संगीतसूर्य केशवराव भोसले यांची जयंती; ४ ऑक्टोबरच्या इतिहासातील नोंदी
मराठी संगीत रंगभूमीवरील गायकनट केशवराव भोसले यांची आज जयंती आहे. ४ ऑक्टोबरला देशात आणि जगात घडलेल्या घटनांचीही नोंद.
मराठी संगीत रंगभूमीवरील लोकप्रिय आणि प्रतिभावान गायकनट म्हणून ओळखले जाणारे संगीतसूर्य केशवराव भोसले यांची आज जयंती आहे. वयाच्या अवघ्या १८ व्या वर्षी त्यांनी आपल्या भावासह 'ललितकलादर्श नाटक मंडळी' या प्रसिद्ध नाटक कंपनीची स्थापना केली.
गोविंद बल्लाळ देवल यांच्या 'शारदा' नाटकातील त्यांची भूमिका आणि त्यांची तुफान गायकी पाहून पत्रकार अच्युत बळवंत कोल्हटकर यांनी त्यांना 'संगीतसूर्य' ही मानद उपाधी दिली.
'संगीत मानापमान'मधील धैर्यधर, 'शहाशिवाजी'मधील छत्रपती शिवाजी महाराज आणि इतर नाटकांतील स्त्री-पुरुष भूमिकांमधून त्यांनी प्रेक्षकांच्या मनावर राज्य केले. मराठी रंगभूमीवर सर्वप्रथम मखमली पडदा आणण्याचे आणि ठरलेल्या वेळेवर नाटक सुरू करण्याची शिस्तीची परंपरा आणण्याचे श्रेय त्यांच्याकडे जाते. १९२१ मध्ये ४ ऑक्टोबरला त्यांचे निधन झाले; त्यांचा जन्म ९ ऑगस्ट १८९० रोजी झाला होता.
४ ऑक्टोबर रोजी इतिहासात अनेक महत्त्वाच्या घटना घडल्या. १८२४ मध्ये मेक्सिकोने नवीन संविधान स्वीकारले आणि तो प्रजासत्ताक बनला. १९२७ मध्ये गस्टन बोरग्लम याने माऊंट रशमोअरचे शिल्प कोरण्यास सुरुवात केली. १९४० मध्ये ब्रेनर पास येथे अ‍ॅडॉल्फ हिटलर आणि बेनिटो मुसोलिनी यांची भेट झाली. १९४३ मध्ये दुसऱ्या महायुद्धात युनायटेड स्टेट्सने सॉलोमन बेटांवर कब्जा केला.
१९५७ मध्ये स्पुतनिक 1 हा पृथ्वीभोवती फिरणारा पहिला कृत्रिम उपग्रह ठरला. १९५९ मध्ये सोव्हिएत रशियाच्या लुनिक-3 अंतराळयानाने चंद्राभोवती प्रदक्षिणा घातली आणि चंद्राच्या पृथ्वीवरून न दिसणाऱ्या भागाची छायाचित्रे घेतली. १९६६ मध्ये बासुटोलँड युनायटेड किंगडमपासून स्वतंत्र झाले आणि राष्ट्राचे नवीन नाव लेसोथो झाले.
१९८३ मध्ये नेवाडामधील ब्लॅक रॉक डेझर्ट येथे रिचर्ड नोबल याने आपली थ्रस्ट - 2 ही गाडी ताशी 1019 किमी वेगाने चालवून विश्वविक्रम केला. १९९२ मध्ये मोझांबिकमधील गृहयुद्ध संपले. २००६ मध्ये ज्युलियन असांज यांनी विकिलीक्स सुरू केले.
या तारखेला जन्मलेल्यांत १८२२ मध्ये अमेरिकेचे 19 वे राष्ट्राध्यक्ष रुदरफोर्ड हेस, १८८४ मध्ये भारतीय इतिहासकार आणि लेखक रामचंद्र शुक्ला, १९१३ मध्ये शास्त्रीय गायिका सरस्वतीबाई राणे आणि हैती देशाचे पहिले पंतप्रधान मार्टिअल सेलेस्टीन, १९१४ मध्ये मराठी समीक्षक म. वा. धोंड, १९१६ मध्ये अर्थशास्त्रज्ञ व प्राध्यापक धनसुखलाल तुलसीदास लाकडावाला, १९२८ मध्ये अमेरिकन पत्रकार व लेखक ऑल्विन टॉफलर, १९३५ मध्ये मराठी चित्रपट व नाट्य अभिनेते, तबलावादक, गायक आणि हार्मोनियमवादक अरुण सरनाईक, १९३७ मध्ये इंग्लिश लेखिका व अभिनेत्री जॅकी कॉलिन्स आणि १९९७ मध्ये भारतीय क्रिकेटपटू ऋषभ पंत यांचा समावेश आहे.
याच तारखेला निधन झालेल्यांत १६६९ मध्ये डच चित्रकार रेंब्राँ, १८४७ मध्ये महाराष्ट्रातील प्रजाहितदक्ष राजे प्रतापसिंह भोसले, १९०४ मध्ये स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टीचे रचनाकार फ्रेडेरीक ऑगस्टे बर्थॉल्ड, १९४७ मध्ये नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ मॅक्स प्लँक, १९६६ मध्ये सत्यकथाचे संपादक अनंत अंतरकर, १९८२ मध्ये मराठी कवी सोपानदेव चौधरी, १९८९ मध्ये संगीतकार, गायक व नट पं. राम मराठे, १९९३ मध्ये अभिनेते जॉन कावस, २००२ मध्ये वृत्तपत्र निवेदक भाई भगत आणि २०१५ मध्ये भारतीय दिग्दर्शक आणि निर्माता एडिडा नागेश्वर राव यांचा समावेश आहे.
