नागपूर पोलिसांची नवी रचना: १९ निकषांवर ठरणार मनुष्यबळ, १३० गस्ती पथकांवर ट्रॅकर

नागपूर शहरातील पोलिसिंग आता जुन्या पद्धतीने न चालवता आकडेवारी आणि प्रत्यक्ष गरज यांच्या आधारे ठरवण्याकडे वाटचाल सुरू आहे. शहरातील प्रत्येक पोलीस स्टेशनसाठी गुन्हे, प्रतिबंधात्मक कारवाई, आपत्कालीन कॉल आणि उपलब्ध मनुष्यबळ अशा १९ निकषांवर स्वतंत्र आकडेवारी तयार करण्यात आली आहे.

गुरुवारी झालेल्या 'मीट द प्रेस' कार्यक्रमात पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील यांनी ही माहिती दिली. कोणत्या स्टेशनला जादा पोलीस बळ, गाड्या आणि इतर साधने द्यायची, हे याच आकडेवारीवरून ठरणार आहे. सर्व स्टेशनना सारखेच मनुष्यबळ देण्यापेक्षा प्रत्यक्ष कामाच्या बोजानुसार साधनांचे वाटप व्हायला हवे, असे त्यांनी सांगितले.

याचे उदाहरण त्यांनी दिले. हुडकेश्वर स्टेशनच्या हद्दीत ११२ क्रमांकावर दर महिन्याला सुमारे ६८३ कॉल येतात. बजाजनगरमध्ये हा आकडा सुमारे ११० आहे. अशा वेळी दोन्ही स्टेशनना सारखे मनुष्यबळ देणे योग्य ठरणार नाही, असे त्यांचे म्हणणे होते.

नागपूर जिल्ह्याची भौगोलिक स्थिती आणि गुन्ह्यांचे स्वरूप लक्षात घेऊन पोलिसिंगची नव्याने रचना केली जात असल्याचेही त्यांनी सांगितले. मुंबईच्या धर्तीवर शहरी पोलिसिंगची वेगवेगळी कामे निरीक्षक, द्वितीय निरीक्षक आणि सहायक निरीक्षक स्तरावर वाटून देण्याची योजना आहे. त्यामुळे कायदा-सुव्यवस्थेबरोबरच तपासावरही पुरेसे लक्ष देता येईल.

पोलीस कर्मचाऱ्यांचे शिक्षण आणि कौशल्य पाहून त्यांना काम सोपवण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. आर्थिक गुन्हे शाखेत वाणिज्य शाखेची पार्श्वभूमी असलेल्या कर्मचाऱ्यांना प्राधान्य मिळेल. सायबर गुन्ह्यांच्या तपासात कॉम्प्युटर सायन्स आणि बीसीए शिक्षण घेतलेल्यांना प्राधान्य दिले जाईल. आपापल्या क्षेत्रात काम करताना कर्मचाऱ्यांना तज्ज्ञ बनवण्यावर भर राहील.

महिला सुरक्षेसाठी महिला अधिकाऱ्यांच्या नेतृत्वाखाली १२ निर्भया पथके कार्यरत करण्यात आली आहेत. जास्त गर्दीच्या पोलीस स्टेशनमध्ये गरजेनुसार जादा मनुष्यबळ देण्याचीही योजना आहे.

घरफोडी आणि वाहनचोरीच्या घटनांचे विश्लेषण केले असता, रात्री ३ ते पहाटे ५ ही वेळ गुन्हेगारांसाठी जास्त सक्रिय असल्याचे आढळले. म्हणून या वेळेतील गस्त अधिक प्रभावी केली जाईल. रहिवासी भागांत पोलीस सहायता गट तयार करून स्थानिक सुरक्षा रक्षकांनाही त्यात सामील करून घेतले जाईल.

स्टेशन पातळीवर वरिष्ठ पोलीस निरीक्षकासोबत गुन्हे पोलीस निरीक्षक आणि पोलीस उपनिरीक्षक यांच्या जबाबदाऱ्या ठरवून गस्त आणि तपास वेगवेगळ्या स्तरांवर मजबूत करण्याची योजना आहे.

बीट पोलिसिंग भक्कम करण्यासाठी शहरातील १३० गस्ती पथकांवर मोबाइल ट्रॅकिंग डिव्हाइस बसवले जात आहेत. त्यामुळे पथकांच्या हालचालींवर आणि संबंधित भागात पोलीस प्रत्यक्ष किती असतात यावर लक्ष ठेवता येईल. गुन्ह्यांची जमिनीवरची माहिती मिळवण्यात बीट मार्शलची भूमिका महत्त्वाची असल्याने ही व्यवस्था अधिक सक्षम केली जात आहे.