फ्रान्समध्ये पहिला भारतीय आयआयटी कॅम्पस उभारण्याची तयारी, दोन्ही देशांच्या मंत्र्यांची चर्चा

भारत सरकार आता फ्रान्सच्या भूमीवर स्वतःचा पहिला भारतीय तंत्रज्ञान संस्था म्हणजेच आयआयटीचा कॅम्पस उभारण्याची मोठी तयारी करत आहे. भारत आणि फ्रान्स यांच्यातील संबंध मजबूत होत असताना हा नवा अध्याय सुरू होत आहे. यामुळे दोन्ही देशांतील शैक्षणिक सहकार्य तर वाढेलच, पण संशोधन आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रातही मोठे बदल दिसतील, असे सांगितले जात आहे.

अलीकडेच भारताचे केंद्रीय मंत्री प्रल्हाद जोशी आणि फ्रान्सचे उच्च शिक्षण, संशोधन आणि अंतराळ मंत्री फिलिप बैप्टिस्ट यांची एक अत्यंत महत्त्वाची बैठक झाली. त्यात फ्रान्समध्ये नवा आयआयटी कॅम्पस सुरू करण्याबद्दल सविस्तर चर्चा झाली. विद्यार्थी आणि प्राध्यापकांची देवाणघेवाण वाढवणे आणि दोन्ही देशांच्या शिक्षण संस्थांमध्ये भक्कम भागीदारी उभी करणे, यावर दोन्ही बाजूंनी मुख्य भर दिला.

या बैठकीत सर्वात जास्त जोर आयआयटी कॅम्पसच्या योजनेवरच होता. मात्र भारतातली कोणती आयआयटी फ्रान्समध्ये आपला कॅम्पस उघडणार आणि तिथे कोणते कोर्सेस शिकवले जाणार, हे अजून अधिकृतपणे जाहीर झालेले नाही. यापूर्वीही भारताच्या आयआयटी संस्थांनी परदेशात आपले कॅम्पस सुरू केले आहेत. फ्रान्समधली ही सुरुवात युरोपमध्ये भारतीय तंत्रज्ञानाचे वर्चस्व प्रस्थापित करेल, असे यातून दिसते.

बैठकीत आणखी एका महत्त्वाच्या प्रशासकीय मुद्द्यावर चर्चा झाली. तो म्हणजे 'म्युचुअल रिकग्निशन ऑफ क्वालिफिकेशंस' (Mutual Recognition of Qualifications) करार. या कराराचा सरळ अर्थ असा की, दोन्ही देशांच्या पदव्यांना एकमेकांकडे सहज मान्यता मिळू शकेल. त्यामुळे फ्रान्समध्ये शिकणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांना आणि भारतातून पदवी घेणाऱ्या फ्रेंच विद्यार्थ्यांना नोकरीसाठी किंवा पुढच्या शिक्षणासाठी कायदेशीर किंवा प्रशासकीय अडचणींना तोंड द्यावे लागणार नाही.

केंद्रीय मंत्री प्रल्हाद जोशी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दोन्ही देशांनी फक्त कॅम्पस सुरू करण्यावरच चर्चा केली नाही. इतर अनेक सरकारी कार्यक्रमांतून संशोधनाला चालना देण्याची योजनाही आखली आहे. 'SPARC' (Scheme for Promotion of Academic and Research Collaboration) आणि 'GIAN' (Global Initiative of Academic Networks) यांसारख्या मोठ्या योजनांतून दोन्ही देशांचे वैज्ञानिक आणि संशोधक एकत्र येऊन काम करतील.

ही सगळी चर्चा 'भारत इनोव्हट २०२६' आणि 'भारत-फ्रान्स इनोव्हेशन वर्ष २०२६' च्या पार्श्वभूमीवर होत आहे. २०२६ हे वर्ष दोन्ही देश मिळून 'इनोव्हेशन इयर' म्हणून साजरे करत आहेत. असे मोठे निर्णय प्रत्यक्षात आणण्यासाठी हे एक चांगले व्यासपीठ ठरत आहे.