नागपूर पदवीधर मतदारसंघाची निवडणूक जाहीर, २३ ऑक्टोबरला मतदान; भाजपला जुना गड परत मिळणार का
निवडणूक आयोगाने नागपूर विभाग पदवीधर मतदारसंघाची निवडणूक जाहीर केली असून २३ ऑक्टोबरला मतदान होणार आहे. २०२० मध्ये काँग्रेसचे अभिजित वंजारी यांनी भाजपकडून हा गड हिसकावून घेतला होता, आता तो परत मिळवण्यासाठी भाजप प्रयत्नशील आहे.
निवडणूक आयोगाने नागपूर विभाग पदवीधर मतदारसंघातील निवडणुकीची घोषणा केली आहे. विधान परिषदेच्या या जागेवर नेहमीप्रमाणे भाजप आणि काँग्रेस यांच्यात थेट लढत होणार असून दोन्ही पक्षांनी तयारी सुरू केली आहे. या निवडणुकीसाठी मतदार नोंदणीची प्रक्रियाही नव्याने पार पडली आहे. ज्या पक्षाने जास्तीत जास्त मतदारांची नोंदणी करून घेतली असेल, त्या पक्षाला विजयाची अधिक शक्यता असल्याचे मानले जाते.
१९५८ ते २०२० या ६२ वर्षांच्या काळात या जागेवर जनसंघ आणि भाजपचेच वर्चस्व राहिले. १९७८ पासून तर ही जागा भाजपचा पक्का गड बनली होती. मात्र २०२० च्या निवडणुकीत काँग्रेसचे अभिजित वंजारी यांनी भाजपकडून ही जागा खेचून घेत मोठा धक्का दिला. आता २३ ऑक्टोबरला मतदान होणार असल्याने भाजप कोणत्याही परिस्थितीत हा गड पुन्हा मिळवण्याचा प्रयत्न करेल, तर काँग्रेस ही जागा कोणत्याही आव्हानाला तोंड देत राखण्याचा प्रयत्न करेल.
२०२० च्या निवडणुकीत भाजपने आपले तत्कालीन विप सदस्य अनिल सोले यांच्याऐवजी संदीप जोशी यांना उमेदवारी दिली होती, तर काँग्रेसने अभिजित वंजारी यांना तिकीट दिले होते. त्यावेळी एकूण नोंदणीकृत मतदारांची संख्या २ लाख ७ हजार होती आणि १ लाख ३२ हजार ९२३ मते पडली होती. स्वतःसाठी सुरक्षित समजल्या जाणाऱ्या या जागेवर भाजपला पराभव पत्करावा लागला, कारण उमेदवार जोशी यांना ४२,७९२ मते मिळाली, तर काँग्रेसच्या वंजारी यांनी ६१,७०१ मते मिळवत १८,९१० मतांच्या फरकाने त्यांचा पराभव केला.
यंदाही काँग्रेसने आपले विद्यमान सदस्य अभिजित वंजारी यांनाच पुन्हा उमेदवारी देण्याचा मानस व्यक्त केला आहे. वंजारी गेले काही महिने मतदार नोंदणी आणि स्वतःच्या बाजूने प्रचारासाठी सक्रिय आहेत. यावेळी किमान २५,००० मतांनी विजय मिळवू, असा दावा वंजारी यांनी केला आहे.
भाजपने या मतदारसंघात आपले माजी आमदार सुधाकर कोहळे यांना मतदार नोंदणीचे प्रभारी म्हणून नेमले होते आणि त्यांना उमेदवारी देण्याचे आश्वासनही दिले होते. आपल्याला उमेदवारी मिळाली तर ही जागा पुन्हा भाजपच्या खात्यात येईल, असा दावा कोहळे यांनी केला आहे. मात्र पक्षाने अद्याप उमेदवाराचा चेहरा स्पष्ट केलेला नाही.
निवडणूक कार्यक्रमानुसार २९ सप्टेंबरला निवडणुकीची अधिसूचना जारी होईल. उमेदवारी अर्ज भरण्याची अंतिम तारीख ६ ऑक्टोबर असून ७ ऑक्टोबरला अर्जांची छाननी होईल. उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याची अंतिम तारीख ९ ऑक्टोबर आहे. २३ ऑक्टोबरला सकाळी ८ ते संध्याकाळी ४ या वेळेत मतदान होईल, तर २७ ऑक्टोबरला मतमोजणी होणार आहे. संपूर्ण निवडणूक प्रक्रिया ३१ ऑक्टोबरपूर्वी पूर्ण केली जाईल.
या मतदारसंघात येणाऱ्या नागपूर, वर्धा, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या सहा जिल्ह्यांमध्ये तात्काळ प्रभावाने आदर्श आचारसंहिता लागू झाली आहे. महाराष्ट्रात एकूण ३ पदवीधर आणि २ शिक्षक मतदारसंघांसाठी ही निवडणूक होत आहे. सध्याचे सदस्य अभिजित वंजारी यांचा कार्यकाळ ६ डिसेंबरला संपत आहे.
या मतदारसंघाचा इतिहास पाहता, १९७८ आणि १९८४ च्या निवडणुकीत स्वर्गीय गंगाधरराव फडणवीस विजयी झाले होते, तर १९९० ते २००८ या काळातील चार निवडणुकांमध्ये नितीन गडकरी विजयी होत राहिले. २००२ च्या निवडणुकीत तर गडकरी बिनविरोध निवडून आले होते. २०१४ च्या निवडणुकीत भाजपने अनिल सोले यांना उमेदवारी दिली आणि ते विजयी झाले. १९५८ मध्ये या जागेवर पहिली निवडणूक झाली तेव्हा जनसंघाचे बच्छराज व्यास निवडून आले होते. त्यानंतर १९७० पर्यंत श्रीधर सोहोनी, विष्णू देशपांडे, रामजीवन चौधरी, डॉ. मोतीराम लहाने आणि डॉ. प्रमिला टोपले हे विधान परिषदेचे सदस्य बनले होते.
