नागपुरात उभारणार C-390 मिलेनियम विमानांची जोडणी; महिंद्रा आणि एम्ब्रेयरची निवड

महिंद्रा ग्रुप आणि एम्ब्रेयर यांनी भारतात एम्ब्रेयर C-390 मिलेनियम विमानांच्या उत्पादनासाठी अंतिम जोडणी रेषा नागपुरात उभारण्यासाठी नागपूरची निवड केली आहे. भारतीय हवाई दलाच्या (IAF) माध्यम वाहतूक विमान (MTA) कार्यक्रमाचा दोन्ही कंपन्या संयुक्तपणे पाठपुरावा करत आहेत. त्याचाच भाग म्हणून औद्योगिक आणि सहाय्यक उपकरणांच्या तयारीबाबत चर्चा आणि नियोजन त्यांनी सुरूच ठेवले आहे.

भारत सरकारने एम्ब्रेयर C-390 मिलेनियमची निवड केली आणि IAF च्या MTA कार्यक्रमांतर्गत ऑर्डर मिळाली, तर हे प्रस्तावित केंद्र भारतातील विमानाची स्थानिक जोडणी आणि औद्योगिककरण यांना पाठिंबा देईल. हा कार्यक्रम या भागीदारांना मिळाला तर आवश्यक औद्योगिक पायाभूत सुविधांचे काम वेगाने पुढे जावे, यासाठी दोन्ही कंपन्या महाराष्ट्र सरकारसोबत मिळून संबंधित प्रक्रिया पूर्ण करत आहेत.

महिंद्रा ग्रुपच्या ग्रुप एक्झिक्युटिव्ह बोर्डाचे सदस्य विनोद सहाय म्हणाले, "महिंद्रा भारतात जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक एरोस्पेस परिसंस्था निर्माण करण्यासाठी आणि देशाच्या आत्मनिर्भर भारत आकांक्षांना हातभार लावणाऱ्या अर्थपूर्ण उत्पादन व तंत्रज्ञानाच्या क्षमता निर्माण करण्यासाठी वचनबद्ध आहे." ते पुढे म्हणाले, "आम्ही C-390 मिलेनियमसाठी एम्ब्रेयरसोबत काम करत असताना, या कार्यक्रमाला मोठ्या प्रमाणावर पाठिंबा देण्यासाठी आवश्यक असलेली औद्योगिक परिसंस्था आम्ही तयार करत आहोत. नागपूर अशा क्षमतेसाठी एक उत्तम संधी प्रदान करते, आणि नागपूरमध्ये जमीन त्वरीत मंजूर केल्याबद्दल व संबंधित गरजांसाठी मदत केल्याबद्दल आम्ही महाराष्ट्र सरकारचे अत्यंत आभारी आहोत. अर्थातच, या सर्व तयाऱ्या भारत सरकारकडून C-390 मिलेनियमची निवड होण्यावर आणि IAF कडून ऑर्डर मिळण्यावर अवलंबून आहेत."

एम्ब्रेयर डिफेन्स अँड सिक्युरिटीचे प्रेसिडेंट आणि CEO बॉस्को द कॉस्टा ज्युनियर म्हणाले, "भारतात C-390 मिलेनियमच्या औद्योगिक क्षमता आणण्यासाठी आम्ही आमची तयारी पुढे नेत असताना एम्ब्रेयरला महिंद्रासोबतची आपली भागीदारी अधिक घट्ट करताना आनंद होत आहे. देशात एक मजबूत, दीर्घकालीन एरोस्पेस परिसंस्था निर्माण करण्याच्या दृष्टीने जोडणी केंद्रासाठी संभाव्य जागा म्हणून नागपूरची निवड करणे हे एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. आम्ही महाराष्ट्र सरकारच्या पाठिंब्याचे स्वागत करतो आणि भारतीय हवाई दलाच्या कार्यक्रमासाठी C-390 मिलेनियमची निवड झाल्यास, भारताच्या स्वदेशी एरोस्पेस आणि संरक्षण क्षमतांना बळकट करण्यासाठी आमच्या भागीदारांसोबत जवळून काम करण्यास उत्सुक आहोत."

प्रस्तावित नागपूर जोडणी केंद्र हे भारतातील एक अत्यंत आधुनिक केंद्र असेल. विमानांची जोडणी, प्रणालीचे एकत्रीकरण, उत्पादन अभियांत्रिकी, स्थानिक पुरवठा साखळीचा विकास आणि इतर गोष्टींचे ज्ञान ते देशात आणेल. कार्यक्रमाचे कंत्राट मिळण्यावर अवलंबून, मेक इन इंडिया आणि आत्मनिर्भर भारत उद्दिष्टांनुसार उत्पादन, विक्रीपश्चात सेवा, प्रशिक्षण आणि आयुष्यभराचे सहकार्य देण्यासाठी भारतीय एरोस्पेस कंपन्यांना C-390 मिलेनियमच्या परिसंस्थेत टप्प्याटप्प्याने सामील करून घेण्याचा या भागीदारीचा मानस आहे.

या भागीदारीची पार्श्वभूमीही आहे. फेब्रुवारी 2024 मध्ये एम्ब्रेयर आणि महिंद्रा यांनी MoU वर स्वाक्षरी केली होती. त्याच्या आधारे IAF च्या MTA कार्यक्रमासाठी C-390 मिलेनियमला संयुक्तपणे पुढे नेण्यासाठी त्यांनी ऑक्टोबर 2025 मध्ये धोरणात्मक सहकार्य करारावर स्वाक्षरी केली. या करारात भारतातील औद्योगिककरण, स्थानिक उत्पादन, जोडणी, पुरवठा साखळीचा विकास आणि MRO उपक्रमांवर सहकार्याची कल्पना आहे. फेब्रुवारी 2026 मध्ये, MTA कार्यक्रमांतर्गत विमानाची निवड झाल्यास, भारतात C-390 मिलेनियम MRO क्षमता स्थापन करण्याच्या दिशेने काम करण्याची योजनाही कंपन्यांनी जाहीर केली.

C-390 मिलेनियम हे बहुउद्देशीय लष्करी वाहतूक विमान आहे. सैन्य आणि मालाची वाहतूक, हवाई ड्रॉप मोहिमा, वैद्यकीय मदत, शोध व बचाव, आग विझवणे आणि आपत्कालीन मानवतावादी मोहिमा अशी अनेक कामे करण्यासाठी ते डिझाइन केले आहे. या विमानाची भार वाहून नेण्याची क्षमता 26 टनपर्यंत आहे आणि ते तात्पुरत्या किंवा कच्च्या धावपट्टीवरून उड्डाण करण्यासाठी व तिथे उतरण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे.

प्रस्तावित औद्योगिककरण कार्यक्रमात एम्ब्रेयरचे एरोस्पेस अभियांत्रिकी आणि विमान उत्पादनातील कौशल्य, महिंद्राची प्रस्थापित उत्पादन क्षमता आणि विशाल भारतीय औद्योगिक परिसंस्था यांचा एकत्र फायदा घेतला जाईल. तयारी पुढे नेताना कंपन्या भारत सरकार, भारतीय एरोस्पेस परिसंस्था आणि महाराष्ट्र सरकार यांच्याशी चर्चा सुरूच ठेवतील.

संभाव्य औद्योगिक उपक्रम, उत्पादन क्षमता, सुविधा, सहकार्य आणि व्यवसायाच्या संधी याबाबतची विधाने भविष्यातील अंदाज आहेत. ती सध्याच्या अपेक्षा आणि गृहितकांवर आधारित आहेत. भारतीय हवाई दलाच्या माध्यम वाहतूक विमान खरेदी प्रक्रियेचा निकाल, सरकारी मंजुरी, अंतिम करारांची अंमलबजावणी आणि दोन्ही पक्षांच्या नियंत्रणाबाहेरील इतर घटक यांमुळे धोके आणि अनिश्चितता आहेत. त्यामुळे प्रत्यक्ष निकाल या विधानांमध्ये व्यक्त केलेल्या किंवा सुचवलेल्या निकालांपेक्षा खूप वेगळे असू शकतात.