नागपुरात दसरा आणि धम्मचक्र प्रवर्तन दिनासाठी ३,५०० पोलीस तैनात, AI ने संशयितांवर नजर

दसरा, धम्मचक्र प्रवर्तन दिन आणि विजयादशमीच्या विविध कार्यक्रमांच्या पार्श्वभूमीवर नागपूर पोलिसांनी शहरातील सुरक्षेची व्यापक तयारी केली आहे. दीक्षाभूमीवर जमणारी लाखो अनुयायांची गर्दी, कामठीतील ड्रॅगन पॅलेस, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या मुख्यालय परिसरातील विजयादशमी कार्यक्रम आणि शहरभर होणारे रावण दहन, या सगळ्यासाठी पोलिसांनी सविस्तर आराखडा तयार केला आहे.

यंदा नेहमीच्या पोलीस बंदोबस्ताबरोबर आधुनिक तंत्रज्ञानाचाही वापर केला जात आहे. सीसीटीव्ही कॅमेरे, एआय तंत्रज्ञान, बीडीडीएस पथक, डॉग स्क्वॉड, ड्रोनद्वारे देखरेख, क्राउड मॅनेजमेंट, गुप्तचर विभाग आणि राखीव दल यांच्या मदतीने शहरातील संवेदनशील ठिकाणांवर नजर ठेवली जाईल. पोलीस आयुक्त डॉ. विश्वास नांगरे पाटील आपल्या टीमसह या तयारीत गुंतले आहेत. धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांना येणाऱ्या भाविकांना आणि नागरिकांना सुरक्षित वातावरण मिळावे आणि सर्व कार्यक्रम शांततेत पार पडावेत, असा पोलिसांचा प्रयत्न आहे.

सणासुदीच्या काळात शहरात कायदा आणि सुव्यवस्था राखण्यासाठी सुमारे ३,५०० पोलीस तैनात केल्याची माहिती देण्यात आली आहे. वरिष्ठ पोलीस अधिकारी, पोलीस निरीक्षक, सहायक पोलीस निरीक्षक, उपनिरीक्षक आणि इतर कर्मचारी वेगवेगळ्या ठिकाणी जबाबदारी सांभाळतील. राज्य राखीव पोलीस दल, दंगल नियंत्रण पथक आणि विशेष प्रतिसाद पथकेही बंदोबस्तात असतील. गरज पडली तर जादा कुमक तातडीने पाठवण्याची सोय केली आहे. काही ठिकाणी गणवेशातील पोलिसांबरोबर साध्या वेशातील पोलीसही असतील; गर्दीतील संशयास्पद हालचालींवर नजर ठेवणे हा त्यांचा उद्देश आहे.

सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांतून मिळणाऱ्या फुटेजच्या विश्लेषणासाठी एआय तंत्रज्ञान वापरले जात आहे. गर्दीच्या भागातील संशयास्पद हालचाली ओळखण्यासाठी आणि पोलिसांना देखरेखीत मदत होण्यासाठी याचा उपयोग अपेक्षित आहे. सणांच्या काळात बाजार, मुख्य रस्ते, प्रवेशद्वारे आणि सार्वजनिक ठिकाणी मोठ्या संख्येने लोक येतात, तेव्हा प्रत्येकावर थेट नजर ठेवणे पोलिसांसाठी अवघड असते. तरीही कोणत्याही संशयास्पद हालचालीची खातरजमा करण्यासाठी पोलिसांची चौकशी आणि माणसांकडून होणारी देखरेख महत्त्वाची राहील.

धम्मचक्र प्रवर्तन दिनाच्या मुख्य सोहळ्यासाठी दीक्षाभूमी परिसरात खास सुरक्षा योजना आखली आहे. महाराष्ट्रासह देशातील विविध राज्यांतून आणि परदेशातूनही अनुयायी येतात. प्रवेश आणि निर्गमन मार्गांवर देखरेख, रांगांचे नियोजन, गर्दीची हालचाल आणि वाहतूक नियंत्रणावर विशेष लक्ष दिले जाईल. लक्ष्मीनगर चौक, बजाज नगर चौक, काचीपुरा आणि माता कचेरी चौक या ठिकाणी पोलिसांची विशेष नजर असेल. परिसरातील जागा आणि गर्दी पाहून रांगा पुढे सरकवल्या जातील, जेणेकरून प्रवेशद्वारांवर अनावश्यक ताण येणार नाही.

दीक्षाभूमी परिसरात दोन पोलीस उपायुक्त, एक सहायक पोलीस आयुक्त, २० पोलीस निरीक्षक, ४० उपनिरीक्षक असे एकूण ७१ अधिकारी आणि सुमारे ६०० पोलीस तैनात करण्याची तरतूद आहे. याशिवाय राखीव दल आणि साध्या वेशातील पोलीसही बंदोबस्तात असतील.

कामठीतील ड्रॅगन पॅलेस येथेही मोठ्या संख्येने अनुयायी येण्याची शक्यता आहे. तेथे गर्दी नियंत्रण, वाहनांची ये-जा, पार्किंग आणि प्रवेश मार्गांवर देखरेख महत्त्वाची राहील. या भागात सुमारे ४५० पोलीस अधिकारी आणि कर्मचारी तैनात करण्याची व्यवस्था केली आहे. संविधान चौक आणि नागलोक परिसरातही पोलीस दल तैनात राहील. एकाच वेळी वेगवेगळ्या ठिकाणी कार्यक्रम होणार असल्याने कुठेही सुरक्षेत कमतरता राहू नये, यासाठी अधिकाऱ्यांमध्ये समन्वय ठेवावा लागेल.

संवेदनशील ठिकाणी तपासणी आणि सुरक्षा पाहणीसाठी बॉम्ब डिटेक्शन अँड डिस्पोजल स्क्वॉड (बीडीडीएस) काम करेल. संशयास्पद वस्तूंच्या तपासणीसाठी डॉग स्क्वॉडचीही मदत घेतली जाऊ शकते. ड्रोनद्वारे देखरेख गर्दीची स्थिती आणि लागू परवानगी व सुरक्षा नियमांनुसार केली जाईल. गुप्तचर विभाग संभाव्य संवेदनशील हालचालींच्या माहितीवर लक्ष ठेवेल, तर पोलीस नियंत्रण कक्ष आणि घटनास्थळी असलेले अधिकारी यांच्यातील संपर्कावर भर दिला जाईल. बेवारस बॅग किंवा असामान्य हालचालीची माहिती मिळाल्यास संबंधित पथक तपासणी करू शकेल.

पोलिसांनी क्राउड मॅनेजमेंटला सुरक्षा योजनेचा महत्त्वाचा भाग केला आहे. गर्दीच्या दबावाचे भाग ओळखणे, गरज पडल्यास मार्गात बदल करणे, आपत्कालीन स्थितीत लोकांना सुरक्षित जागी नेणे आणि रुग्णवाहिका व अत्यावश्यक सेवांसाठी रस्ता मोकळा ठेवणे यावर लक्ष दिले जाईल. ज्येष्ठ नागरिक, महिला, लहान मुले आणि दिव्यांग भाविकांना आवश्यक मदत मिळावी, असाही पोलिसांचा प्रयत्न राहील.

विजयादशमीनिमित्त राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचा कार्यक्रम आणि पथसंचलन होणार आहे. संघ मुख्यालय परिसरात सुरक्षा आणि वाहतूक व्यवस्थेवर पोलिसांचे विशेष लक्ष असेल. कार्यक्रमाभोवतीच्या रस्त्यांवर वाहतुकीचे नियोजन, लोकांची ये-जा आणि संवेदनशील ठिकाणी देखरेख केली जाईल.

विजयादशमीला शहरात एकूण ६४ ठिकाणी रावण दहनाचे कार्यक्रम होणार आहेत. यात वाडी आणि पारडी भागातील प्रत्येकी चार ठिकाणांचा समावेश आहे. कस्तूरचंद पार्क, तिरंगा चौक, नंदनवन, दर्शन कॉलनी, राजाबाक्षा, चोपडे लॉन, मनीष नगर, मानेवाडा आणि रेशमबाग यासह अनेक भागांत कार्यक्रम होतील. शहरातील ८३५ सार्वजनिक दुर्गा मूर्तींचे विसर्जन आणि ९० ठिकाणी घट विसर्जन यासाठीही पोलीस बंदोबस्ताची योजना आहे.

वाहतूक पोलिसांनाही विशेष जबाबदारी दिली आहे. मुख्य चौक, धार्मिक स्थळांकडे जाणारे रस्ते, कार्यक्रमस्थळांचा परिसर आणि गर्दीच्या भागात वाहतुकीचे नियोजन होईल. गरज असेल तेथे वाहतुकीत तात्पुरते बदल केले जाऊ शकतात. नागरिकांनी पोलिसांच्या सूचना पाळाव्यात आणि कार्यक्रमस्थळांजवळ विनाकारण वाहने उभी करू नयेत, असे आवाहन केले आहे. भाविकांनी घराबाहेर पडण्यापूर्वी वाहतूक सूचनांची माहिती घ्यावी, म्हणजे कोंडी आणि त्रास टाळता येईल, असाही सल्ला दिला आहे.

पोलिसांनी नागरिकांना शांतता राखण्याचे, अफवांवर लक्ष न देण्याचे आणि संशयास्पद वस्तू किंवा हालचालीची माहिती लगेच पोलिसांना देण्याचे आवाहन केले आहे. बेवारस बॅग किंवा संशयास्पद वस्तू दिसल्यास स्वतः तपासण्याचा प्रयत्न करू नये, जवळच्या पोलिसाला किंवा पोलीस नियंत्रण कक्षाला कळवावे. गर्दीत धीर धरावा आणि तैनात पोलिसांच्या सूचना पाळाव्यात, असेही सांगण्यात आले आहे.