वयाची साठी उलटल्यावर विसराळूपणा वाढतोय? अल्झायमरची लक्षणे आणि धोका वेळीच ओळखा

वय साठीच्या पुढे गेलं की अनेकांची स्मरणशक्ती हळूहळू कमी होत जाते आणि रोजच्या गोष्टी विसरायला होतात. हे फक्त वाढत्या वयाचं लक्षण समजून दुर्लक्ष करण्यासारखं नाही, कारण हीच अल्झायमर या आजाराची सुरुवात असू शकते. महत्त्वाची माहिती विसरणे, तारीख लक्षात न राहणे आणि स्मरणशक्ती कमी होणे ही लक्षणं अल्झायमरमध्ये दिसून येतात.

अल्झायमर हा आजार माणसाच्या स्मरणशक्तीवर, विचार करण्याच्या पद्धतीवर आणि वागण्यावर परिणाम करतो. हा आजार मुख्यतः वयस्कर लोकांना होतो, पण त्याची लक्षणं आधीपासूनच दिसायला लागतात. जो कोणी लवकरात लवकर याबाबत मदत घेईल, त्याला आजाराची वाढ कमी करण्यासाठी आणि आयुष्याचा दर्जा टिकवण्यासाठी फायदा होतो. देशात आणि जगभरात 55 लाखांहून अधिक लोकांना अल्झायमर आणि डिमेंशियासारखे आजार आहेत.

अल्झायमर झालेल्या व्यक्तीला वारंवार नावं विसरायला होतात, दिलेली माहिती लक्षात राहत नाही, तोच तोच प्रश्न पुन्हा पुन्हा विचारला जातो आणि महत्त्वाच्या तारखा किंवा घटना आठवत नाहीत. अशा व्यक्तीला एकाग्र होण्यातही अडचण येते. वेळ आणि ठिकाणांची नावं लक्षात राहत नाहीत, तर वाचताना किंवा रंग ओळखताना अडचण येते. बोलताना आणि लिहितानाही अडथळे येऊ शकतात. या आजारात व्यक्ती गोंधळलेली आणि थकलेली वाटते. आपले छंद, सामाजिक कार्यक्रम किंवा आवडीचं काम टाळायला लागते. मित्रांमध्ये मिसळण्यात किंवा सामाजिक कार्यक्रमांत भाग घेण्यात रुची राहत नाही. अशी व्यक्ती नेहमी गोंधळलेली, संशयी, नैराश्यात, घाबरलेली किंवा काळजीत असल्यासारखी दिसते.

ही लक्षणं वेळेत ओळखली तर रुग्णाला किंवा त्याच्या कुटुंबाला पुढचं नियोजन करायला, उपचार सुरू करायला आणि गरजेच्या सेवा मिळवायला वेळ मिळतो. अल्झायमरवर अजून ठोस इलाज नाही, पण लक्षणं आटोक्यात ठेवण्याचे, मेंदूचं आरोग्य सुधारण्याचे आणि आजार पुढे सरकण्याचा वेग कमी करण्याचे मार्ग आहेत.

अल्झायमर झालेल्या व्यक्तींमध्ये किमान दोन-तीन कारणं एकत्र दिसतात. यात रक्तदाब आणि मधुमेहासारखे आजार, शारीरिक हालचालींचा अभाव आणि व्यसनाधीनता हे घटक कारणीभूत ठरू शकतात.

अल्झायमर झालेल्या रुग्णांसाठी रुग्णालयात न्यूरोलॉजिस्ट, मानसशास्त्रज्ञ, वृद्धरोगतज्ञ आणि समुपदेशक यांची टीम एकत्र काम करते. यात लवकर निदान आणि तपासणी, प्रत्येक रुग्णानुसार उपचार आणि स्मृती काळजी योजना, कुटुंब व काळजी घेणाऱ्यांसाठी आधार, प्रगत इमेजिंग आणि संज्ञानात्मक चाचण्या तसेच स्मरणशक्ती, विचार आणि भावनिक आरोग्यासाठीची उपचारपद्धती दिली जाते.

अल्झायमरसारख्या आजाराकडे दुर्लक्ष करू नये. स्वतःला किंवा घरातल्या कोणाला अशी लक्षणं जाणवत असतील तर लवकरात लवकर तज्ञाचा, समुपदेशकाचा सल्ला घ्यावा. यामुळे रुग्णाच्या आयुष्यात मोठा फरक पडू शकतो.