जे. जे. रुग्णालयात नऊ महिन्यांच्या बालिकेच्या हृदयातील दोष कॅथेटरने बंद, मोठी शस्त्रक्रिया टळली

नऊ महिन्यांची एक बालिका, वजन फक्त पाच किलो आणि वारंवार होणारे श्वसनाचे संसर्ग. प्रत्येक आजारपणानंतर तिच्या आई-वडिलांची काळजी वाढत चालली होती. तिचे वजन वाढत नव्हते आणि हृदयावर ताण येत होता. तपासणी केल्यावर तिच्या हृदयात जन्मजात दोष असल्याचे समोर आले.

या बालिकेवर मोठी शस्त्रक्रिया न करता कॅथेटरद्वारे उपचार करण्यात आले. ग्रँट शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि सर जे. जे. रुग्णालयातील विभागाने हे उपचार केले. 'पेटंट डक्टस आर्टेरिओसस' म्हणजेच पीडीए एका विशेष उपकरणाच्या साहाय्याने बंद करण्यात आला. उपचार यशस्वी झाल्यावर पालकांनी सुटकेचा निःश्वास सोडला. वारंवारच्या आजारपणातून बाहेर पडून आता या चिमुकलीला निरोगी बालपणाची नवी सुरुवात मिळेल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.

पीडीए म्हणजे काय, हेही रुग्णालयाच्या माहितीत सांगितले आहे. जन्मानंतर बंद होणे अपेक्षित असलेली, महाधमनी आणि फुफ्फुसाची धमनी यांना जोडणारी रक्तवाहिनी उघडी राहते, तेव्हा हा त्रास होतो. या बालिकेत पीडीएचा आकार मोठा होता. त्यामुळे फुफ्फुसांकडे जादा रक्तप्रवाह होत होता. परिणामी हृदयावर अतिरिक्त ताण येऊन श्वसनाच्या तक्रारी आणि वारंवार संसर्ग अशी समस्या निर्माण झाली होती.

ही प्रक्रिया डॉ. हरिओम कोळपकर आणि त्यांच्या टीमने केली. हृदय व वक्ष शल्यचिकित्सा, भूलशास्त्र आणि बालरोग या विभागांनीही उपचारांत भूमिका बजावली. अधिष्ठाता डॉ. अजय भंडारवार आणि वैद्यकीय अधीक्षक डॉ. संजय सुरासे यांच्या नेतृत्वाखाली विविध विभागांनी एकमेकांशी समन्वय साधून उपचार पूर्ण केले.

जे. जे. रुग्णालयातील हृदय विभागाचे प्रमुख डॉ. अनंत मुंडे यांनी सांगितले की, बालिकेचे वय, वजन आणि हृदयाची स्थिती या तिन्ही बाबी उपचार करताना आव्हानात्मक होत्या. मात्र वेळेत निदान आणि योग्य उपचार मिळाल्याने मोठी शस्त्रक्रिया टाळता आली. हृदयातील दोष बंद झाल्यामुळे तिच्या वाढीसाठी आणि पुढील आरोग्यासाठी सकारात्मक स्थिती निर्माण झाली आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

जे. जे. रुग्णालयाच्या हृदयरोग विभागात प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजनेअंतर्गत पात्र रुग्णांना विविध प्रगत हृदयरोग उपचार मोफत उपलब्ध आहेत. त्यात अँजिओप्लास्टी व स्टेंट, हात-पायांसह इतर धमन्यांवरील कॅथेटर उपचार, मिट्रल, अॅऑर्टिक, पल्मोनरी व ट्रायकस्पिड झडपांवरील बलून प्रक्रिया यांचा समावेश आहे. तसेच एएसडी, व्हीएसडी व पीडीए यांसारख्या जन्मजात हृदयदोषांवरील उपचार आणि पेसमेकर, एआयसीडी, सीआरटी व कंडक्शन सिस्टीम पेसिंग हेही उपलब्ध आहे.

याशिवाय छातीवरून व अन्ननलिकेतून केली जाणारी इकोकार्डिओग्राफी, स्ट्रेस इको, जन्मजात हृदयदोषांची तपासणी आणि गर्भातील बाळाच्या हृदयाची इको तपासणीही या विभागात उपलब्ध आहे.