आरोपी गुन्ह्यानंतर वेडेपणाचे नाटक करतोय का? मानकापूरचे मनोरुग्णालय शोधणार मानसिक आजाराचे सत्य
नागपूरच्या मानकापूर भागातील प्रादेशिक मनोरुग्णालयात चोरीपासून खून आणि बलात्कारासारख्या गंभीर गुन्ह्यांतील आरोपींची मानसिक तपासणी होते. सध्या गंभीर गुन्ह्यांतील ४ आरोपी उपचारासाठी भरती आहेत.
एखाद्या आरोपीला अटक झाल्यावर त्याच्या मानसिक स्थितीबाबत शंका उपस्थित झाली, तर तो खरोखर मानसिक आजारी आहे की नाही, हे फक्त कोर्टातल्या त्याच्या वागण्यावरून ठरवले जात नाही. आरोपी कोर्टात कसा वागतो, यावरून लगेच निष्कर्ष काढला जात नाही, तर त्यासाठी वेगळी वैद्यकीय प्रक्रिया असते. अशा प्रकरणांमध्ये कोर्टाच्या आदेशानुसार आरोपीला मानसिक आरोग्याच्या तपासणीसाठी प्रादेशिक मनोरुग्णालयात भरती केले जाते.
नागपूरच्या मानकापूर भागातील प्रादेशिक मनोरुग्णालयात वेगवेगळ्या गुन्ह्यांतील आरोपींना मानसिक आरोग्य तपासणीसाठी भरती केले जाते. यात साध्या चोरीच्या गुन्ह्यापासून ते खून, खुनाचा प्रयत्न आणि बलात्कारासारख्या गंभीर गुन्ह्यांतील आरोपींचाही समावेश आहे. म्हणजे गुन्ह्याचे स्वरूप कितीही गंभीर असले, तरी त्या आरोपीची मानसिक तपासणी याच रुग्णालयात केली जाते. सध्या गंभीर गुन्ह्यांतील ४ आरोपी उपचारासाठी भरती असल्याची माहिती नागपूर जिल्हा रुग्णालयाचे वैद्यकीय अधीक्षक डॉ. अमरीश मोहबे यांनी दिली.
कोर्टात अनेकदा आरोपी असामान्य पद्धतीने वागताना दिसतो. प्रश्नांना उत्तर न देणे, मोठ्या आवाजात बोलणे किंवा ओरडणे, स्वतःशीच बोलणे किंवा इतरांशी संभाषण टाळणे, अशा वेगवेगळ्या गोष्टींमुळे मानसिक आजाराची शंका येऊ शकते. पण असे वागणे दिसले म्हणजे तो आजारी आहेच, असे मानले जात नाही. असे वागणे म्हणजे मानसिक आजाराचा वैद्यकीय पुरावा मानला जात नाही. गुन्ह्यानंतर आलेला ताण, भीती, परिस्थितीमुळे आलेला मानसिक दबाव किंवा इतर काही कारणांमुळेही व्यक्तीच्या वागण्यात असे बदल होऊ शकतात, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे कोर्टातले वागणे हा एकमेव आधार धरून अंतिम निर्णय घेतला जात नाही.
आरोपीने स्वतः मानसिक आजार असल्याचा दावा केला, म्हणजे तो दावा लगेच खरा किंवा खोटा ठरत नाही. प्रत्येक प्रकरणाची स्वतंत्रपणे आणि सविस्तर तपासणी केली जाते. यासाठी आजाराची लक्षणे कोणती आहेत, ती लक्षणे किती काळापासून दिसत आहेत, आरोपीची आधीची वैद्यकीय हिस्ट्री काय आहे आणि आरोपीचे सातत्याने दिसणारे वागणे कसे आहे, या सगळ्या गोष्टी एकत्रितपणे पाहिल्या जातात. यातल्या कोणत्याही एका मुद्द्यावरून निर्णय घेतला जात नाही, तर सगळे मुद्दे एकत्र तपासूनच पुढे जाता येते.
मानसिक स्थितीची अशी सविस्तर तपासणी झाल्यानंतर मेंटल हेल्थ रिव्यू बोर्डाच्या (एमएचआरबी) प्रक्रियेनुसार पुढचा निर्णय घेतला जातो. या तपासणीच्या आणि बोर्डाच्या अहवालाच्या आधारावर संबंधित आरोपीबाबत कोर्टाच्या पुढील कार्यवाहीत काय करायचे, हे ठरवले जाते.
ही बातमी प्रकाशित झाली आहे पण थेट मालिका सुरू झालेली नाही. डेस्कने अपडेट दाखल करताच तो इथे दिसेल.
