नागपूर पदवीधर मतदारसंघाची निवडणूक २३ ऑक्टोबरला, भाजप-काँग्रेसमध्ये चुरस

महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या नागपूर पदवीधर मतदारसंघातील लढत आता आणखी तापणार आहे. निवडणूक आयोगाने राज्यातील पाच रिक्त जागांसाठी द्विवार्षिक निवडणुकीचे वेळापत्रक जाहीर केले असून २३ ऑक्टोबरला सकाळी ८ ते दुपारी ४ या वेळेत मतदान होणार आहे. मतमोजणी आणि निकाल २७ ऑक्टोबरला जाहीर होतील.

निवडणूक होणाऱ्या पाच जागांमध्ये तीन पदवीधर आणि दोन शिक्षक मतदारसंघांचा समावेश आहे. यापैकी नागपूर पदवीधर मतदारसंघाकडे विशेष राजकीय लक्ष लागून राहणार आहे, कारण काँग्रेस आणि भाजप या दोन्ही पक्षांनी या जागेसाठी पुन्हा एकदा निवडणुकीच्या तयारीला सुरुवात केली आहे.

जाहीर झालेल्या वेळापत्रकानुसार, निवडणुकीची अधिसूचना २९ सप्टेंबरला निघणार आहे. उमेदवारी अर्ज भरण्याची शेवटची तारीख ६ ऑक्टोबर असून ७ ऑक्टोबरला अर्जांची छाननी होणार आहे. उमेदवारी मागे घेण्याची अंतिम तारीख ९ ऑक्टोबर आहे आणि संपूर्ण निवडणूक प्रक्रिया ३१ ऑक्टोबरपर्यंत पूर्ण होणे अपेक्षित आहे.

नागपूर, वर्धा, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या संपूर्ण नागपूर विभागाचा समावेश असलेला हा मतदारसंघ राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाचा मानला जातो. जवळपास ५८ वर्षे ही जागा भाजप आणि त्याआधीच्या जनसंघाकडे राहिली होती. या दीर्घ वर्चस्वाला काँग्रेसचे उमेदवार अभिजित वंजारी यांनी २०२० च्या निवडणुकीत खंड पाडला.

२०२० मध्ये वंजारी यांनी भाजपचे उमेदवार संदीप जोशी यांचा १८,९१० मतांनी पराभव केला होता. महाराष्ट्राच्या मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी प्रसिद्ध केलेल्या अधिकृत निकालपत्रकानुसार वंजारी यांना ६१,७०१ तर जोशी यांना ४२,७९१ मते मिळाली होती.

या निकालामुळे भाजपची या मतदारसंघावरील दीर्घकालीन पकड संपुष्टात आली. यापूर्वी गंगाधरराव फडणवीस आणि नितीन गडकरी यांच्यासारख्या दिग्गज नेत्यांनी या जागेचे प्रतिनिधित्व केले होते.

त्यामुळे २०२६ ची निवडणूक भाजपसाठी ही जागा पुन्हा मिळवण्याची तर काँग्रेससाठी ती राखण्याची संधी ठरणार आहे.

भाजपने ही जागा पुन्हा मिळवण्यासाठी मतदार नोंदणी मोहिमेसह तयारी वाढवल्याचे सांगितले जात आहे. निवडणुकीपूर्वीच्या राजकीय समीकरणांनुसार, माजी आमदार सुधाकर कोहळे आणि माजी आमदार (एमएलसी) अनिल सोले यांची नावे पक्षांतर्गत संभाव्य उमेदवार म्हणून चर्चेत आहेत.

दुसरीकडे, काँग्रेस विद्यमान आमदार (एमएलसी) अभिजित वंजारी यांनाच पुन्हा उमेदवारी देण्याच्या तयारीत आहे. नागपूर पदवीधर मतदारसंघासाठी त्यांच्या उमेदवारीला पक्षाचा पाठिंबा मिळाल्याचे यापूर्वीच समोर आले आहे.

या लढतीला तिसरा कोन शिक्षक भारतीने अभियंता अतुल देशमुख यांना उमेदवार म्हणून जाहीर केल्यामुळे मिळाला आहे.

प्रतिस्पर्धी पक्षांनी आपापली संघटनात्मक यंत्रणा कामाला लावली असून मतदार नोंदणीवर भर दिला जात असल्याने नागपूरची ही निवडणूक संपूर्ण विदर्भात लक्षवेधी ठरण्याची शक्यता आहे.

रिक्त जागा पुढीलप्रमाणे आहेत, औरंगाबाद पदवीधर मतदारसंघ - सतीश भानुदास चव्हाण, पुणे पदवीधर मतदारसंघ - अरुण गणपतराव लाड, नागपूर पदवीधर मतदारसंघ - अभिजित गोविंदराव वंजारी, अमरावती शिक्षक मतदारसंघ - किरण रामराव सरनाईक, आणि पुणे शिक्षक मतदारसंघ - जयंत दिनकर असगावकर.

२०२० च्या निकालांवरून या तीन पदवीधर जागांचे राजकीय महत्त्व स्पष्ट होते. नागपूरच्या लढतीत वंजारी यांनी ६१,७०१ मते मिळवून ६०,७४७ या विजयी कोट्याचा टप्पा ओलांडला होता, तर भाजपचे जोशी ४२,७९१ मतांवर थांबले होते.

निवडणूक वेळापत्रकानुसार २९ सप्टेंबरला अधिसूचना, ६ ऑक्टोबरला उमेदवारी अर्जांची अंतिम तारीख, ७ ऑक्टोबरला छाननी, ९ ऑक्टोबरला अर्ज मागे घेण्याची अंतिम तारीख, २३ ऑक्टोबरला सकाळी ८ ते दुपारी ४ या वेळेत मतदान आणि २७ ऑक्टोबरला मतमोजणी व निकाल जाहीर होणार आहेत.

या घोषणेमुळे निवडणुकीची यंत्रणा औपचारिकरित्या कार्यरत झाली असून, दशकानुदशकांच्या वर्चस्वानंतर गमावलेली जागा पुन्हा मिळवण्याच्या भाजपच्या प्रयत्नांच्या पार्श्वभूमीवर नागपूर पदवीधर मतदारसंघात काँग्रेस आणि भाजप यांच्यात आणखी एक उच्च-प्रतिष्ठेची लढत पाहायला मिळणार आहे.