सर्वपितृ अमावस्येला १० ऑक्टोबरला काय टाळावे: जेवण, वेळ आणि भांड्यांचे नियम

भाद्रपद महिन्याच्या कृष्ण पक्षाचा शेवटचा दिवस म्हणजे सर्वपितृ अमावस्या. सनातन धर्मात या दिवसाला विशेष स्थान आहे. यंदा ही अमावस्या शनिवार, १० ऑक्टोबर रोजी साजरी केली जाणार आहे. पितृपक्षातील ही शेवटची आणि महत्त्वाची तिथी मानली जाते. या दिवशी पूर्वजांचे स्मरण आणि पूजा केली जाते. शास्त्रानुसार, या दिवशी केलेल्या भक्तीपूर्ण कार्यामुळे पूर्वज प्रसन्न होतात.

मात्र या दिवशी काही गोष्टींबाबत सावध राहणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, असे सांगितले जाते. जाणूनबुजून किंवा नकळत झालेल्या एका चुकीचेही गंभीर परिणाम होऊ शकतात. पूर्वजांचा आशीर्वाद टिकवण्यासाठी आणि कोणतीही पापे टाळण्यासाठी काही गोष्टी पूर्णपणे टाळल्या पाहिजेत.

पहिला नियम जेवणाचा आणि वेळेचा आहे. सर्वपितृ अमावस्येला घरी तामसिक पदार्थांचे सेवन टाळावे. मांस, कांदा, लसूण, अंडी आणि मद्य यांना सक्त मनाई आहे. या दिवशी फक्त सात्त्विक पदार्थच तयार करावेत. श्राद्धासाठी तयार केलेले अन्न स्वच्छता आणि सात्त्विकतेची काळजी घेऊन बनवले जाते आणि सात्त्विक व शुद्ध आहार घेण्याला धार्मिक महत्त्व आहे.

वेळेचेही भान ठेवायला हवे. संध्याकाळी कधीही श्राद्ध विधी करू नये. सूर्यास्तानंतर चुकूनही श्राद्ध किंवा तर्पण करू नये, कारण असे केल्याने पूर्वज अप्रसन्न होतात. म्हणून सर्व धार्मिक विधी दुपारच्या वेळीच पूर्ण करावेत. विधी पूर्ण करण्यापूर्वी अन्नाची शुद्धता आणि योग्य वेळ यांची खात्री करून घेणे उचित आहे.

वागणुकीबाबतही काही नियम सांगितले आहेत. दाराशी आलेल्या कोणत्याही व्यक्तीला किंवा प्राण्याला परत पाठवू नये. भिकारी, पाहुणा किंवा प्राणी, विशेषतः कावळा, कुत्रा किंवा गाय यांना रिकाम्या हाताने परत पाठवू नये आणि त्यांना फटकारूही नये. या दिवशी केस कापणे, दाढी करणे किंवा नखे कापणे यालाही सक्त मनाई आहे.

घरातील वातावरणही शांत ठेवावे. कौटुंबिक वाद, राग किंवा अनादर टाळावा. कुटुंबात पूर्ण शांतता आणि सलोखा ठेवावा. शांत मनाने केलेली उपासनाच फलदायी ठरते, असे सांगितले आहे.

भांड्यांबाबतचे नियमही महत्त्वाचे आहेत. श्राद्धाचे जेवण तयार करताना किंवा वाढताना लोखंडी, पोलादी किंवा प्लास्टिकची भांडी वापरणे टाळावे. त्याऐवजी कांस्य, तांबे, पितळ किंवा पानांचा वापर करणे शास्त्रानुसार योग्य मानले जाते. योग्य भांडी आणि शुद्ध भोजनच पूर्वजांना संतुष्ट करतात, असे सांगितले आहे.

धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील माहिती केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहे. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.