एनसीसी छात्रांना आता ड्रोन आणि सायबर सुरक्षेचे प्रशिक्षण, कवायतीला फक्त ३ ते ५ टक्के वेळ

राष्ट्रीय छात्र सेनेच्या (एनसीसी) प्रशिक्षणात आता आधुनिक कौशल्यांचा समावेश होत आहे. पुढच्या काळात तंत्रज्ञानामुळे जी आव्हाने समोर येणार आहेत, त्यांना तोंड देता यावे, हा त्यामागचा हेतू आहे. छात्रांना नागरी उड्डाण महासंचालनालयाची (डीजीसीए) मान्यता असलेले ड्रोन प्रशिक्षण मिळत आहे आणि त्यासोबत सायबर सुरक्षेचे धडेही दिले जात आहेत. एनसीसीचे महासंचालक लेफ्टनंट जनरल वीरेंद्र वत्स यांनी बुधवारी ही माहिती दिली.

आपत्ती व्यवस्थापन, नेतृत्व, व्यक्तिमत्त्व विकास, चिकित्सक विचार आणि सामाजिक बांधिलकी यांवरही भर दिला जात आहे. छात्रांनी जबाबदार नागरिक व्हावे आणि पुढे रोजगाराच्या संधींसाठीही ते सक्षम असावेत, असा प्रयत्न सुरू असल्याचे वत्स यांनी सांगितले.

वत्स पुणे एनसीसी ग्रुप मुख्यालयाच्या भेटीवर होते. या भेटीत त्यांनी वेगवेगळे उपक्रम आणि प्रशिक्षणाची व्यवस्था यांचा आढावा घेतला. महाराष्ट्र संचालनालयाचे अतिरिक्त महासंचालक मेजर जनरल विवेक त्यागी तेव्हा उपस्थित होते. प्रशिक्षण शिबिरातील छात्रांशी बोलताना वत्स यांनी शिस्त, नेतृत्व, निःस्वार्थ सेवा आणि जबाबदार नागरिकत्व ही मूल्ये अंगी बाणवण्याचे आवाहन केले.

तंत्रज्ञान बदलते आहे, तशा भविष्यातल्या गरजाही बदलत आहेत. म्हणून पारंपरिक लष्करी प्रशिक्षणासोबत आधुनिक कौशल्येही शिकवणे गरजेचे आहे, असे वत्स यांनी स्पष्ट केले. शेती, वाहतूक, संरक्षण अशा अनेक क्षेत्रांत ड्रोनचा वापर वाढणार आहे, त्यामुळे छात्रांना त्याचे प्रशिक्षण दिले जात आहे. सायबर सुरक्षेचे प्रशिक्षण 'नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इलेक्ट्रॉनिक्स अँड आयटी' (एनआयएलईटी) मार्फत दिले जात आहे. यामुळे छात्रांची आधुनिक तंत्रज्ञानाशी ओळख होईल आणि रोजगारक्षमताही वाढण्यास मदत होईल, असे त्यांनी सांगितले.

कवायतीसाठी एनसीसीच्या एकूण प्रशिक्षणातला फक्त तीन ते पाच टक्के वेळ दिला जातो. बाकीचा वेळ लष्करी कौशल्यांसह समाजसेवा, समुदाय विकास, नेतृत्व, व्यक्तिमत्त्व विकास आणि चिकित्सक विचार यांसाठी वापरला जातो. त्यामुळे एनसीसीकडे फक्त शिस्त आणि कवायत म्हणून न बघता तरुणांच्या सर्वांगीण विकासाचे व्यासपीठ म्हणून बघितले जाते, असे वत्स यांनी नमूद केले. 'नशामुक्त भारत', 'क्षयरोगमुक्त भारत', 'एक पेड माँ के नाम' आणि आपत्ती व्यवस्थापन अशा उपक्रमांतून छात्रांना समाजातील प्रश्नांशी जोडले जात आहे. पंतप्रधान इंटर्नशिप योजनेत सहभागी होण्याची संधीही एनसीसी छात्रांना देण्यात आली आहे.

देशातील एनसीसी छात्रांची संख्या गेल्या १२ वर्षांत १३ लाखांवरून २० लाखांपर्यंत गेली आहे. महिला छात्रांना जास्तीत जास्त संधी देण्यावरही भर आहे. एनसीसी सुरू करण्यासाठी अनेक शैक्षणिक संस्था प्रतीक्षेत आहेत. तरीही नुसता विस्तार करण्यापेक्षा आहे त्या व्यवस्थेला अधिक सक्षम करण्यावर आणि प्रशिक्षणाचा दर्जा वाढवण्यावर सध्या भर असल्याचे वत्स यांनी सांगितले. महाराष्ट्रातील एनसीसीच्या महिला छात्रांनी सलग तीन वर्षे पंतप्रधान मेळाव्यात 'अखिल भारतीय सर्वोत्कृष्ट छात्र' हा मान मिळवला, असा उल्लेख करून त्यांनी त्यांच्या कामगिरीचे कौतुक केले.