फ्लाईदुबईच्या हल्ल्यातील कॅप्टन स्मित मच्छार: इंजिनिअरिंगनंतर पायलट, 15 वर्षांचा अनुभव

दुबईहून 30 सप्टेंबर 2026 रोजी तेल अवीवला निघालेल्या फ्लाईदुबईच्या (Flydubai-FZ1073) विमानाच्या कॉकपिटमध्ये सह-वैमानिकाने चाकूहल्ला केला. या हल्ल्यात कॅप्टन स्मित मच्छार रक्ताच्या थारोळ्यात पडले होते आणि त्यानंतर त्यांचे नाव जगभर पोहोचले आहे. या घटनेआधीपासूनच नागरी विमान वाहतूक क्षेत्रात त्यांना सुमारे 15 वर्षांचा अनुभव आहे. मुंबईशी नाते असलेले स्मित बोईंग 737 विमानांचे अनुभवी पायलट आहेत.

विमान 35000 फुटांवर असताना त्यांच्यावर हा जीवघेणा हल्ला झाला. गंभीर जखमी असूनही त्यांनी हिम्मत सोडली नाही. त्यांच्या धैर्यामुळे विमानातील 27 मुलांसह 180 प्रवाशांचे प्राण वाचले. विमानावर नियंत्रण मिळवून त्यांनी सुखरूप इमरजन्सी लँडिंग केले.

पायलट व्हायचे हे स्मित यांचे लहानपणीचे स्वप्न नव्हते. एका पॉडकास्टमध्ये त्यांनी स्वतः सांगितले की, लहानपणी पायलट होण्याचा विचारही त्यांनी कधी केला नव्हता. त्यांचे कुटुंब व्यावसायिक आहे आणि मोठे झाल्यावर तोच व्यवसाय पुढे न्यायची त्यांची इच्छा होती.

कुटुंबाचा टेक्सटाईल व्यवसाय डोळ्यांसमोर ठेवून त्यांनी शाळेनंतर टेक्सटाईल इंजिनिअरिंगचे (Textile Engineering) शिक्षण घेतले. व्यवसायातले बारकावे समजावेत म्हणून मग त्यांनी मॅनेजमेंटचे (MBA) शिक्षणही सुरू केले.

वयाच्या 19 व्या वर्षी एका एव्हिएशन (विमान वाहतूक) सेमिनारमध्ये ते सहभागी झाले. तिथूनच त्यांच्या आयुष्याला कलाटणी मिळाली आणि कमर्शियल पायलट व्हायचे, असा ठाम निर्णय त्यांनी घेतला. हा निर्णय घरी सांगितल्यावर आईला त्यांच्या सुरक्षिततेची खूप काळजी वाटली. वडिलांनी मात्र करिअर स्वतः निवडण्याचे आणि पायलट ट्रेनिंगचा मार्ग शोधण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य दिले.

स्मित यांनी ट्रेनिंग घेतले तेव्हा त्याला सुमारे 16 ते 17 लाख रुपये खर्च आला होता. आज तोच खर्च 80 लाख रुपयांच्या घरात जातो.

विमान उड्डाणाचे मुख्य प्रशिक्षण घेण्यासाठी ते न्यूझीलंडला (New Zealand) गेले. तिथे जाईपर्यंत त्यांनी प्रवासी म्हणूनही विमानातून फारच कमी प्रवास केला होता. न्यूझीलंडमध्ये कमर्शियल पायलट लायसन्स (CPL) पूर्ण केल्यावर बोईंग 737 चे विशेष उड्डाण प्रशिक्षण त्यांनी भारतात गुरुग्राम (मानेसर) येथील FSTC मधून पूर्ण केले.

वैमानिक म्हणून त्यांचे पहिले अधिकृत उड्डाण बंगळुरू ते दिल्ली असे झाले. स्मित यांच्या म्हणण्यानुसार, त्या पहिल्या फ्लाईटमध्ये उड्डाणाचा आनंद किंवा थरार जाणवण्यापेक्षा जबाबदारीचा मोठा ताण होता. ते प्रोबेशनवर होते आणि कॉकपिटमध्ये त्यांच्यासोबत वरिष्ठ निरीक्षक (Senior Examiner) होते.

जून 2011 मध्ये त्यांनी स्पाइसजेट (SpiceJet) एअरलाइन्समधून करिअरला सुरुवात केली. सुमारे 11 वर्षांत त्यांना बढती मिळाली, आधी सिनियर कमांडर आणि नंतर लाईन ट्रेनिंग कॅप्टन झाले. लाईन ट्रेनिंग कॅप्टन म्हणून त्यांनी अनेक नवीन पायलटना प्रशिक्षण दिले आणि त्यांचे मूल्यांकनही केले. स्पाइसजेटमध्ये त्यांनी 6400 तासांपेक्षा जास्त वेळ पायलट-इन-कमांड (कॅप्टन) म्हणून उड्डाण केले.

जून 2022 मध्ये ते फ्लाईदुबई (Flydubai) या आंतरराष्ट्रीय एअरलाइनमध्ये दाखल झाले आणि तिथे त्यांना डायरेक्ट एंट्री कॅप्टन म्हणून नेमण्यात आले. बोईंग 737 विमाने उडवण्याचा त्यांना 9750 तासांपेक्षा जास्त अनुभव आहे. त्यात B737-800 आणि B737 MAX 8/9 यांचा समावेश आहे. बोईंग 737 ऑपरेशन्सशिवाय क्रू रिसोर्स मॅनेजमेंट, फ्लाईट स्टँडर्ड्स, पायलट असेसमेंट आणि मेंटरिंग यातही त्यांचा हातखंडा आहे.

कॅप्टन स्मित मच्छार यांच्या वैयक्तिक पगाराची अधिकृत माहिती सार्वजनिक करण्यात आलेली नाही. पण एका पॉडकास्टमध्ये त्यांनी भारतीय एव्हिएशन क्षेत्रातील पायलटच्या पगाराचा अंदाज सांगितला होता. त्यानुसार नवोदित पायलटला (Junior/First Officer) महिना 2 लाख ते 2.5 लाख, सिनियर फर्स्ट ऑफिसरला (Senior First Officer) महिना 4 लाख ते 4.5 लाख आणि कॅप्टनला (Captain / Commander Level) महिना 6 लाख ते 10 लाख किंवा त्याहून जास्त पगार मिळतो.