सरकारी खजिना तुडुंब भरला! तुमच्या खिशातून काढलेला कर नेमका कुठे खर्च होतो? जाणून घ्या संपूर्ण गणित

नोकरी करणारा असो किंवा व्यावसायिक, प्रत्येकाच्या उत्पन्नातला काही हिस्सा कर म्हणून सरकारकडे जमा होतो. पण हा पैसा नेमका कुठे खर्च होतो, हा प्रश्न अनेकांच्या मनात असतो. याचं उत्तर आता समोर आलं आहे.

आयकर आणि कॉर्पोरेट करातून सरकारला मिळणारा पैसा वेगवेगळ्या ठिकाणी साठवला जात नाही, तर तो थेट भारताच्या एकत्रित निधीत जमा होतो. हे लक्षात घेण्यासारखं आहे की सरकारला मिळणारा हा कररूपी पैसा केवळ एकाच कामासाठी वापरला जात नाही, तर विविध महत्त्वाच्या कामांसाठी वापरला जातो. सरकार हा पैसा एकाच कामावर खर्च न करता देशाच्या विविध गरजांसाठी वापरतं. सरकारच्या बजेटनुसार हा सगळा खर्च वेगवेगळ्या बाबींमध्ये विभागला जातो आणि त्याची एकूण बेरीज १०० टक्के होते, जी विविध कामांसाठी वापरली जाते.

यातला सर्वात मोठा वाटा म्हणजे २२ टक्के रक्कम राज्यांना त्यांच्या कराचा हिस्सा देण्यासाठी खर्च केली जाते. त्यानंतर उर्वरित २० टक्के रक्कम व्याज आणि कर्ज परतफेडीवर जाते. यापैकी १७ टक्के रक्कम केंद्रीय क्षेत्रातील योजनांवर खर्च होते, तर आणखी ११ टक्के रक्कम संरक्षणावर म्हणजे सीमा सुरक्षा आणि शस्त्र खरेदीसाठी वापरली जाते.

याशिवाय आणखी ८ टक्के रक्कम मनरेगा आणि पीएम आवास योजनेसारख्या केंद्र पुरस्कृत योजनांवर खर्च केली जाते. ७ टक्के रक्कम वित्त आयोगाचं अनुदान आणि इतर हस्तांतरणांसाठी जाते. पुढील ७ टक्के रक्कम इतर प्रशासकीय खर्चासाठी, ६ टक्के रक्कम अनुदानासाठी आणि अंदाजे २ टक्के रक्कम निवृत्तीवेतनासाठी वाटप केली जाते. म्हणजेच या सगळ्या आवश्यक गरजा मिळून एकूण खर्चाच्या शंभर टक्के हिस्सा भरतात.

आता सरकारच्या प्रत्यक्ष कर महसुलाबद्दल बोलायचं झालं तर, १७ सप्टेंबरपर्यंत सरकारने प्रत्यक्ष करांमधून १२.१२ लाख कोटी रुपये कमावले आहेत. हे लक्षात घेण्यासारखं आहे की गेल्या वर्षीच्या तुलनेत हा महसूल १३ टक्क्यांनी जास्त आहे. पण हा पैसा सरकार एकाच क्षेत्रात न ओतता देशाच्या गरजेनुसार अनेक महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये वाटून खर्च करतं.

थोडक्यात, आपण भरलेला कर हा फक्त एका खात्यात जमा होऊन पडून राहत नाही, तर राज्यांना निधी देण्यापासून ते संरक्षण, कर्जफेड, विकास योजना आणि पेन्शनपर्यंत अनेक ठिकाणी त्याचा वापर होतो.