भरपूर अभ्यास करूनही यश नाही? SSC च्या तयारीत होणाऱ्या ५ चुका टाळा

भारतात एसएससी सीजीएल (SSC CGL) परीक्षा उत्तीर्ण व्हावी म्हणून लाखो तरुण दिवस-रात्र मेहनत करतात. कोणी तासनतास गणिताची उदाहरणे सोडवतो, तर कोणी इंग्रजी आणि सामान्य ज्ञानाच्या तयारीत गुंतलेला असतो. तरीही अनेक उमेदवारांना पुन्हा पुन्हा अपयश येते. इतकी मेहनत करूनही यश का मिळत नाही, असा प्रश्न मग मनात येतो.

त्याचे एक मोठे कारण तयारीची चुकीची पद्धत असू शकते. विद्यार्थी अभ्यास भरपूर करतात, पण परीक्षेचा पॅटर्न समजून घेणे, मॉक टेस्ट देणे आणि जुने विषय पुन्हा वाचणे या महत्त्वाच्या गोष्टींकडे लक्ष देत नाहीत. तुम्हीही SSC CGL, CPO, GD किंवा MTS ची तयारी करत असाल, तर या ५ चुका ओळखणे गरजेचे आहे.

पहिली चूक म्हणजे परीक्षेचा पॅटर्न समजून न घेता अभ्यास करणे. परीक्षेत कोणत्या प्रकारचे प्रश्न येतात आणि कोणत्या विषयांवर जास्त भर द्यायचा, हे तयारी सुरू करण्याआधी माहीत असले पाहिजे. अनेक जण काहीही नियोजन न करता प्रत्येक विषयाला सारखाच वेळ देतात. त्यामुळे महत्त्वाचे विषय मागे पडू शकतात आणि वेळेचा नीट वापर होत नाही.

यावर उपाय म्हणून मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका सोडवा. त्यातून प्रश्नांचे प्रकार, परीक्षेची काठिण्यपातळी आणि आपल्या कमकुवत बाजू कळतात. गणित, इंग्रजी, बुद्धिमत्ता आणि सामान्य ज्ञान यांसाठी वेगवेगळे लक्ष ठरवा. निगेटिव्ह मार्किंगचे नियम समजून घेऊन प्रश्न सोडवण्याची रणनीतीही आखा.

दुसरी चूक म्हणजे भरपूर पुस्तके आणि कोर्सेस घेणे. जितकी जास्त पुस्तके आणि ऑनलाइन कोर्सेस, तितकी तयारी चांगली, असे अनेकांना वाटते. त्या नादात ते वेगवेगळ्या शिक्षकांचे कोर्सेस विकत घेतात आणि अनेक मॉक टेस्ट प्लॅटफॉर्मही वापरू लागतात. पण साहित्य जास्त झाले की गोंधळ वाढतो आणि एखादा विषय नीट समजून घ्यायला वेळच मिळत नाही.

म्हणून प्रत्येक विषयासाठी मोजकी आणि विश्वासार्ह पुस्तके निवडा. अनेक पुस्तके अर्धवट वाचण्यापेक्षा एकच चांगले पुस्तक वारंवार वाचणे आणि त्यातील प्रश्न सोडवणे जास्त फायदेशीर ठरू शकते. एकदा साहित्य निवडले की त्यावरच ठाम राहा आणि सतत रिव्हिजन करा.

तिसरी चूक म्हणजे मॉक टेस्ट टाळणे किंवा त्यातील चुकांचे विश्लेषण न करणे. मॉक टेस्टमुळे परीक्षेसारख्या वातावरणात प्रश्न सोडवण्याचा अंदाज येतो. तरीही कमी गुण मिळतील या भीतीने अनेक विद्यार्थी टेस्ट द्यायलाच टाळतात. काही जण टेस्ट देतात, पण नंतर आपल्या चुका तपासत नाहीत. या दोन्ही सवयींमुळे तयारी कमकुवत होऊ शकते.

अभ्यासक्रमाचा एक महत्त्वाचा भाग पूर्ण झाल्यावर मॉक टेस्ट सुरू करा आणि मग हळूहळू टेस्टची संख्या वाढवा. प्रत्येक टेस्टनंतर कोणते प्रश्न चुकले, कोणत्या प्रश्नांना जास्त वेळ लागला आणि कोणते सुटले, ते तपासा. त्यावरून कोणत्या विषयावर जास्त मेहनत हवी, हे समजेल.

चौथी चूक म्हणजे रिव्हिजनकडे दुर्लक्ष करणे. फक्त नवीन विषय वाचत राहिल्याने तयारी पक्की होत नाही. गणिताची सूत्रे, इंग्रजीचे नियम आणि सामान्य ज्ञानाचे फॅक्ट्स दीर्घकाळ लक्षात राहण्यासाठी वारंवार रिव्हिजन करणे गरजेचे आहे. नवीन अभ्यासक्रम संपवण्याच्या घाईत अनेक उमेदवार जुने विषय विसरत जातात.

यासाठी रोज वाचलेले विषय पुन्हा पाहायला वेळ काढा. आठवड्यातून एक दिवस जुने विषय आणि चुकलेले प्रश्न यांची रिव्हिजन करा. त्यामुळे परीक्षेच्या वेळी माहिती आठवणे सोपे जाईल.

पाचवी चूक म्हणजे अभ्यासाचे ठरलेले रूटीन नसणे. काही विद्यार्थी कधी १० तास अभ्यास करतात, तर कधी दोन दिवस पुस्तकच उघडत नाहीत. असा सातत्याचा अभाव असला की तयारीचा वेग मंदावतो. रोज खूप तास अभ्यास करणे गरजेचे नाही, पण नियमित अभ्यास करणे आवश्यक आहे.

आपल्या क्षमतेनुसार रोजचे टाइम टेबल बनवा आणि गणित, इंग्रजी, बुद्धिमत्ता व सामान्य ज्ञानासाठी वेळ ठरवून घ्या. एखाद्या दिवशी अभ्यास झाला नाही, तर दुसऱ्या दिवशी पुन्हा आपल्या दिनचर्येवर या. गरज वाटल्यास एखाद्या मित्रासोबत अभ्यासाचे लक्ष्य ठरवता येईल, म्हणजे सातत्य टिकून राहील.