात्रता आणि पगाराची माहिती

देशाची सेवा करण्याचं स्वप्न अनेक तरुण पाहतात. त्यातच भारतीय सैन्यात डॉक्टर म्हणून देशाचं रक्षण करणाऱ्या वीर जवानांचे प्राण वाचवण्याची जबाबदारी मिळाली, तर मान आणि अभिमान अनेक पटींनी वाढतो. सरहद्दीवर तैनात असलेले सैनिक अहोरात्र देशाचं रक्षण करतात आणि त्यांच्या आरोग्याची तसंच प्राथमिक उपचारांची जबाबदारी 'आर्मी मेडिकल सर्व्हिस' (AFMS) कडे असते.

सैन्यात डॉक्टर होणं ही काही साधी, सर्वसाधारण नोकरी नाही. तो एक वेगळाच जज्बा आहे, जिथे 'डॉक्टर' असण्यासोबतच 'सैनिक' असण्याचाही गौरव मिळतो. वैद्यकीय शिक्षणासोबत सैन्याचा गणवेश घालायची इच्छा असेल, तर हा मार्ग अतिशय चांगला आहे. मग आर्मीमध्ये डॉक्टर होण्यासाठी कोणती पात्रता लागते, ते पाहू या.

आर्मीमध्ये डॉक्टर होण्यासाठी उमेदवाराला बारावीची परीक्षा फिजिक्स, केमिस्ट्री, बायोलॉजी आणि इंग्रजी या विषयांसह किमान ६० टक्क्यांनी उत्तीर्ण व्हावं लागतं. तसंच नीट परीक्षा उत्तीर्ण असणं अनिवार्य आहे. सैन्यात डॉक्टर होण्यासाठी आर्मी मेडिकल कॉलेज, पुणे (AFMC) या प्रमुख केंद्रात प्रवेश नीट स्कोरच्या आधारावर मिळतो. शॉर्टलिस्ट झालेल्या विद्यार्थ्यांना कॉम्प्युटर बेस्ड टेस्ट, मुलाखत आणि वैद्यकीय फिटनेस टेस्ट यातून जावं लागतं.

AFMC किंवा इतर मिलिट्री हॉस्पिटलशी संबंधित कॉलेजमध्ये प्रवेश मिळाला की एमबीबीएसच्या अभ्यासासोबतच सैन्याचे नियम आणि शिस्तीचे धडेही दिले जातात. अभ्यास पूर्ण झाल्यावर विद्यार्थ्यांना भारतीय सैन्यदल, नौदल किंवा वायुसेनेत थेट 'लेफ्टिनेंट' किंवा 'कॅप्टन' पदावर कमिशन दिलं जातं.

पात्र उमेदवारांची नेमणूक देशभरातील मिलिट्री हॉस्पिटल, फील्ड युनिट्स, कमांड हॉस्पिटल्स किंवा युद्धभूमीवरील मेडिकल पोस्टवर होते. सैन्यात 'कॅप्टन' पदावरून सुरुवात झाली, तर ७ व्या वेतन आयोगानुसार बेसिक पगार, मिलिट्री सर्विस पे आणि इतर भत्ते मिळून सुरुवातीची मासिक कमाई १ लाख रुपयांपेक्षा बरीच जास्त असते.

यासोबतच इतर फौजी अधिकाऱ्यांप्रमाणेच त्यांना मोफत राहण्याची सोय, राशन, मेडिकल क्लेम, कॅंटीन कार्ड, मुलांच्या शिक्षणासाठी चांगल्या शाळा आणि प्रमोशनची संधी मिळते.

सैन्यात डॉक्टरची निवृत्तीची वयोमर्यादा त्यांची रँक आणि स्पेशलायझेशननुसार साधारणपणे ५८ ते ६० वर्षे किंवा त्याहून जास्त असू शकते. निवृत्तीनंतर केंद्र सरकारच्या नियमांनुसार पेन्शन, आयुष्यभर मोफत वैद्यकीय सुविधा आणि माजी सैनिकांचे सर्व लाभ मिळतात. याशिवाय समाजात मिळणारा सर्वोच्च सन्मान हा या पेशाला सर्वात खास बनवतो.