वडिलोपार्जित जमीन आपल्या नावावर कशी करायची? फेरफारसाठी लागणारी कागदपत्रे आणि प्रक्रिया

पणजोबा किंवा वडिलांकडून वारसाहक्काने आलेली वडिलोपार्जित मालमत्ता आपल्या नावावर कशी करायची, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. भूमी अभिलेखांमध्ये वडिलधाऱ्यांची नावे नोंदलेली असतील आणि आजोबा किंवा वडिलांचे निधन झालेले असेल, तर भूमी अभिलेखांमध्ये स्वतःचे नाव नोंदवण्यासाठी अर्ज करता येतो.

भारतात अनेक कुटुंबांना वारसाहक्काने वडिलोपार्जित मालमत्ता मिळते, पण महसूल अभिलेखांमध्ये त्यांचे नाव चढवलेले नसते. मालमत्ता विकायची असेल, हिस्से किंवा वाटे करायचे असतील किंवा त्या जमिनीवर कर्ज घ्यायचे असेल, तेव्हा अशा वेळी अडचण येऊ शकते. म्हणून आधी नोंदवलेली सगळी माहिती आणि संबंधित कागदपत्रे तपासावीत. त्यानंतर जमीन आपल्या नावावर नोंदवण्यासाठी अर्ज करावा.

जमिनीशी संबंधित महसुली दस्तऐवजांना जमाबंदी म्हटले जाते. त्यात जमिनीचा मालक किंवा ज्याच्याकडे ताबा आहे अशी व्यक्ती, जमिनीचे वर्णन, लागवड किंवा भाडे यांसारख्या गोष्टींची माहिती असू शकते. विविध राज्यांमध्ये याचा वापर केला जातो. जमिनींच्या नोंदी वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये वेगवेगळ्या नावांनी ओळखल्या जातात. महाराष्ट्रात त्याला 7/12 असे म्हणतात.

INBA ने दिलेल्या माहितीनुसार, ज्यांच्या नावावर जमीन आहे त्यांचे मृत्युपत्र आवश्यक आहे. त्यासोबत तहसीलदारांकडे अर्ज करावा लागतो आणि गरज असेल तर प्रतिज्ञापत्रही तयार करावे. या संबंधातील नोंदी भारत सरकारच्या वेब पोर्टलवरही तपासता येतात. कुटुंबातील इतर सदस्यांची आधारकार्डे घ्यावीत आणि कागदपत्रांची तपासणी करून घ्यावी. त्यानंतर नाव बदलण्याची प्रक्रिया सुरू करावी. या प्रक्रियेला फेरफार किंवा म्युटेशन असे म्हणतात.

जर तुम्ही जमिनीचे कायदेशीर वारस असाल, तर महसूल नोंदीत नाव बदलण्यासाठी अर्ज सहज करता येतो. कुटुंबात जमिनीची आपसात वाटणी झाली असेल किंवा एखादे वैध मृत्युपत्र तयार केलेले असेल, तर प्रशासकीय किंवा कायदेशीर प्रक्रियेसाठी संबंधित वाटणीपत्र, मृत्युपत्र किंवा इतर कागदपत्रे सादर करण्यास सांगितले जाऊ शकते. कुटुंबातील इतर वारसदारांनी त्या जमिनीवर आक्षेप घेतला किंवा ते वाटणीला सहमत नसतील, तर प्रकरणाची सखोल चौकशी करण्याची किंवा योग्य कायदेशीर पावले उचलण्याची गरज भासू शकते.

कागदपत्रांच्या यादीत नोंदणीकृत मालकाची माहिती असलेली जमाबंदी किंवा जमिनीची कागदपत्रे येतात. जमीन कोणाची आहे आणि ती कशी मिळवली, हे समजेल अशी जुनी मालकी कागदपत्रे, मागील मालकाचे मृत्युपत्र, कायदेशीर वारसा पुरावा, ओळखपत्र आणि पत्त्याचा पुरावा हेही लागते. जमिनीवरचा दावा मृत्युपत्रावर किंवा वाटणीवर आधारित असेल, तर त्याची संबंधित कागदपत्रे द्यावी लागतात. शेवटी नोंदीत नाव बदलण्यासाठी फेरफार अर्ज आणि शुल्काची पावती जोडावी लागते.