अमेरिकेला स्वर्ग नकोच आहे का? पलाऊवर संकट

पॅसिफिक महासागरातल्या निळ्याशार पाण्याने, प्रवाळभित्तींनी आणि समृद्ध समुद्री जैवविविधतेने ओळखला जाणारा पलाऊ हा देश सध्या वेगळ्याच कारणामुळे चर्चेत आहे. अमेरिकेकडून तिथे मोठ्या प्रमाणात लष्करी हालचाली सुरू असून त्यामुळे स्थानिक लोकांमध्ये अस्वस्थता पसरली आहे. पलाऊमध्ये बंदराचा विस्तार, लष्करी रडार आणि इतर पायाभूत सुविधांवर काम सुरू असल्याने, भविष्यात एखादा संघर्ष झालाच तर हे छोटं द्वीपदेश त्यात ओढलं जाऊ शकतं, अशी भीती स्थानिकांना वाटतेय.

अमेरिका पलाऊच्या मुख्य बंदराच्या पुनर्बांधणीत जवळपास ५०० दशलक्ष डॉलरची गुंतवणूक करत आहे. बंदर आणखी खोल करून तिथे मोठी नौदल जहाजं येऊ शकतील अशी व्यवस्था केली जातेय. याशिवाय रडार यंत्रणा उभारणे आणि लष्करी वापरासाठी धावपट्टी वाढवणे, अशी कामंही सुरू आहेत, आणि यासोबत इतरही काही प्रकल्प पुढे नेले जात आहेत. अमेरिकेचं म्हणणं आहे की या सुविधांमुळे या भागातली प्रादेशिक सुरक्षा आणि लॉजिस्टिक क्षमता मजबूत होईल. पण स्थानिक नागरिक मात्र या वाढत्या लष्करी उपस्थितीकडे वेगळ्याच, संशयाच्या नजरेने पाहत आहेत.

पलाऊचा इतिहास दुसऱ्या महायुद्धाच्या भीषण आठवणींशी जोडलेला आहे. त्यामुळे भविष्यात अमेरिका आणि चीनसारख्या मोठ्या महासत्तांमध्ये काही संघर्ष झालाच, तर आपल्या भौगोलिक स्थानामुळे पलाऊ त्यात अडकू शकतो आणि अडचणीत येऊ शकतो, अशी भीती स्थानिकांना वाटतेय. पलाऊची लोकसंख्या तशी कमीच आहे आणि देशाची अर्थव्यवस्था मुख्यतः पर्यटन आणि समुद्री पर्यावरणावर अवलंबून आहे. त्यामुळे जर युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण झाली, तर सुरक्षेबरोबरच पर्यटन आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेवरही त्याचा परिणाम होईल, अशी चिंता स्थानिक पातळीवर व्यक्त होतेय.

या लष्करी प्रकल्पांमुळे पर्यावरणाच्या दृष्टीनेही प्रश्न उभे राहिले आहेत. पलाऊच्या समुद्रात दुर्मिळ डुगोंग, म्हणजेच समुद्री गाय आढळते, शिवाय वेगवेगळ्या प्रकारच्या प्रवाळभित्ती आणि इतर समुद्री जीवांचं तिथे वास्तव्य आहे आणि त्यांचे अधिवासही तिथेच आहेत. बंदरासाठी करावं लागणारं ड्रेजिंग आणि बांधकाम यामुळे प्रवाळभित्ती आणि डुगोंगच्या अधिवासावर परिणाम होऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जातेय. एकीकडे सुरक्षेची गरज आणि दुसरीकडे नाजूक समुद्री पर्यावरण जपण्याचं आव्हान, अशा दुहेरी कात्रीत पलाऊ सध्या सापडला आहे.