नवरात्रीला "नवरात्र" का म्हणतात? नऊ रात्रींच्या पूजेमागचे कारण

नवरात्र सुरू झाली की नऊ दिवस देवीचा जयजयकार चालतो. २०२६ ची शारदीय नवरात्र ११ ऑक्टोबरपासून सुरू होत आहे. या काळात लोक दिवसभर देवीच्या मंदिरात जातात, पूजा करतात, गरबा खेळतात आणि जागरण करतात. पण या सणाला नऊ दिवस न म्हणता फक्त नवरात्र का म्हणतात, असा प्रश्न पडतो. या शब्दामागे एक मोठे कारण आहे आणि ते अनेकांना माहीत नाही.

आपण दिवसभर काम करतो, धावपळ करतो आणि रात्री शांत झोपतो. झोपल्यानंतर सकाळी आपल्याला फ्रेश वाटते. नवरात्रही तशीच आहे, ती आपल्या आत्म्याला विश्रांती देणारी आहे, असे सांगितले जाते.

नवरात्रीत खरी शक्ती रात्रीच जागी होते, असे म्हटले आहे. शास्त्रात सांगितले आहे की, रात्रीच्या वेळी ब्रह्मांडाची ऊर्जा सगळ्यात जास्त पॉवरफुल असते आणि यावेळी देवीची शक्ती पृथ्वीवर जास्त असते. त्यामुळे दिवसा केलेल्या पूजेपेक्षा रात्री केलेली पूजा, जप आणि ध्यान जास्त लवकर लागते. साधकाला थेट देवीशी कनेक्शन लागते. म्हणूनच नवरात्रीत रात्री गरबा, जागरण आणि मंत्रपठण केले जाते.

रात्र म्हणजे फक्त अंधार नाही, तर आराम आहे. दिवसभराच्या दगदगीनंतर रात्री शांतता मिळते. अध्यात्मात रात्रीचा अर्थ याहून खोल सांगितला आहे. ऑफिस, मोबाईल आणि माणसांमध्ये आपले मन बाहेर भटकत असते. रात्री शांतता असल्याने आपण स्वतःमध्ये डोकावतो. हीच खरी साधना आहे. शांततेत बसून मंत्र म्हणणे आणि ध्यान करणे रात्रीच जास्त चांगले होते. म्हणून रात्रीच्या साधनेला सगळ्यात वरचा मान दिला आहे.

या नऊ रात्री सामान्य रात्री नसतात. या काळात वातावरणात एक वेगळीच ऊर्जा फिरत असते आणि देवीची स्त्री ऊर्जा खूप जास्त सक्रिय असते. दिवसा सूर्याची ऊर्जा खूप स्ट्रॉंग असते, पण रात्री सूर्य नसतो. म्हणून वातावरण सात्विक आणि शांत होते. ही वेळ साधकासाठी बेस्ट असते. या शांततेत देवीची ऊर्जा लवकर आपल्यात येते.

म्हणूनच मोठमोठे तांत्रिक आणि साधू लोक पूर्ण वर्ष या नऊ रात्रींची वाट बघतात. या काळात केलेली कोणतीही साधना आणि मंत्र सिद्धी यांचे फळ १०० पटीने जास्त मिळते, अशी मान्यता आहे. रात्रीची शांतता आणि एकांत गुप्त साधनेसाठी एकदम परफेक्ट असतो.

नवरात्र एक गोष्ट शिकवते, असे यात म्हटले आहे. खरी शक्ती बाहेरच्या गोंधळात नाही, तर आपल्या आतल्या शांततेत आहे. दिवसभर आपण बाहेर शोधतो, पण रात्री शांत बसतो तेव्हा देवी आत सापडते. या नऊ रात्री मनापासून पूजा केली आणि ध्यान केले, तर माणसाची आध्यात्मिक प्रगती खूप वेगाने होते. मनातल्या इच्छा पूर्ण होतात आणि देवीची कृपा मिळते. म्हणून याला नऊ दिवस नाही, तर नवरात्र म्हणतात, कारण हा खेळ रात्रीचा आहे, विश्रांतीचा आहे आणि स्वतःला पुन्हा नव्याने शोधण्याचा आहे.

धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई अशा विषयांवरील लेख केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे.