नागपूर पदवीधर निवडणुकीत भाजपला धक्का, वंजारी जिंकले; कोहळेंच्या पराभवामागे कोणती कारणे?

नागपूर पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीत भाजपला आपल्याच बालेकिल्ल्यात मोठा धक्का बसला आहे. काँग्रेसचे उमेदवार अभिजीत वंजारी यांनी भाजपचे उमेदवार सुधाकर कोहळे यांचा पराभव केला. या विजयामुळे काँग्रेससाठी नागपूरमध्ये नवे दरवाजे उघडले आहेत, असे बोलले जात आहे.

कोहळे यांना जिंकून देण्यासाठी भाजपने सर्व प्रकारची रणनीती आखली होती, सूक्ष्म नियोजन केले होते आणि जोरदार प्रचारही केला होता. तरीसुद्धा प्रत्यक्ष मतदानाचे गणित जुळवण्यात पक्षाला यश आले नाही.

राज्याची उपराजधानी असलेल्या नागपूरमध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भाजपचे वर्चस्व सर्वांना माहीत आहे. या निवडणुकीसाठी भाजपने कोहळे यांच्यासाठी मोठी फिल्डिंग लावली होती. राज्यातील बड्या नेत्यांनी त्यांच्यासाठी मोठ्या प्रचारसभाही घेतल्या. केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी आणि महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांच्यासह मुख्यमंत्र्यांकडूनही मोठी फौज उभी करण्यात आली होती.

पराभवानंतर मात्र हक्काच्या मतांचेच विभाजन झाल्याची चर्चा सुरू आहे. काही ठराविक मते आपलीच आहेत अशी भाजपची मानसिकता, मतदारांना गृहीत धरणे आणि पदवीधरांच्या मूळ समस्या व अडचणींकडे केलेले दुर्लक्ष, ही कारणे पराभवाला कारणीभूत ठरली असावीत, असा अंदाजही आता वर्तवला जात आहे.

पहिले कारण म्हणून अपक्ष उमेदवार नितेश कराळे यांची भूमिका सांगितली जात आहे. सोशल मीडियावर प्रचंड लोकप्रिय असलेले हे शिक्षक भाजपच्या पराभवातील सर्वात मोठे 'एक्स-फॅक्टर' ठरल्याची चर्चा आहे. कराळे यांनी तरुण आणि बेरोजगार पदवीधरांचे प्रश्न मांडले आणि मोठ्या संख्येने मते मिळवली.

विशेष म्हणजे अभिजीत वंजारी यांनी कराळे यांना आपला "धाकटा भाऊ" आणि मित्र म्हटले होते. हा एका सुनियोजित निवडणूक रणनीतीचा भाग मानला जात होता. दुसऱ्या पसंतीच्या मतांची मोजणी झाली, तेव्हा कराळे यांची मोठी मते थेट काँग्रेसचे वंजारी यांना मिळाली. त्यामुळे भाजपचे उमेदवार कोहळे यांची आघाडी संपुष्टात आली.

दुसरे कारण म्हणजे भाजपमधील अंतर्गत कलह आणि बंडखोरी. नागपूर हा आरएसएस आणि भाजपचा अभेद्य किल्ला मानला जातो, पण यावेळी पक्षातील अंतर्गत गटबाजी आणि बंडखोरीने भाजपचे गणित बिघडवले. तिकीट वाटपावरून स्थानिक नेते आणि कार्यकर्त्यांमध्ये नाराजी होती.

कोहळे यांना उमेदवारी मिळाल्यानंतर भाजपचा पारंपरिक कार्यकर्ता वर्ग कामाला लागला नाही. ज्या आक्रमकतेसाठी आणि एकतेसाठी भाजप ओळखला जातो, त्या पद्धतीने त्यांना सुरुवात करता आली नाही. पक्षांतर्गत मतभेद आणि बंडखोरीमुळे मतांचे विभाजन झाले आणि त्याचा थेट फटका पक्षाला बसला.