नववीची मुले आता शिकणार व्यवसायाचे धडे, एनसीईआरटीच्या अभ्यासक्रमात स्टार्टअपचा नवा धडा

शाळेच्या पुस्तकांत आता गणित, विज्ञान आणि इतिहास या विषयांबरोबरच व्यवसायाचे धडेही मुलांना शिकायला मिळत आहेत. शिक्षण अधिक व्यावहारिक व्हावे, म्हणजे फक्त पुस्तकी न राहता प्रत्यक्ष जगात उपयोगी पडावे, यासाठी एनसीईआरटीने (NCERT) नववीच्या सामाजिक शास्त्र अभ्यासक्रमात एक नवीन धडा जोडला आहे.

मुलांना लहान वयातच व्यवसायाचे मूलभूत नियम समजावेत, धोके पत्करण्याची क्षमता तयार व्हावी आणि स्टार्टअपची आवड निर्माण व्हावी, हा या धड्यामागचा मुख्य उद्देश आहे. म्हणजेच नववीतल्या विद्यार्थ्यांना उद्योजकतेची ओळख करून देण्याचा प्रयत्न या अध्यायातून केला जात आहे.

धड्याची मांडणी सोपी आणि रंजक ठेवली आहे. समाजावर आणि अर्थव्यवस्थेवर उद्योजकतेचा काय परिणाम होतो, व्यवसायाचे मुख्य कार्यक्षेत्र कोणते आणि प्रभावी बिझनेस प्लॅन कसा तयार करायचा, हे मुद्दे त्यात समजावून सांगितले आहेत.

आधुनिक तंत्रज्ञानाचाही या अध्यायात समावेश आहे. मार्केटचे विश्लेषण (Market Analysis) करण्यासाठी आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) सारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर कसा करता येतो, याची प्राथमिक माहिती शाळेतल्या मुलांना दिली जात आहे.

भारतातील स्टार्टअप इकोसिस्टम किती वेगाने वाढत आहे, याचीही माहिती धड्यात आहे. एका दशकापूर्वी देशात फारच थोडे स्टार्टअप्स होते, पण आता त्यांची संख्या २.३ लाखांपर्यंत पोहोचली आहे. भारत जगातील तिसरा सर्वात मोठा स्टार्टअप देश बनला आहे, असेही त्यात नमूद केले आहे.

अभ्यासक्रम अधिक रंजक व्हावा म्हणून दोन मोठ्या आणि प्रेरणादायी भारतीय ब्रँड्सचा प्रवासही या धड्यात जोडण्यात आला आहे.

पहिली कहाणी लिज्जत पापडची आहे. मुंबईतील ७ गृहिणींनी १९५९ मध्ये केवळ ८० रुपये उधार घेऊन हा उद्योग सुरू केला. कष्ट आणि शिस्त यांच्या जोरावर या उद्योगाने आज जागतिक पातळीवर आपले स्थान निर्माण केले आहे.

दुसरी कहाणी मोहन सिंह ओबेरॉय यांची आहे. पंजाबमध्ये जन्मलेल्या ओबेरॉय यांनी महिना ५० रुपयांच्या नोकरीपासून सुरुवात केली होती. पुढे पत्नीचे दागिने गहाण ठेवून त्यांनी पहिले हॉटेल विकत घेतले आणि ते भारताच्या हॉटेल्स इंडस्ट्रीतील दिग्गज बनले.

एनसीईआरटीचे हे पाऊल विद्यार्थ्यांना भविष्यात फक्त नोकरी शोधणारे न ठेवता, नोकऱ्या देणारे बनण्यासाठी नक्कीच प्रेरणा देईल, असे यात म्हटले आहे. शाळेच्या पुस्तकातूनच मुलांना उद्योजकतेची ओळख करून देण्याचा हा प्रयत्न आहे.