President Murmu: एआय समाधान देऊ शकतं, पण योग्य प्रश्न विचारणं आपली जबाबदारी

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी बुधवारी उच्च शिक्षणात वेगवेगळे विषय एकत्र आणून शिकण्याची गरज असल्याचं सांगितलं. हवामान बदल, कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजे एआय, गरिबी हटवणं आणि लोकशाही यांसारख्या आजच्या गुंतागुंतीच्या समस्या फक्त एकाच विषयाच्या अभ्यासातून सुटणार नाहीत, असं त्या म्हणाल्या. या समस्या इतक्या गुंतागुंतीच्या झाल्या आहेत की त्यांचं समाधान शोधण्यासाठी वेगवेगळ्या ज्ञानशाखांचा एकत्रित वापर करावा लागेल, असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

विद्यार्थ्यांशी बोलताना त्यांनी एआयबद्दलही मत मांडलं. एआय उत्तर देऊ शकतं, पण त्याला बरोबर प्रश्न विचारणं ही आपली जबाबदारी आहे, असं त्या म्हणाल्या. टेक्नॉलॉजी वेगानं पुढे जाते, पण तिचा वापर नेमका कसा करायचा याचा विचार विद्यार्थ्यांनी स्वतः करायला हवा, असं त्यांनी सांगितलं. म्हणजेच टेक्नॉलॉजीवर विसंबून न राहता तिचा योग्य आणि विचारपूर्वक वापर करण्याची जबाबदारी विद्यार्थ्यांचीच आहे, असा इशारा त्यांनी दिला.

गुजरातमधील वडोदऱ्यातील महाराजा सयाजीराव विद्यापीठाच्या 75व्या दीक्षांत समारंभात राष्ट्रपती मुर्मू बोलत होत्या. या विद्यापीठात शिक्षणाचे अनेक विषय शिकवले जातात, त्यामुळे वेगवेगळ्या ज्ञानशाखा एकत्र आणण्याची संधी इथे मिळते, असं त्या म्हणाल्या. कला शाखेपासून विज्ञान शाखेपर्यंत, टेक्नॉलॉजीपासून मेडिसिनपर्यंत, लॉपासून सामाजिकशास्त्रापर्यंत, फाइन आर्ट्सपासून परफॉर्मिंग आर्ट्सपर्यंत आणि मॅनेजमेंटपासून पत्रकारितेपर्यंत, या सगळ्या क्षेत्रांत हे विद्यापीठ शिक्षण देतं, असं त्यांनी नमूद केलं. एवढ्या वेगवेगळ्या क्षेत्रांतील शिक्षण एकाच विद्यापीठात उपलब्ध असणं ही विद्यार्थ्यांसाठी एक मोठी संधी असल्याचं त्यांनी अधोरेखित केलं.

समाजासमोरच्या समस्या आता एकमेकांशी अधिकाधिक जोडल्या जात आहेत आणि त्या सोडवण्यासाठी वेगवेगळ्या विषयांचं ज्ञान लागतं, असं राष्ट्रपती म्हणाल्या. हवामान बदल हा फक्त पर्यावरणशास्त्राचा विषय नाही. एआय हा फक्त संगणकशास्त्राचा विषय नाही. आरोग्य हा फक्त वैद्यकशास्त्राचा विषय नाही. गरिबी दूर करणं हा फक्त अर्थशास्त्राचा विषय नाही आणि लोकशाही हा फक्त राज्यशास्त्राचा विषय नाही, असं सांगत त्यांनी विविध विषय एकत्र आणून काम करण्याच्या दृष्टीकोनाची गरज अधोरेखित केली. या प्रत्येक क्षेत्राचा एकमेकांशी संबंध आहे आणि त्यामुळेच त्यांच्याकडे वेगळ्या नजरेनं न पाहता एकत्रितपणे पाहायला हवं, असं त्यांनी सांगितलं.

विद्यार्थ्यांनी फक्त आपल्या शिक्षणाच्या ठराविक विषयापुरतं मर्यादित न राहता वेगवेगळ्या गोष्टींचं ज्ञान आणि व्यापक दृष्टीकोन विकसित करायला हवा, असं त्या म्हणाल्या. एका वैज्ञानिकासारखी जिज्ञासा, एका कलाकारासारखी संवेदनशीलता, एका इतिहासकारासारखा दृष्टीकोन, अर्थशास्त्रज्ञासारखी समज आणि समाजशास्त्रज्ञासारखी जाणीव आपल्यात असायला हवी, असं राष्ट्रपती मुर्मू यांनी सांगितलं. या सगळ्या गुणांचा मेळ घातला तरच भविष्यातील गुंतागुंतीच्या आव्हानांना विद्यार्थी सामोरे जाऊ शकतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

या दीक्षांत समारंभात 229 विद्यार्थ्यांना डॉक्टर ऑफ फिलॉसॉफी पदवी, 2,857 विद्यार्थ्यांना मास्टर पदवी, 8,863 विद्यार्थ्यांना बॅचलर पदवी आणि 657 विद्यार्थ्यांना पोस्टग्रॅज्युएट डिप्लोमासाठी पात्र ठरवण्यात आलं.