पतंजलीच्या गायीच्या तुपाचा २०.२० लाखांचा साठा जप्त, संभाजीनगरात एफडीएची कारवाई

महाराष्ट्राच्या अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) पतंजली आयुर्वेदच्या गायीच्या तुपावर कारवाई केली आहे. छत्रपती संभाजीनगरातील एका सुपर डिस्ट्रिब्युटरकडून २,२७९.७ लिटर तूप जप्त करण्यात आले. या तुपाची किंमत २० लाख २० हजार रुपये आहे. चुकीचे लेबल (मिसब्रँडिंग) आणि भेसळ झाल्याच्या संशयावरून हा साठा ताब्यात घेतला गेला. जप्त केलेल्या मालात तुपाचे एकूण ४,०३२ नग आहेत.

ही कारवाई छत्रपती संभाजीनगरातील मे. दिव्य महावितरक या पतंजली आयुर्वेदच्या सुपर डिस्ट्रिब्युटरकडे झाली. जप्त साठ्याचे दोन भाग आहेत. पहिल्या भागात २,९९८ नग असून त्यातील तूप १,३४९.१ लिटर आहे, त्याची किंमत १२ लाख २९ हजार रुपये आहे. दुसऱ्या भागात १,०३४ नग असून त्यातील तूप ९३०.६ लिटर आहे, त्याची किंमत ७ लाख ९१ हजार रुपये आहे. एफडीएच्या म्हणण्यानुसार, हा माल प्रथमदर्शनी अन्न सुरक्षा व मानके कायदा, २००६ मधील तरतुदींचे उल्लंघन करणारा आढळला.

चुकीचे लेबल आणि भेसळीचे हे आरोप आहेत. त्यांची नियामक तपासणी आणि पुढील कार्यवाही अजून व्हायची आहे. त्यामुळे उत्पादनाबाबत अंतिम निष्कर्ष त्या प्रक्रियेनंतरच काढता येईल.

सणासुदीच्या काळात तूप, खाद्यतेल, मिठाई आणि इतर खाद्यपदार्थांची मागणी वाढते. अशा वेळी एफडीएने राज्यभर मोहीम राबवली. त्यात सात विभागांतील ११४ आस्थापनांमधून एकूण ९ कोटी १ लाख रुपयांचे अन्नपदार्थ जप्त झाले. पतंजलीच्या तुपाची जप्ती या मोहिमेतील महत्त्वाच्या कारवायांपैकी एक ठरली आहे. एकूण सुमारे ३.५३ लाख किलो अन्नपदार्थ ताब्यात घेण्यात आले.

या मोहिमेत १९ अन्न व्यावसायिकांचे परवाने आणि नोंदणी निलंबित करण्यात आली. यात मुंबई, अमरावती आणि छत्रपती संभाजीनगर विभागांतील नमकीन, मिठाई आणि मसाले तयार करणाऱ्या आस्थापनांचा समावेश आहे. या ठिकाणी स्वच्छतेत गंभीर त्रुटी असल्याचा आरोप आहे. अन्नपदार्थांची नीट साठवण नव्हती, उंदीर-किड्यांचा बंदोबस्त अपुरा होता, जागा अस्वच्छ होती, साफसफाईच्या नोंदी नव्हत्या आणि आवश्यक कागदपत्रे ठेवली गेली नव्हती. हे अन्न सुरक्षेच्या ठरलेल्या अटींचे उल्लंघन असल्याचे एफडीएने म्हटले आहे.

सणासुदीच्या तपासणी मोहिमेत नागपूर, नाशिक आणि छत्रपती संभाजीनगर विभागांतील ३४ हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि ढाब्यांची तपासणी झाली. अन्न सुरक्षा आणि स्वच्छतेतील त्रुटींबद्दल २९ आस्थापनांना सुधारणा नोटीस देण्यात आल्या. मात्र नागपुरातील कोणत्या आस्थापनांची तपासणी झाली, हे एफडीएच्या निवेदनात सांगितलेले नाही. नागपूर विभागात पतंजलीचा कोणताही माल जप्त झाला का, हेही त्यात नाही. पतंजलीच्या तुपाची जप्ती छत्रपती संभाजीनगरातीलच आहे.

२८ ते ३१ ऑक्टोबर या काळात एफडीएने १७ आस्थापनांमधून ७९ लाख ४० हजार रुपयांचे बंदी असलेले अन्नपदार्थ जप्त केले. या कारवाईत १३ एफआयआर नोंदवले गेले, १६ जणांना अटक झाली, सात आस्थापनांना सील लावण्यात आले आणि सहा वाहने जप्त करण्यात आली.

इतर मोठ्या जप्त्यांमध्ये ठाणे जिल्ह्यातील भिवंडीत अॅव्हेन्यू सुपरमार्ट्स लिमिटेडकडून १,४४,२१८ किलो खाद्यतेल घेण्यात आले. साताऱ्यातील अमीन ट्रेडर्सकडून तांदूळ, डाळी, गूळ आणि इतर अन्नपदार्थ मिळून २०,५६० किलो माल जप्त झाला. साताऱ्यातीलच स्वाती ऑइल मिल्स आणि सोलापुरातील एस जी ट्रेडर्स येथूनही खाद्यतेल ताब्यात घेतले गेले.

ही सर्व कारवाई अन्न सुरक्षा व मानके कायदा, २००६ आणि त्याखालील नियमांनुसार सुरू असल्याचे एफडीएने पुन्हा सांगितले. ग्राहकांपर्यंत पोहोचणारे अन्नपदार्थ ठरलेल्या सुरक्षा आणि दर्जाच्या अटी पाळणारे असावेत, हा त्यामागील उद्देश आहे.